મહાભારત · અધ્યાય 14.100

દેવદેવેશ દૈત્યઘ્નિ પરં કૌતૂહલં હિ મે । એતત્કથય સર્વજ્ઞ ત્વદ્ભક્તસ્ય ચ કેશવ ।
માનુષસ્ય ચ લોકસ્ય ધર્મલોકસ્ય ચાન્તરમ્ ॥

કીદૃશં કિમ્પ્રમાણં વા કિમધિષ્ઠાનમેવ ચ ।
તરન્તિ માનુષા દેવ કેનોપાયેન માધવ ॥

ત્વગસ્થિમાંસનિર્મુક્તે પઞ્ચભૂતવિવર્જિતે ।
કથયસ્વ મહાદેવ સુખદુઃખમશેષતઃ ॥

જીવસ્ય કર્મલોકેષુ કર્મભિસ્તુ શુભાશુભૈઃ ।
અનુબદ્ધસ્ય તૈઃ પાશૈર્નીયમાનસ્ય દારુણૈઃ ॥

મૃત્યુદૂતૈર્દુરાધર્ષૈર્ઘોરૈર્ઘોરપરક્રમૈઃ ।
વધ્યસ્યાક્ષિપ્યમાણસ્ય વિદ્રુતસ્ય યમાજ્ઞયા ॥

પુણ્યપાપકૃદાતિષ્ઠેત્સુખદુઃખમશેષતઃ । યમદૂતૈર્દ્રુરાધર્ષૈર્નીયતે વા કથં પુનઃ ।
કિં વા તત્ર ગતા દેવ કર્મ કુર્વન્તિ માનવાઃ ॥

કથં ધર્મપરા યાન્તિ દેવતાદ્વિજપૂજકાઃ ।
કતં વા પાપકર્માણો યાન્તિ પ્રેતપુરં નરાઃ ॥

કિં રૂપં કિં પ્રમાણં વા વર્ણઃ કો વાઽસ્ય કેશવ ।
જીવસ્ય ગચ્છતો નિત્યં યમલોકં બ્રવીહિ મે ॥
ભગવાનુવાચ ।

શૃણુ રાજન્યથાવૃતં યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ।
તત્તેઽહં કથયિષ્યામિ મદ્ભક્તસ્ય નરેશ્વર ॥

ષડશીતિસહસ્રાણિ યોજનાનાં યુધિષ્ઠિર ।
માનુષ્યસ્ય ચ લોકસ્ય યમલોકસ્ય ચાન્તરમ્ ॥

ન તત્ર વૃક્ષચ્છાયા વા ન તટાકં સરોપિ વા ।
ન વાપ્યો દીર્ઘિકા વાઽપિ ન કૂપો વા યુધિષ્ઠિર ॥

ન મણ્ટપં સભા વાઽપિ ન પ્રપા ન નિકેતનમ્ ।
ન પર્વતો નદી વાઽપિ ન ભૂમેર્વિવરં ક્વચિત્ ॥

ન ગ્રામો નાશ્રમો વાઽપિ નોદ્યાનં વા વનાનિ ચ ।
ન કિઞ્ચિદાશ્રયસ્થાનં પથિ તસ્મિન્યુધિષ્ઠિર ॥

જન્તોર્હિ પ્રાપ્તકાલસ્ય વેદનાર્તસ્ય વૈ ભૃશમ્ ।
કારણૈસ્ત્યક્તદેહસ્ય પ્રાણૈઃ કણ્ઠગતૈઃ પુનઃ ॥

શરીરાચ્ચાલ્યતે જીવો હ્યવશો માતરિશ્વના ।
નિર્ગતો વાયુભૂતસ્તુ ષટ્કોશાત્તુ કલેવરાત્ ॥

શરીરમન્યત્તદ્રૂપં તદ્વર્ણં તત્પ્રમાણતઃ ।
અદૃશ્યં તત્પ્રવિષ્ટસ્તુ સોપ્યદૃષ્ટોઽથ કેનચિત્ ॥

સોન્તરાત્મા દેહવતામષ્ટાઙ્ગો યસ્તુ સઞ્ચરેત્ । છેદનાદ્ભેદનાદ્દાહાત્તાડનાદ્વા ન નશ્યતિ ।

નાના રૂપધરૈર્ઘૌરૈઃ પ્રચણ્ડેશ્ચણ્ડસાધનૈઃ ।
નીયમાનો દુરાધર્ષૈર્યમદૂતૈર્યમાજ્ઞયા ॥

પુત્રદારમયૈઃ પાશૈઃ સન્નિરૂદ્ધોઽવશો બલાત્ ।
સ્વકર્મભિશ્ચાનુગતઃ કૃતૈઃ સુકૃતદુષ્કૃતૈઃ ॥

આક્રન્દમાનઃ કરુણં બન્ધુભિર્દુઃખપીડિતૈઃ ।
ત્યક્ત્વા બન્ધુજનં સર્વં નિરપેક્ષસ્તુ ગચ્છતિ ॥

માતૃભિઃ પિતૃભિશ્ચૈવ ભ્રાતૃભિર્માતુલૈસ્તથા ।
દારૈઃ પુત્રૈર્વયસ્યૈશ્ચ રુદદ્ભિસ્ત્યજ્યતે પુનઃ ॥

અદૃશ્યમાનસ્તૈર્દીનૈરશ્રુપૂર્ણમુખેક્ષણૈઃ ।
સ્વશરીરં પરિત્યજ્ય વાયુભૂતસ્તુ ગચ્છતિ ॥

અન્ધકારમપારં તં મહાઘેરં તમોવૃતમ્ ।
દુઃખાન્તં દુષ્પ્રતારં ચ દુર્ગમં પાપકર્મણામ્ ॥

દુઃસહાયં દુરન્તં ચ દુર્નિરીક્ષં દુરાસદમ્ ।
દુરાપમતિદુઃખં ચ પાપિષ્ઠાનાં નરોત્તમ ॥

ઋષિભિઃ કથ્યમાનં તત્પારમ્પર્યેણ પાર્થિવ ।
ત્રાસં જનચતિ પ્રાયઃ શ્રૂયમાણં કથાસ્વપિ ॥

અવશ્યં ચૈવ ગન્તવ્યં તદધ્વાનં યુધિષ્ઠિર ।
પ્રાપ્તકાલેન સન્ત્યજ્ય બન્ધૂન્ભોગાન્ધનાનિ ચ ॥

જરાયુજૈરણ્ડજૈશ્ચ સ્વેદજૈરુદ્ભિદૈસ્તથા ।
જઙ્ગમૈઃ સ્થિરસઞ્જ્ઞૈશ્ચ ગન્તવ્યં યમસાદનમ્ ॥

દેવાસુરૈર્મનુષ્યાદ્યૈર્વૈવસ્વતવશાનુગૈઃ ।
સ્ત્રીપુન્નપુંસકૈશ્ચાપિ પૃથિવ્યાં જીવસઞ્જ્ઞિતૈઃ ॥

મધ્યમૈર્યુવભિર્વાઽપિ બાલૈર્વૃદ્ધૈસ્તથૈવ ચ ।
જાતમાત્રૈશ્ચ ગર્ભસ્થૈર્ગન્તવ્યઃ સ મહાપથઃ ॥

પૂર્વાહ્ણે વાઽપરાહ્ણે વા સન્ધ્યાકાલેઽથવા પુનઃ ।
પ્રદોષે વાઽર્ધરાત્રે વા પ્રત્યુષે વાઽપ્યુપસ્થિતે ॥

પ્રવાસસ્થૈર્વનસ્થૈર્વા પર્વતસ્થૈર્જલે સ્થિતૈઃ ।
ક્ષેત્રસ્થૈર્વા નભઃસ્થેર્વા ગૃહમધ્યગતૈરપિ ॥

ભુઞ્જદ્ભિર્વા પિબદ્ભિર્વા ખાદદ્ભિર્વા નરોત્તમ । આસીનૈર્વા સ્થિતૈર્વાપિ શયનીયગતૈરપિ ।
જાગ્રદ્ભિર્વા પ્રસુપ્તૈર્વા ગન્તવ્યઃ સ મહાપથઃ ॥

મૃત્યુદૂતૈર્દુરાધર્ષૈઃ પ્રચણ્ડૈશ્ચણ્ડસાસનૈઃ ।
આક્ષિપ્યમાણા હ્યવશાઃ પ્રયાન્તિ યમસાદનમ્ ॥

ક્વચિદ્ભીતૈઃ ક્વચિન્મત્તૈઃ પ્રસ્ખલદ્ભિઃ ક્વચિત્ક્વચિત્ ।
ક્રન્દદ્ભિર્વેદનાર્તૈસ્તુ ગન્તવ્યં યમસાદનમ્ ॥

નિર્ભર્ત્સ્યમાનૈરુદ્વિગ્રૈર્વિધૂતૈર્ભયવિહ્વલૈઃ ।
તુદ્યમાનશરીરૈશ્ચ ગન્તવ્યં તર્જિતૈસ્તથા ॥

કણ્ટકાકીર્ણમાર્ગેણ તપ્તવાલુકપાંસુના ।
દહ્યમાનૈસ્તુ ગન્તવ્યં નરૈર્દાનવિવર્જિતૈઃ ॥

કાષ્ઠોપલશિલાઘાતૈર્દણ્ડોલ્મુકકશાઙ્કુશૈઃ ।
હન્યમાનૈર્યમપુરં ગન્તવ્યં ધર્મવર્જિતૈઃ ॥

મેદઃશોણિતપૂયાદ્યૈર્વક્ત્રૈર્ગાત્રૈશ્ચ સવ્રણૈઃ ।
દગ્ધક્ષતજકીર્ણૈશ્ચ ગન્તવ્યં જીવઘાતકૈઃ ॥

વેદનાર્તૈસ્ચ કૂજદ્ભિર્વિક્રોશદ્ભિશ્ચ વિસ્વરમ્ ।
વેદનાર્તૈઃ પતદ્ભિશ્ચ ગન્તવ્યં જીવઘાતકૈઃ ॥

ભગ્રપાદોરુહસ્તઙ્ગૈર્ભગ્રજઙ્ઘાશિરોધરૈઃ ।
છિન્નકર્ણોષ્ઠનાસૈશ્ચ ગન્તવ્યં જીવઘાતકૈઃ ॥

શક્તિભિર્ભિણ્ડિપાલૈશ્ચ શઙ્કુતોમરસાયકૈઃ ।
તુદ્યમાનૈસ્તુ શૂલાગ્રૈર્ગન્તવ્યં જીવઘાતકૈઃ ॥

શ્વભિર્વ્યાઘ્રૈર્વૃકૈઃ કાકૈર્ભક્ષ્યમાણાઃ સમન્તતઃ ।
તુદ્યમાનાશ્ચ ગચ્છન્તિ રાક્ષસૈર્માંસઘાતિભિઃ ॥

મહિષૈશ્ચ મૃગૈશ્ચાપિ સૂકરૈઃ પૃષતૈસ્તથા ।
ભક્ષ્યમાણૈસ્તદધ્વાનં ગન્તવ્યં માંસખાદિભિઃ ॥

સૂચીસુતીક્ષ્ણતુણ્ડાભિર્મક્ષિકાભિઃ સમન્તતઃ ।
તુદ્યમાનૈશ્ચ ગન્તવ્યં પાપિષ્ઠૈર્બાલઘાતકૈઃ ॥

વિસ્રબ્ધં સ્વામિનં મિત્રં સ્ત્રિયં વા ઘ્રન્તિ યે નરાઃ ।
શસ્ત્રૈર્નિર્ભિદ્યમાનૈશ્ચ ગન્તવ્યં યમસાદનમ્ ॥

ખાદયન્તિ ચ યે જીવાન્દુઃખમાપાદયન્તિ ચ ।
રાક્ષસૈશ્ચ શ્વભિશ્ચૈવ ભક્ષ્યમાણા વ્રજન્તિ ચ ॥

યે હરન્તિ ચ વસ્ત્રાણિ શય્યાં પ્રાવરણાનિ ચ ।
તે યાન્તિ વિદ્રુતા નગ્નાઃ પિશાચા ઇવ તત્પથં ॥

ગાશ્ચ ધાન્યં હિરણ્યં વા બલાત્ક્ષેત્રં ગૃહં તથા ।
યે હરન્તિ દુરાત્માનઃ પરસ્વં પાપકારિણઃ ॥

પાષાણૈરુલ્મુકૈર્દણ્ડૈઃ કાષ્ઠઘાતૈશ્ચ ચર્ઝરૈઃ ।
હન્યમાનૈઃ ક્ષતાકીર્ણૈર્નન્તવ્યં તૈર્યમાલયમ્ ॥

બ્રહ્મસ્વં યે હરન્તીહ નરા નરકનિર્ભયાઃ ।
આક્રોશન્તીહ યે નિત્યં પ્રહરન્તિ ચ યે દ્વિજાન્ ॥

શુષ્કકણ્ઠા નિબદ્ધાસ્તે છિન્નજિહ્વાક્ષિનાસિકાઃ ।
પૂયશોણિતદુર્ગન્ધા ભક્ષ્યમાણાશ્ચ જમ્બુકૈઃ ॥

ચણ્ડાલૈર્ભીષણૈશ્ચણ્ડૈસ્તુદ્યમાનાઃ સમન્તતઃ ।
ક્રોશન્તઃ કરુણં ઘોરં ગચ્છન્તિ યમાસાદનમ્ ॥

તત્ર ચાપિ ગતાઃ પાપા વિષ્ઠાકૂપેષ્વનેકશઃ ।
જીવન્તો વર્ષકોટીસ્તુ ક્લિશ્યન્તે વેદનાત્તતઃ ॥

તતશ્ચ મુક્તાઃ કાલેન લોકે ચાસ્મિન્નરાધમાઃ ।
વિષ્ઠાક્રિમિત્વં ગચ્છન્તિ જન્મકોટિશતં નૃપ ॥

વિદ્યમાનધનૈર્યૈસ્તુ લોભડમ્ભાનૃતાન્વિતૈઃ ।
શ્રોત્રિયેભ્યો ન દત્તાનિ દાનાનિ કુરુપુઙ્ગવ ॥

ગ્રીવાપાશનિબદ્ધાસ્તે હન્યમાનાશ્ચ રાક્ષસૈઃ ।
ક્ષુત્પિપાસાશ્રમાર્તાસ્તુ યાન્તિ પ્રેતપુરં નરાઃ ॥

અદત્તદાના ગચ્છન્તિ શુષ્કકણ્ઠાસ્યતાલુકાઃ ।
અન્નં પાનીયસહિતં પ્રાર્થયન્તઃ પુનઃપુનઃ ॥

સ્વામિન્બુભક્ષાતૃષ્ણાર્તા ગન્તું નૈવાદ્ય શક્નુમઃ । મમાન્નં દીયતાં સ્વામિન્પાનીયં દીયતાં મમ ।
ઇતિ બ્રુવન્તસ્તૈર્દૂતૈઃ પ્રાપ્યન્તે વૈ યમાલયમ્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તચ્છ્રુત્વા વચનં વિષ્ણોઃ પપાત ભુવિ પાણ્ડવઃ ।
નિસ્સઞ્જ્ઞો ભયસન્ત્રસ્તો મૂર્છયા સમભિપ્લુતઃ ॥

તતો લબ્ધ્વા શનૈઃ સઞ્જ્ઞાં સમાશ્વસ્તોચ્યુતેન સઃ ।
નેત્રે પ્રક્ષાલ્ય તોયેન ભૂયઃ કેશવમબ્રવીત્ ॥

ભીતોસ્મ્યહં મહાદેવ શ્રુત્વા માર્ગસ્ય વિસ્તરમ્ ।
કેનોપાયેન તં માર્ગં તરન્તિ પુરુષાઃ સુખમ્ ॥
ભગવાનુવાચ ।

ઇહ યે ધાર્મિકા લોકે જીવગાતવિવર્જિતાઃ ।
ગુરુશુશ્રૂષણે યુક્તા દેવબ્રાહ્મણપૂજકાઃ ॥

અસ્માન્માનુષ્યલોકાત્તે સમાર્યાઃ સહબાન્ધવાઃ ।
યમધ્વાનં તુ ગચ્છન્તિ યથાવત્તં નિબોધ મે ॥

બ્રાહ્મણેભ્યઃ પ્રદાનાનિ નાનારૂપાણિ પાણ્ડવ ।
યે પ્રયચ્છન્તિ વિપ્રેભ્યસ્તે સુખં યાન્તિ તત્ફલમ્ ॥

અન્નં યે ચ પ્રયચ્છન્તિ બ્રાહ્મણેભ્યઃ સુસંસ્કૃતમ્ ।
ક્ષોત્રિયેભ્યો વિશેષેણ પ્રીત્યા પરમયા યુતાઃ ॥

તે વિમાનૈર્મહાત્માનો યાન્તિ ચિત્રૈર્યમાલયમ્ ।
સેવ્યમાના વરસ્ત્રીભિરપ્સરોભિર્મહાપથમ્ ॥

યે ચ નિત્યં પ્રભાષન્તે સત્યં નિષ્કલ્મષં વચઃ ।
તે ચ યાન્ત્યમલાભ્રાભૈર્વિમાનૈર્વૃષયોજિતૈઃ ॥

કપિલાદ્યાનિ પુણ્યાનિ ગોપ્રદાનાનિ યે નરાઃ ।
બ્રાહ્મણેભ્યઃ પ્રયચ્છન્તિ શ્રોત્રિયેભ્યો વિશેષતઃ ॥

તે યાન્ત્યમલવર્ણાભૈર્વિમાનૈર્વૃષયોજિતૈઃ ।
વૈવસ્વતપુરં પ્રાપ્ય હ્યપ્સરોભિર્નિષેવિતાઃ ॥

ઉપાનહૌ ચ ચ્છત્રં ચ શયનાન્યાસનાનિ ચ ।
વિપ્રેભ્યો યે પ્રયચ્છન્તિ વસ્ત્રાણ્યાભરણાનિ ચ ॥

તે યાન્ત્યશ્વૈર્વૃષૈર્વાઽપિ કુઞ્જરૈરપ્યલઙ્કૃતાઃ ।
ધર્મરાજપુરં રમ્યં સૌવર્ણચ્છત્રશોભિતાઃ ॥

યે ચ ભક્ષ્યાણિ દાસ્યન્તિ ભોજ્યં પેયં તથૈવ ચ ।
સ્નિગ્ધાન્નાન્યાપિ વિપ્રેભ્યઃ શ્રદ્ધયા પરયા યુતાઃ ॥

તે યાન્તિ કાઞ્ચનાર્યાનૈઃ સુખં વૈવસ્વતાલયમ્ ।
વરસ્ત્રીભિર્યથાકામં સેવ્યમાનાઃ સહસ્રશઃ ॥

યે ચ ક્ષીરં પ્રયચ્છન્તિ ઘૃતં દધિ ગુડં મધુ ।
બ્રાહ્મણેભ્યઃ પ્રયત્નેન શ્રદ્દધાનાઃ સુસંસ્કૃતાઃ ॥

ચક્રવાકપ્રયુક્તૈસ્તુ યાનૈ રુક્મમયૈઃ શુભૈઃ ।
યાન્તિ ગન્ધર્વવાદિત્રૈઃ સેવ્યમાના યમાલયમ્ ॥

યે ફલાનિ પ્રયચ્છન્તિ પુષ્પાણિ સુરભીણિ ચ ।
હંસયુક્તૈર્વિમાનૈસ્તુ યાન્તિ ધર્મપુરં નરાઃ ॥

યે પ્રયચ્છન્તિ વિપ્રેભ્યો વિચિત્રાન્નં ઘૃતાપ્લુતમ્ । તે વ્રજનત્યમલાભ્રાભૈર્વિમાનૈર્વાયુવેગિભિઃ ।
પુરં તત્પ્રેતનાથસ્ય નાનાજનસમાકુલમ્ ।

પાનીયં યે પ્રયચ્છન્તિ સર્વભૂતપ્રજીવનમ્ ।
તે સુતૃપ્તાઃ સુખં યાન્તિ ભવનૈર્હંસચોદિતૈઃ ॥

યે તિલં તિલધેનું વા ધૃતધેનુમથાપિ ચ ।
શ્રોત્રિયેભ્યઃ પ્રયચ્છન્તિ સૌમ્યભાવસમન્વિતાઃ ॥

સૂર્યમણ્ડલસન્કાશૈર્યાનૈસ્તે યાન્તિ નિર્મલૈઃ ।
ગીયમાનૈસ્તુ ગન્ધર્વૈર્વૈવસ્વતપુરં નૃપ ॥

યેષાં વાપ્યશ્ચ કૂપાશ્ચ તટાકાનિ સરાંસિ ચ ।
દીર્ઘિકાઃ પુષ્કરિણ્યશ્ચ સજલાશ્ચ જલાશયાઃ ॥

યાનૈસ્તે યાન્તિ ચન્દ્રાભૈર્દિવ્યઘણ્ટાનિનાદિતૈઃ । ચામરૈસ્તાલવૃન્તૈશ્ચ વીજ્યમાના મહાપ્રભાઃ ।
નિત્યતૃપ્તા મહાત્માનો ગચ્છન્તિ યમસાદનમ્ ॥

યેષાં દેવગૃહાણીહ ચિત્રાણ્યાયતનાનિ ચ ।
મનોહરાણિ કાન્તાનિ દર્શનીયાનિ ભાન્તિ ચ ॥

તે વ્રજન્ત્યમલાભ્રાભૈર્વિમાનૈર્વાયુવેગિભિઃ ।
પુરં તત્પ્રેતનાથસ્ય નાનાજનપદાકુલમ્ ॥

વૈવસ્વતં ચ પશ્યન્તિ સુખચિત્તં સુખસ્થિતમ્ ।
યમેન પૂજિતા યાન્તિ દેવસાલોક્યતાં તતઃ ॥

દેવાનુદ્દિશ્ય લોકેષુ પ્રપાસુ કરકોદ્ધૃતમ્ । શીતલં સલિલં રમ્યં તૃષિતેભ્યો દિશન્તિ યે ।
તે તુ તૃપ્તિ પરાં યાન્તિ પ્રાપ્ય સૌખ્યં મહાપથમ્ ॥

કાષ્ઠપાદુકદા યાન્તિ તદધ્વાનં સુખં નરાઃ ।
સૌવર્ણમણિપીઠે તુ પાદં કૃત્વા સ્થોત્તમે ॥

આરામાન્વૃક્ષષણ્ડાંશ્ચ રોપયન્તિ ચ યે નરાઃ ।
સંવર્ધયન્તિ ચાવ્યગ્રં ફલપુષ્પોપશોભિતમ્ ॥

વૃક્ષચ્છાયાસુ રમ્યાસુ શીતલાસુ સ્વલઙ્કૃતાઃ । યાન્તિ તે વાહનૈર્દિવ્યૈઃ પૂજ્યમાના મુહુર્મુહુઃ ।

સેવ્યમાનાઃ સુરૂપાભિરુત્તમાભિઃ પ્રયત્નતઃ ।
સ્ત્રીભિઃ કનકવર્ણાભિર્યથાકામં યથાસુખમ્ ॥

અશ્વયાનં તુ ગોયાનં હસ્તિયાનમથાપિ ચ ।
યે પ્રયચ્છન્તિ વિપ્રેભ્યો વિમાનૈઃ કનકોપમૈઃ ॥

સુવર્ણં રજતં વાઽપિ વિદ્રુમં મૌક્તિકં તથા । યે પ્રયચ્છન્તિ તે યાન્તિ વિમાનૈઃ કનકોજ્જ્વલૈઃ ।
તે વ્રજન્તિ વરસ્ત્રીભિઃ સેવ્યમાના યથાસુખમ્ ॥

ભૂમિદા યાન્તિ તં લોકં સર્વકામૈઃ સુતર્પિતાઃ ।
ઉદિતાદિત્યસન્કાશૈર્વિમાનૈર્વૃષયોજિતૈઃ ॥

કન્યાં યે ચ પ્રયચ્છન્તિ વિપ્રાય શ્રોત્રિયાય ચ ।
દિવ્યકન્યાવૃતા યાન્તિ વિમાનૈસ્તે યમાલયમ્ ॥

સુગન્ધાન્ગન્ધસંયોગાન્પુષ્પાણિ સુરભીણિ ચ ।
પ્રયચ્છન્તિ દ્વિજાગ્રેભ્યો ભક્તયા પરમયા યુતાઃ ॥

સુગન્ધાઃ ધર્મપુરં યાનૈર્વિચિત્રૈરપ્યલઙ્કૃતાઃ ॥
યાન્તિ ધર્મપુરં યાનૈર્વિચિત્રૈરપ્યલઙ્કૃતાઃ ॥

દીપયા યાન્તિ યાનૈશ્ચ દ્યોતયન્તો દિશો દશ ।
આદિત્યસદૃશાકારૈર્દીપ્યમાના ઇવાગ્નયઃ ॥

ગૃહાવસથદાતારો ગૃહૈઃ કાઞ્ચનવેદિકૈઃ ।
વ્રજન્તિ બાલસૂર્યાભૈર્ધર્મરાજપુરં નરાઃ ॥

જલભાજનદાતારઃ કુણ્ડિકાકરકપ્રદાઃ ।
પૂજ્યમાના વરસ્ત્રીભિર્યાન્તિ તૃપ્તા મહાગજૈઃ ॥

પાદાભ્યઙ્ગં શિરોભ્યહ્ગં પાનં પાદોદકં તથા ।
યે પ્રયચ્છન્તિ વિપ્રેભ્યસ્તે યાન્ત્યશ્વૈર્યમાલયમ્ ॥

વિશ્રામાયન્તિ યે વિપ્રાઞ્શ્રાન્તાનધ્વનિ કર્શિતાન્ ।
ચક્રવાકપ્રયુક્તેન યાન્તિ યાનેન તેઽપિ ચ ॥

સ્વાગતેન ચ યો વિપ્રાન્પૂજયેદાસનેન ચ ।
સ ગચ્છતિ તદધ્વાનં સુખં પરમનિર્વૃતઃ ॥

નમો બ્રહ્મણ્યદેવેતિ યો માં દૃષ્ટ્વાઽભિવાદયેત્ ।
વ્રતીવં પ્રયતો નિત્યં સ સુખં તત્પદં વ્રજેત્ ॥

નમઃ સર્વસહાભ્યશ્ચેત્યભિખ્યાય દિનેદિને ।
નમસ્કરોતિ નિત્યં ગાં સ સુખં યાતિ તત્પથં ॥

નમોસ્તુ પ્રિયદત્તાયેત્યેવંવાદી દિનેદિને ।
ભૂમિમાક્રમતે પ્રાતઃ સયનાદુત્થિતશ્ચ યઃ ॥

સર્વકામૈઃ સ તૃપ્તાત્મા સર્વભૂષણભૂષિતઃ ।
યાતિ યાનેન દિવ્યેન સુકં વૈવસ્વતાલયમ્ ॥

અનત્તરાશિનો યે તુ ડમ્ભાનૃતવિવર્જિતાઃ ।
તેઽપિ સારસયુક્તેન યાન્તિ યાનેન વૈ સુખમ્ ॥

યે ચાપ્યેકેન ભુક્તેન ડમ્ભાનૃતવિવર્જિતાઃ ।
હંસયુક્તૈર્વિમાનૈસ્તુ સુખં યાન્તિ યમાલયમ્ ॥

ચતુર્થેન ચ ભુક્તેન વર્તન્તે યે જિતેન્દ્રિયાઃ ।
યાન્તિ તે ધર્મનગરં યાનૈર્બર્હિણયોજિતૈઃ ॥

તૃતીયદિવસેનેહ ભુઞ્જતે યે જિતેન્દ્રિયાઃ ।
તેઽપિ હસ્તિરથં યાન્તિ તત્પથં કનકોજ્જ્વલૈઃ ॥

ષષ્ઠાન્નકાલિકો યસ્તુ વર્ષમેકં તુ વર્તતે । કામક્રોધવનિર્મુક્તઃ શુચિર્નિત્યં જિતેન્દ્રિયઃ ।
સ યાતિ કુઞ્જરસ્થૈસ્તુ જયશબ્દરવૈર્યુતઃ ॥

પક્ષોપવાસિનો યાન્તિ યાનૈઃ શાર્દૂલયોજિતૈઃ ।
ધર્મરાજપૂરં રમ્યં દિવ્યસ્ત્રીગણસેવિતમ્ ॥

યે ચ માસોપવાસં વૈ કુર્વતે સંયતેન્દ્રિયાઃ ।
તેઽપિ સૂર્યાદયપ્રખ્યૈર્યાન્તિ યાનૈર્યમાલયમ્ ॥

અગ્નિપ્રવેશં યશ્ચાપિ કુરુતે મદ્ગતાત્મના ।
સ યાત્યગ્નિપ્રકાશેન વિમાનેન યમાલયમ્ ॥

ગોકૃતે સ્ત્રીકૃતે ચૈવ હત્વા વિપ્રકૃતેઽપિ ચ ।
તે યાન્ત્યમરકન્યાભિઃ સેવ્યમાના રવિપ્રભાઃ ॥

યે ચ કુર્વન્તિ મદ્ભક્તાસ્તીર્થયાત્રાં જિતેન્દ્રિયાઃ ।
તે પન્થાનં મહાત્માનો યાનૈર્યાન્તિ સુનિર્વૃતાઃ ॥

યે યજન્તિ દ્વિજશ્રેષ્ઠાઃ ક્રતુભિર્ભૂરિદક્ષિણૈઃ ।
હંસસારસસંયુક્તૈર્યાનૈસ્તે યાન્તિ તત્પથમ્ ॥

પરપીડામકૃત્વૈવ ભૃત્યાન્બિભ્રતિ યે નરાઃ ।
તત્પથં સસુખં યાન્તિ વિમાનૈઃ કાઞ્ચનોજ્જ્વલૈઃ ॥

યે સમાઃ સર્વભૂતેષુ જીવાનામભયપ્રદાઃ । ક્રોધલોભવિનિર્મુક્તા નિગૃહીતેન્દ્રિયાસ્તથા ।

પૂર્ણચન્દ્રપ્રતીકાશૈર્વિમાનૈસ્તે મહાપ્રભાઃ ।
યાન્તિ વૈવસ્વતપુરં દેવગન્ધર્વસેવિતાઃ ॥

યે મામેકાન્તભાવેન દેવં ત્ર્યમ્બકમેવ વા । પૂજયન્તિ નમસ્યન્તિ સ્તુવન્તિ ચ દિનેદિને ।
ધર્મરાજપુરં યાન્તિ યાનૈસ્તેઽર્કસમપ્રભૈઃ ॥

પૂજિતાસ્તત્ર ધર્મેણ સ્વયં માલ્યાદિભિઃ શુભૈઃ ।
યાન્ત્યેવ ધર્મલોકં વા રુદ્રલોકમથાપિ વા ॥