મહાભારત · અધ્યાય 14.13

ન બાહ્યં દ્રવ્યમુત્સૃજ્ય સિદ્ધિર્ભવતિ ભારત ।
શારીરં દ્રવ્યમુત્સૃજ્ય સિદ્ધિર્બવતિ વા ન વા ॥

બાહ્યદ્રવ્યવિમુક્તસ્ય શારીરેષુ ચ ગૃહ્યતઃ ।
યો ધર્મો યત્સુખં ચૈવ દ્વિષતામસ્તુ તત્તવ ॥

દ્વ્યક્ષરસ્તુ ભવેન્મૃત્યુસ્ત્ર્યક્ષરં બ્રહ્મ શાશ્વતમ્ ।
મમેતિ દ્વ્યક્ષરો મૃત્યુર્નમમેતિ ચ શાશ્વતમ્ ॥

બ્રહ્મમૃત્યૂ તતો રાજન્નાત્મન્યેવ વ્યવસ્થિતૌ ।
અદૃશ્યમાનૌ ભૂતાનિ યોધયેતામસંશયમ્ ॥

અવિનાશોઽસ્ય તત્ત્વસ્ય નિયતો યદિ ભારત ।
ભિત્ત્વા શરીરં ભૂતાનામહિંસાં પ્રતિપદ્યતે ॥

લબ્ધ્વા હિ પૃથિવીં કૃત્સ્નાં સહસ્થાવરજઙ્ગમામ્ ।
મમત્વં યસ્ય નૈવ સ્યાત્કિં તયા સ કરિષ્યતિ ॥

અથવા વસતઃ પાર્થ વને વન્યેન જીવતઃ ।
મમતા યસ્ય વિત્તેષુ મૃત્યોરાંસ્યે સ વર્તતે ॥

બ્રાહ્યાન્તરાણાં શત્રૂણાં સ્વભાવં પશ્ય ભારત ।
યન્ન પશ્યતિ તદ્ભૂતં મુચ્યતે સ મહાભયાત્ ॥

કામાત્માનં ન પ્રશંસન્તિ લોકે નેહાકામા કાચિદસ્તિ પ્રવૃત્તિઃ ।
સર્વે કામા મનસોઽઙ્ગ પ્રભૂતા યાન્પણ્ડિતઃ સંહરતે વિચિન્ત્ય । ભૂયોભૂયો જન્મનોઽભ્યાસયોગા- દ્યોગી યોગં સારમાર્ગં વિચિન્ત્ય ॥

દાનં ચ વેદાધ્યયનં તપશ્ચ કામ્યાનિ કર્માણિ ચ વૈદિકાનિ ।
વ્રતં યજ્ઞાન્નિયમાન્ધ્યાનયોગા- ન્કામેન યો નારભતે વિદિત્વા । યદ્યચ્ચાયં કામયતે સ ધમો નયો ધર્મો નિયમસ્તસ્ય મૂલમ્ ॥

અત્ર ગાથાઃ કામગીતાઃ કીર્તયન્તિ પુરાવિદઃ ।
શૃણુ સઙ્કીર્ત્યમાનાસ્તા અખિલેન યુધિષ્ઠિર ॥
કામ ઉવાચ ।

નાહં શક્યોઽનુપાયેન હન્તું ભૂતેન કેનચિત્ ॥

યો માં પ્રયતતે હન્તું જ્ઞાત્વા પ્રહરણે બલમ્ ।
તસ્ય તસ્મિન્પ્રહરણે પુનઃ પ્રાદુર્ભવામ્યહમ્ ॥

યો માં પ્રયતતે હન્તું યજ્ઞૈર્વિવિધદક્ષિણૈઃ ।
જઙ્ગમેષ્વિવ ધર્માત્મા પુનઃ પ્રાદુર્ભવામ્યહમ્ ॥

યો માં પ્રયતતે હન્તું વેદૈર્વેદાન્તસાધનૈઃ ।
સ્થાવરેષ્વિવ ભૂતાત્મા તસ્ય પ્રાદુર્ભવામ્યહમ્ ॥

યો માં પ્રયતતે હન્તું ધૃત્યા સત્યપરાક્રમઃ ।
ભાવો ભવામિ તસ્યાહં સ ચ માં નાવબુધ્યતે ॥

યો માં પ્રયતતે હન્તું તપસા સંશિતવ્રતઃ ।
તતસ્પપસિ તસ્યથ પુનઃ પ્રાદુર્ભવામ્યહમ્ ॥

યો માં પ્રયતતે હન્તું મોક્ષમાસ્થાય પણ્ડિતઃ । તસ્ય મોક્ષરતિસ્થસ્ય નૃત્યામિ ચ હસામિ ચ ।
અવધ્યઃ સર્વભૂતાનામહમેકઃ સનાતનઃ ॥

તસ્માત્ત્વમપિ તં કામં યજ્ઞૈર્વિવિધદક્ષિણૈઃ ।
ધર્મે કુરુ મહારાજ તત્ર તે સ ભવિષ્યતિ ॥

મા તે વ્યથાઽસ્તુ નિહતાન્બન્ધૂન્વીક્ષ્ય પુનઃપુનઃ ।
ન શક્યાસ્તે પુનર્દ્રષ્ટ્રં યેઽહતાસ્મિન્રણાજિરે ॥

સ ત્વમિષ્ટ્વા મહાયજ્ઞૈઃ સમૃદ્ધૈરાપ્તદક્ષિણૈઃ ।
કીર્તિં લોકે પરાં પ્રાપ્ય ગતિમગ્ર્યાં ગમિષ્યસિ ॥