મહાભારત · અધ્યાય 14.10

એવમેતદ્બ્રહ્મબલં ગરીયો ન બ્રાહ્મણાત્કિઞ્ચિદન્યદ્રરીયઃ ।
આવિક્ષિતસ્ય તુ બલં ન મૃષ્યે વજ્રમસ્મૈ પ્રહરિષ્યામિ ઘોરમ્ ॥

ધૃતરાષ્ટ્ર ગચ્છ પ્રહિતો મરુત્તં સંવર્તેન સઙ્ગતં તં વદસ્વ
બૃહસ્પતિં ત્વમુપશિક્ષસ્વ રાજ- ન્વજ્રં વા તે પ્રહરિષ્યામિ ઘોરમ્ ॥
વ્યાસ ઉવાચ ।

તતો ગત્વા ધૃતરાષ્ટ્રો નરેન્દ્રં પ્રોવાચેદં વચનં વાસવસ્ય ॥

ગન્ધર્વં માં ધૃતરાષ્ટ્રં નિબોધ ત્વામાગતં વક્તુકામં નરેન્દ્ર ।
ઐન્દ્રં વાક્યં શૃણુ મે રાજસિંહ યત્પ્રાહ લોકાધિપતિર્મહાત્મા ॥

બૃહસ્પતિં યાજકં ત્વં વૃણીષ્વ વજ્રં વા તે પ્રહરિષ્યામિ ઘોરમ્ ।
વચશ્ચેદેતન્ન કરિષ્યસે મે પ્રાહૈતદેતાવદચિન્ત્યકર્મા ॥
મરુત્ત ઉવાચ ।

ત્વં ચૈવૈતદ્વેત્થ પુરન્દરશ્ચ વિશ્વેદેવા વસવશ્ચાશ્વિનૌ ચ ।
મિત્રદ્રોહે નિષ્કૃતિર્નાસ્તિ લોકે મહત્પાપં બ્રહ્મહત્યાસમં તત્ ॥

બૃહસ્પતિર્યાજયતાં મહેન્દ્રં દેવશ્રેષ્ઠં વજ્રભૃતાં વરિષ્ઠમ્ ।
સંવર્તો માં યાજયિતાઽદ્ય રાજ- ન્ન તે વાક્યં તસ્ય વા રોચયામિ ॥
ગન્ધર્વ ઉવાચ ।

ઘોરો નાદઃ શ્રૂયતાં વાસવસ્ય નભસ્તલે ગર્જતો રાજસિંહ ।
વ્યક્તં વજ્રં મોક્ષ્યતે તે મહેન્દ્રઃ ક્ષેમં રાજંશ્ચિન્ત્યતામેષ કાલઃ ॥
વ્યાસ ઉવાચ ।

ઇત્યેવમુક્તો ધૃતરાષ્ટ્રેણ રાજ- ઞ્શ્રુત્વા નાદં નદતો વાસવસ્ય ।
તપોનિત્યં ધર્મવિદાં વરિષ્ઠં સંવર્તં તં જ્ઞાપયામાસ કાર્યમ્ ॥
મરુત્ત ઉવાચ ।

પશ્યાત્માનં પ્લવમાનં ત્વમારા- દધ્વા દૂરં તેન ન દૃશ્યતેઽદ્ય ।
પ્રપદ્યેઽહં શર્મ વિપ્રેન્દ્ર ત્વત્તઃ પ્રયચ્છ તસ્માદભયં વિપ્રમુખ્ય ॥

અયમાયાતિ વે વજ્રી દિશો વિદ્યોતયન્દસ ।
અમાનુષેણ ઘોરેણિ સદસ્યાસ્ત્રાસિતા હિ નઃ ॥
સંવર્ત ઉવાચ ।

ભયં શક્રાદ્વ્યેતુ તે રાજસિંહ પ્રણોત્સ્યેઽહં ભયમેતત્સુઘોરમ્ ।
સંસ્તમ્ભિન્યા વિદ્યયા ક્ષિપ્રમેવ મા ભૈસ્ત્વમસ્યાભિભવાત્પ્રતીતઃ ॥

અહં સંસ્તમ્ભયિષ્યામિ મા ભૈસ્ત્વં શક્રતો નૃપ ।
યર્વેષામેવ દેવાનાં ક્ષયિતાન્યાયુધાનિ મે ॥

દિશો વજ્રં વ્રજતાં વાયુરેતુ વર્ષં ભૂત્વા વર્ષતાં કાનનેષુ ।
આપઃ પ્લવન્ત્વન્તરિક્ષે વૃથા ચ સૌદામની દૃશ્યતે માઽપિ ભૈસ્ત્વમ્ ॥

વહ્નિર્દેવસ્ત્રાતુ વા સર્વતસ્તે કામાન્સર્વાન્વર્ષતુ વાસવો વા ।
વજ્રં તથા સ્થાપયતાં વધાય મહાઘોરં પુવમાનં જલૌઘૈઃ ॥
મરુત્ત ઉવાચ ।

ઘોરઃ શબ્દઃ શ્રૂયતે વૈ મહાસ્વનો વજ્રસ્યૈષ સહિતો મારુતેન ।
આત્મા હિ મે પ્રવ્યથતે મુહુર્મુહુ- ર્ન મે સ્વાસ્થ્યં જાયતે ચાદ્ય વિપ્ર ॥
સંવર્ત ઉવાચ ।

વજ્રાદુગ્રાદ્વ્યેતુ ભયં તવાદ્ય વાતો ભૂત્વા વ્રજતુ નરેન્દ્ર વજ્રમ્ ।
ભયં ત્વક્ત્વા વરમન્યં વૃણીષ્વ કં તે કામં તપસા સાધયામિ ॥
મરુત્ત ઉવાચ ।

ઇન્દ્રઃ સાક્ષાત્સહસાઽભ્યેતુ વિપ્ર હવિર્યજ્ઞે પ્રતિગૃહ્ણાતુ ચૈવ ।
સ્વંસ્વં હવિશ્ચૈવ જુષન્તુ દેવા હુતં સોમં પ્રતિગૃહ્ણન્તુ ચૈવ ॥
સંવર્ત ઉવાચ ।

અયમિન્દ્રો હરિભિરાયાતિ રાજ- ન્દેવૈઃ સર્વૈસ્ત્વરિતૈઃ સ્તૂયમાનઃ ।
મન્ત્રાહૂતો યજ્ઞમિમં મયાઽદ્ય પશ્યશ્વૈનં મન્ત્રવિસ્રસ્તકાયમ્ ॥
વ્યાસ ઉવાચ ।

તતો દેવૈઃ સહિતો દેવરાજો રથે યુઙ્ક્ત્વા તાન્હરીન્વાજિમુખ્યાન્ ।
આયાદ્યજ્ઞમથ રાજ્ઞઃ પિપાસુ- રાવિક્ષિતસ્યાપ્રમેયસ્ય સોમમ્ ॥

તમાયાન્તં સહિતં દેવસઙ્ઘૈઃ પ્રત્યુદ્યયૌ સપુરોધા મરુત્તઃ ।
ચક્રે પૂજાં દેવરાજાય ચાગ્ર્યાં યથાશાસ્ત્રં વિધિવત્પ્રીયમાણઃ ॥
સંવર્ત ઉવાચ ।

સુસ્વાગતં તે પુરુહૂતેહ વિદ્વ- ન્યજ્ઞોઽપ્યયં સન્નિહિતે ત્વયીન્દ્ર ।
શોશુભ્યતે બલવૃત્રઘ્ન ભૂયઃ પિબસ્વ સોમં સુતમુદ્યતં મયા ॥
મરુત્ત ઉવાચ ।

શિવેન માં પશ્ય નમશ્ચ તેઽસ્તુ પ્રાપ્તો યજ્ઞઃ સફલં જીવિતં મે ।
અયં યજ્ઞં કુરુતે મે સુરેન્દ્ર બૃહસ્પતેરવરો જન્મના ચ ।
ઇન્દ્ર ઉવાચ ।

જાનામિ તે ગુરુમેનં તપોધનં બૃહસ્પતેરનુજં તિગ્મતેજસમ્
યસ્યાહ્વાનાદાગતોઽહં નરેન્દ્ર પ્રીતિર્મેઽદ્ય ત્વયિ મન્યુઃ પ્રનષ્ટઃ ॥
સંવર્ત ઉવાચ ।

યદિ પ્રીતસ્ત્વમસિ વૈ દેવરાજ તસ્માત્સ્વયં શાધિ યજ્ઞે વિધાનમ્ ।
સ્વયં સર્વાન્કુરુ ભાગાન્સુરેન્દ્ર જાનાત્વયં સર્વલોકશ્ચ દેવ ॥
વ્યાસ ઉવાચ ।

એવમુક્તસ્ત્વાઙ્ગિરસેન શક્રઃ સમાદિદેશ સ્વયમેવ દેવાન્ ।
સભાઃ ક્રિયન્તામાવસથાશ્ચ મુખ્યાઃ સહસ્રશશ્ચિત્રભૂતાઃ સમૃદ્ધાઃ ॥

ક્લૃપ્તાઃ સ્થૂણાઃ કુરુતારોહણાનિ ગન્ધર્વાણામપ્સરસાં ચ શીઘ્રમ્ ।
યત્ર નૃત્યેરન્નપ્સરસઃ સમસ્તાઃ સ્વર્ગોપમઃ ક્રિયતાં યજ્ઞવાટઃ ॥

ઇત્યુક્તાસ્તે ચક્રુરાશુ પ્રતીતા દિવૌકસઃ શક્રવાક્યાન્નરેન્દ્ર ।
તતો વાક્યં પ્રાહ રાજાનમિન્દ્રઃ પ્રીતો રાજન્પૂજ્યમાનો મરુત્તમ્ ॥

એષ ત્વયાઽહમિહ રાજન્સમેત્ય યે ચાપ્યન્તે તવ પૂર્વે નરેન્દ્ર ।
સર્વાશ્ચાન્યા દેવતાઃ પ્રીયમાણા હવિસ્તુભ્યં પ્રતિગૃહ્ણન્તુ રાજન્ ॥

આગ્નેયં વૈ લોહિતમાલભન્તાં વૈશ્વદેવં બહુરૂપં હિ રાજન્ ।
નિલં ચોક્ષાણં મેદ્યમપ્યાલભન્તાં ચલચ્છિશ્નં સમ્પ્રદિષ્ટં દ્વિજાગ્ર્યાઃ ॥

તતો યજ્ઞો વવૃધે તસ્ય રાજ- ન્યત્ર દેવાઃ સ્વયમન્નાનિ જહ્રુઃ ।
યસ્મિઞ્શક્રો બ્રાહ્મણૈઃ પૂજ્યમાનઃ સદસ્યોઽભૂદ્ધરિમાન્દેવરાજઃ ॥

તતઃ સંવર્તશ્ચૈત્યગતો માહાત્મા યથા વહ્નિઃ પ્રજ્વલિતો દ્વિતીયઃ ।
હવીંષ્યુચ્ચૈરાહ્વયન્દેવસઙ્ઘા- ઞ્જુહાવાગ્નૌ મન્ત્રવત્સુપ્રતીતઃ ॥

તતઃ પીત્વા બલભિત્સોમમગ્ર્યં યે ચાપ્યન્તે સોમપા દેવસઙ્ઘાઃ ।
સર્વેઽનુજ્ઞાતાઃ પ્રયયુઃ પાર્થિવેન યથાજોષં તર્પિતાઃ પ્રીતિમન્તઃ ॥

તતો રાજા જાતરૂપસ્ય રાશી- ન્પદેપદે કારયામાસ હૃષ્ટઃ ।
દ્વિજાતિભ્યો વિસૃજન્ભૂરિ વિત્તં રરાજ વિત્તેશ ઇવારિહન્તા ॥

તતો વિત્તં વિવિધં સન્નિધાય યથોત્સાહં કારયિત્વા ચ કોશમ્ ।
અનુજ્ઞાતો ગુરુણાં સન્નિવૃત્ત્ય શશાસ ગામખિલાં સાગરાન્તામ્ ॥

એવન્ગુણઃ સમ્બભૂવેહ રાજા યસ્ય ક્રતૌ તત્સુવર્ણં પ્રભૂતમ્ ।
તત્ત્વં સમાદાય નરેન્દ્ર વિત્તં યજસ્વ દેવાંસ્તપનીયૈર્વિધાનૈઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તતો રાજા પાણ્ડવો હૃષ્ટરૂપઃ શ્રુત્વા વાક્યં સત્યવત્યાઃ સુતસ્ય ।
મનશ્ચક્રે તેન વિત્તેન યષ્ટું તતોઽમાત્યૈર્મન્ત્રયામાસ ભૂયઃ ॥