મહાભારત · અધ્યાય 13.91

અવશ્યં કથનીયં મે તવૈતન્નરપુઙ્ગવ ।
યદર્થં ત્વાહમુચ્છેત્તું સમ્પ્રાપ્તો મનુજાધિપ ॥

ભૂગૂણાં ક્ષત્રિયા યાજ્યા નિત્યમેતજ્જનાધિપ ।
તે ચ ભેદં ગમિષ્યન્તિ દૈવયુક્તેન હેતુના ॥

ક્ષત્રિયાશ્ચ ભૃગૂન્સર્વાન્વધિષ્યન્તિ નરાધિપ ।
આગર્ભાદનુકૃન્તન્તો દૈતદણ્ડનિપીડિતાઃ ॥

તત ઉત્પત્સ્યતેઽસ્માકં કુલે ગોત્રવિવર્ધનઃ ।
ઔર્વો નામ મહાતેજા જ્વલિતાર્કસમદ્યુતિઃ ॥

સ ત્રૈલોક્યવિનાશાય કોપાગ્નિં જનયિષ્યતિ । મહીં સપર્વતવનાં યઃ કરિષ્યતિ ભસ્મસાત્ ।

કઞ્ચિત્કાલં તુ વહ્નિં ચ સ એવ શમયિષ્યતિ । સમુદ્રે વડવાવક્ત્રે પ્રક્ષિપ્ય મુનિસત્તમઃ ।

પુત્રં તસ્ય મહારાજ ઋચીકં ભૃગુનન્દનમ્ ।
સાક્ષાત્કૃત્સ્નો ધનુર્વેદઃ સમુપસ્થાસ્યતેઽનઘ ॥

ક્ષત્રિયાણામભાવાય દૈવયુક્તેનુ હેતુના ।
સ તુ તં પ્રતિગૃહ્યૈવ પુત્રે સન્ક્રામયિષ્યતિ ॥

જમદગ્નૌ મહાભાગે તપસા ભાવિતાત્મનિ ।
સ ચાપિ ભૃગુશાર્દૂલસ્તં વેદં ધારયિષ્યતિ ॥

કુલાત્તુ તવ ધર્માત્મન્કન્યાં સોઽધિગમિષ્યતિ ।
ઉદ્ભાવનાર્થં ભવતો વંશસ્ય ભરતર્ષભ ॥

ક્ષત્રહન્તા ભવેદ્ધિંસ્ર ઇતિ દૈવં સનાતનમ્ । નારાયણમુપાસ્યાસ્ય વરાત્તં પુત્રમૃચ્છતિ ॥

ગાધેર્દુહિતરં પ્રાપ્યિ પૌત્રીં તવ મહાતપાઃ ।
બ્રાહ્મણં ક્ષત્રધર્માણં પુત્રમુત્પાદયિષ્યતિ ॥

ક્ષત્રિયં વિપ્રધર્માણં બૃહસ્પતિમિવૌજસા । વિશ્વામિત્રં તવ કુલે ગાધેઃ પુત્રં સુધાર્મિકમ્ ।
તપસા મહતા યુક્તં પ્રદાસ્યતિ મહાદ્યુતે ॥

સ્ત્રિયૌ તુ કારણં તત્ર પરિવર્તે ભવિષ્યતઃ ।
પિતામહનિયોગાદ્વૈ નાન્યથૈતદ્ભવિષ્યતિ ॥

તૃતીયે પુરુષે તુભ્યં બ્રાહ્મણત્વમુપૈષ્યતિ ।
ભવિતા ત્વં ચ સમ્બન્ધી ભૃગૂણાં ભાવિતાત્મનામ્ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

કુશિકસ્તુ મુનેર્વાક્યં ચ્યવનસ્ય મહાત્મનઃ । શ્રુત્વા હૃષ્ટોઽભવદ્રાજા વાક્યં ચેદમુવાચ હ ।
એવમસ્ત્વિતિ ધર્માત્મા તદા ભરતસત્તમ ॥

ચ્યવનસ્તુ મહાતેજાઃ પુનરેવ નરાધિપમ્ ।
વરાર્થં ચોદયામાસ તમુવાચ સ પાર્થિવઃ ॥

બાઢમેવં ગ્રહીષ્યામિ કામાંસ્ત્વત્તો મહામુને ।
બ્રહ્મભૂતં કુલં મેઽસ્તુ ધર્મે ચાસ્ય મનો ભવેત્ ॥

એવમુક્તસ્તથેત્યેવં પ્રત્યુક્ત્વા ચ્યવનો મુનિઃ ।
અભ્યનુજ્ઞાય નૃપતિં તીર્થયાત્રાં યયૌ તદા ॥

એતત્તે કથિતં સર્વમશેષેણ મયા નૃપ ।
ભૃગૂણાં કુશિકાનાં ચ અભિસમ્બન્ધકારણમ્ ॥

યથોક્તમૃષિણા ચાપિ તદા તદભવન્નૃપ ।
જન્મ રામસ્ય ચ મુનેર્વિશ્વામિત્રસ્ય ચૈવ હિ ॥