મહાભારત · અધ્યાય 14.4

શુશ્રૂષે તસ્ય ધર્મજ્ઞ રાજર્ષેઃ પરિકીર્તનમ્ ।
દ્વૈપાયન મરુત્તસ્ય કથાં પ્રબ્રૂહિ મેઽનઘ ॥
વ્યાસ ઉવાચ ।

આસીત્કૃતયુગે તાત મનુર્દણ્ડિધરઃ પ્રભુઃ ।
તસ્ય પુત્રો મહોષ્વાસઃ પ્રજાતિરભવન્નૃપઃ ॥

પ્રજાતેરભવત્પુત્રઃ ક્ષુત ઇત્યભિવિશ્રુતઃ ।
ક્ષુતસ્ય પુત્ર ઇક્ષ્વાકુર્મહીપાલોઽભવત્પ્રભુઃ ॥

તસ્ય પુત્રશતં રાજન્નાસીત્પરમધાર્મિકમ્ ।
તાંસ્તુ સર્વાન્મહીપાલાનિક્ષ્વાકુરકરોત્પ્રભુઃ ॥

તેષાં જ્યેષ્ઠસ્તુ વિંશોઽભૂત્પ્રતિમાનં ધનુષ્મતામ્ ।
વિંશસ્ય પુત્રઃ કલ્યાણો વિવિંશો નામ ભારત ॥

વિવિંશસ્ય સુતા રાજન્બભૂવુર્દશ પઞ્ચ ચ ।
સર્વે ધનુષિ વિક્રાન્તા બ્રહ્મણ્યાઃ સત્યવાદિનઃ ॥

દાનધર્મરતાઃ શાન્તાઃ સતતં પ્રિયવાદિનઃ ।
તેષાં જ્યેષ્ઠઃ ખનીનેત્રઃ સ તાન્સર્વાનપીડયત્ ॥

ખનીનેત્રસ્તુ વિક્રાન્તો જિત્વા રાજ્યમકણ્ટકમ્ ।
નાશકદ્રક્ષિતું રાજ્યં નાન્વરજ્યન્ત તં પ્રજાઃ ॥

તમપાસ્ય ચ તદ્રાજ્યે તસ્ય પુત્રં સુવર્ચસમ્ ।
અભ્યષિઞ્ચન્ત રાજેન્દ્ર મુદિતા હ્યભવંસ્તદા ॥

સ પિતુર્વિક્રિયાં દૃષ્ટ્વા રાજ્યાન્નિરસનં ચ તત્ ।
નિયતો વર્તયામાસ પ્રજાહિતચિકીર્ષયા ॥

બ્રહ્મણ્યઃ સત્યવાદી ચ શુચિઃ શમદમાન્વિતઃ ।
પ્રજાસ્તં ચાન્વરજ્યન્ત ધર્મનિત્યં મનસ્વિનમ્ ॥

તસ્ય ધર્મપ્રવૃત્તસ્ય વ્યશીર્યત્કોશવાહનમ્ ।
તં ક્ષીણકોશં સામન્તાઃ સમન્તાત્પર્યપીડયન્ ॥

સ પીડ્યમાનો બહુભિઃ ક્ષીણકોશાશ્વવાહનઃ ।
આર્તિમાર્ચ્છત્પરાં રાજા સહ ભૃત્યૈઃ પુરેણ ચ ॥

ન ચૈનમભિહન્તું તે શક્નુવન્તિ બલક્ષયે ।
સમ્યગ્વૃત્તો હિ રાજા સ ધર્મનિત્યો યુધિષ્ઠિર ॥

યદા તુ પરમામાર્તિં ગતોઽસૌ સપુરો નૃપઃ ।
તતઃ પ્રદધ્મૌ સ કરં પ્રાદુરાસીત્તતો બલમ્ ॥

તતસ્તાનજયત્સર્વાન્પ્રાતિસીમાન્નરાધિપાન્ ।
એતસ્માત્કારણાદ્રાજન્વિશ્રુતઃ સ કરન્ધમઃ ॥

આવીક્ષિત્તસ્ય પુત્રોઽભૂત્ત્રેતાયુગમુખે પુરા ।
ઇન્દ્રાદનવરઃ શ્રીમાન્દેવૈરપિ સુદુર્જયઃ ॥

કારન્ધમ ઇતિ ખ્યાતો બભૂવ જગતીપતિઃ । તસ્ય સર્વે મહીપાલા વર્તન્તે સ્મ વશે તદા ।
સ હિ સમ્રાડભૂત્તેષાં વૃત્તેન ચ બલેન ચ ॥

અવિક્ષિન્નામ ધર્માત્મા શૌર્યેણેન્દ્રસમોઽભવત્ ।
યજ્ઞશીલો ધર્મરતિર્ધૃતિમાન્સંયતેન્દ્રિયઃ ॥

તેજસાઽદિત્યસદૃશઃ ક્ષમયા પૃથિવીસમઃ ।
બૃહસ્પતિસમો બુદ્ધ્યા હિમવાનિવ સુસ્થિરઃ ॥

કર્મણા મનસા વાચા દમેન પ્રશમેન ચ ।
મનાંસ્યારાધયામાસ પ્રજાનાં સ મહીપતિઃ ॥

ય ઈજે હયમેધાનાં શતેન વિધિવત્પ્રભુઃ ।
યાજયામાસ યં વિદ્વાન્સ્વયમેવાઙ્ગિરાઃ પ્રભુઃ ॥

તસ્ય પુત્રોઽતિચક્રામ પિતરં ગુણવત્તયા । મરુત્તો નામ ધર્મજ્ઞશ્ચક્રવર્તી મહાયશાઃ ।
નાગાયુતસમપ્રાણઃ સાક્ષાદ્વિષ્ણુરિવાપરઃ ॥

સ યક્ષ્યમાણો ધર્માત્મા શાતકુમ્ભમયાન્યુત ।
કારયામાસ શુભ્રાણિ ભાજનાનિ સહસ્રશઃ ॥

મેરું પર્વતમાસાદ્ય હિમવત્પાર્શ્વ ઉત્તરે ।
કાઞ્ચનઃ સુમહાન્પાદસ્તત્ર કર્મ ચકાર સઃ ॥

તતઃ કુણ્ડાનિ પાત્રીશ્ચ પિઠરાણ્યાસન્નાનિ ચ ।
ચક્રુઃ સુવર્ણકર્તારો યેષાં સઙ્ખ્યા ન વિદ્યતે ॥

તસ્યૈવ ચ સમીપે તુ યજ્ઞવાટો બભૂવ હ । ઈજે તત્ર સ ધર્માત્મા વિદિવત્પૃથિવીપતિઃ ।
મરુત્તઃ સહિતૈઃ સર્વૈઃ પ્રજાપાલૈર્નરાધિપઃ ॥