મહાભારત · અધ્યાય 13.266

યુધિષ્ઠિર મહાબાહો મહાભાગ્યં મહાત્મનઃ ।
રુદ્રાય બહુરૂપાય બહુનામ્ને નિબોધ મે ॥

વદન્ત્યુગ્રં મહાદેવં તથા સ્થાણું મહેશ્વરમ્ ।
એકાક્ષં ત્ર્યમ્બકં ચૈવ વિશ્વરૂપં શિવં તથા ॥

દ્વે તનૂ તસ્ય દેવસ્ય વેદજ્ઞા બ્રાહ્મણા વિદુઃ ।
ઘોરામન્યાં શિવામન્યાં તે તનૂ બહુધા પુનઃ ॥

ઉગ્રા ઘોરા તનુર્યાઽસ્ય સોઽગ્નિર્વિદ્યુત્સ ભાસ્કરઃ ।
શિવા સૌમ્યા ચ યા ત્વસ્ય ધર્મસ્ત્વાપોથ ચન્દ્રમાઃ ॥

આત્મનોઽર્ધં તુ તસ્યાગ્નિઃ સોમોઽર્ધં પુનરુચ્યતે ।
બ્રહ્મચર્યં ચરત્યેકા શિવા ચાસ્ય તનુસ્તથા ॥

યાઽસ્ય ઘોરતમા મૂર્તિર્જગત્સંહરતે તથા ।
ઈશ્વરત્વાન્મહત્ત્વાચ્ચ મહેશ્વર ઇતિ સ્મૃતઃ ॥

યન્નિર્દહતિ યત્તીક્ષ્ણો યદુગ્રો યત્પ્રતાપવાન્ ।
માંસશોણિતમજ્જાદો યત્તતો રુદ્ર ઉચ્યતે ॥

દેવાનાં સુમહાન્યચ્ચ યચ્ચાસ્ય વિષયો મહાન્ ।
યચ્ચ વિશ્વં જગત્પાતિ મહાદેવસ્તતઃ સ્મૃતઃ ॥

ધૂમ્રરૂપા જટા યસ્માદ્ધૂર્જટીત્યત ઉચ્યતે ॥

સ મેધયતિ યન્નિત્યં સર્વાન્વૈ સર્વકર્મભિઃ ।
શિવમિચ્છન્મનુષ્યાણાં તસ્માદેષ શિવઃ સ્મૃતઃ ॥

દહત્યૂધ્વં સ્થિતો યચ્ચ પ્રાણાન્નૄણાં સ્થિરશ્ચ યત્ ।
સ્થિરલિઙ્ગશ્ચ યન્નિત્યં તસ્માત્સ્થાણુરિતિ સ્મૃતઃ ॥

યદસ્ય બહુધા રૂપં ભૂતં ભવ્યં ભવત્તથા ।
સ્થાવરં જઙ્ગમં ચૈવ બહુરૂપસ્તતઃ સ્મૃતઃ ॥

વિશ્વેદેવાશ્ચ યત્તસ્મિન્વિશ્વરૂપસ્તતઃ સ્મૃતઃ । સહસ્રાક્ષોઽયુતાક્ષો વા સર્વતોક્ષિમયોપિ વા ।
ચક્ષુષઃ પ્રભવં તેજઃ સર્વતશ્ચક્ષુરેવ તત્ ॥

સર્વથા યત્પશૂન્પાતિ તૈશ્ચ યદ્રમતે સહ ।
તેષામધિપતિર્યચ્ચ તસ્માત્પશુપતિઃ સ્મૃતઃ ॥

નિત્યેન બ્રહ્મચર્યેણ લિઙ્ગમસ્ય યદા સ્થિતમ્ । ભક્તાનુગ્રહણાર્થાય ગૂઢલિઙ્ગસ્તતઃ સ્મૃતઃ ।
મહયત્યસ્ય લોકશ્ચ પ્રિયં હ્યેતન્મહાત્મનઃ ॥

વિગ્રહં પૂજયેદ્યો વૈ લિઙ્ગં વાઽપિ મહાત્મનઃ ।
લિઙ્ગં પૂજયિતા નિત્યં મહતીં શ્રિયમશ્નુતે ॥

ઋષયશ્ચાપિ દેવાશ્ચ ગન્ધર્વાપ્સરસસ્તથા । લિઙ્ગમેવાર્ચયન્તિ સ્મ યત્તદૂર્ધ્વં સમાસ્થિતમ્ ।

પૂજ્યમાને તતસ્તસ્મિન્મોદતે સ મહેશ્વરઃ ।
સુખં દદાતિ પ્રીતાત્મા ભક્તાનાં ભક્તવત્સલઃ ॥

એષ એવ શ્મશાનેષુ દેવો વસતિ નિર્દહન્ ।
યજન્તે યે જનાસ્તત્ર વીરસ્થાનનિષેવિણઃ ॥

વિષમસ્થઃ શરીરેષુ સ મૃત્યુઃ પ્રાણિનામિહ ।
સ ચ વાયુઃ શરીરેષુ પ્રાણપાલઃ શરીરિણામ્ ॥

તસ્ય ઘોરાણિ રૂપાણિ દીપ્તાનિ ચ બહુનિ ચ ।
લોકે યાન્યસ્ય પૂજ્યન્તે વિપ્રાસ્તાનિ વિદુર્બુધાઃ ॥

નામધેયાનિ દેવેષુ બહૂન્યસ્ય યથાર્થવત્ ।
નિરુચ્યન્તે મહત્ત્વાચ્ચ વિભુત્વાત્કર્મભિસ્તથા ॥

વેદે ચાસ્ય વિદુર્વિપ્રાઃ શતરુદ્રીયમુત્તમમ્ ।
વ્યાસેનોક્તં ચ યચ્ચાપિ ઉપસ્થાનં મહાત્મનઃ ॥

પ્રદાતા સર્વલોકાનાં વિશ્વસાક્ષી નિરામયઃ ।
જ્યેષ્ઠભૂતં વદન્ત્યેનં બ્રાહ્મણા ઋષયોઽપરે ॥

પ્રથમો હ્યેષ દેવાનાં મુખાદગ્નિમજીજનત્ ।
ગ્રહૈર્બહુવિધૈઃ પ્રાણાન્સંરુદ્ધાનુત્સૃજત્યપિ ॥

વિમોક્ષયતિ તુષ્ટાત્મા શરણ્યઃ શરણાગતાન્ ।
આયુરારોગ્યમૈશ્વર્યં હિતં કામાંશ્ચ પુષ્કલાન્ ॥

સ દદાતિ મનુષ્યેભ્યઃ સ એવાક્ષિપતે પુનઃ ।
શક્રાદિષુ ચ દેવેષુ તસ્ય ચૈશ્વર્યમુચ્યતે ॥

સ એવ સ્થાપકો નિત્યં ત્રૈલોક્યસ્ય શુભાશુભે ।
ઐશ્વર્યાચ્ચૈવ કામાનામીશ્વરઃ પુનરુચ્યતે ॥

મહેશ્વરશ્ચ લોકાનાં મહાતામીશ્વરશ્ચ સઃ । બહુભિર્વિવિધૈ રૂપૈર્વિશ્વં વ્યાપ્તમિદં જગત્ ।
તસ્ય દેવસ્ય યદ્વક્ત્રં સમુદ્રે વડંવામુખણ્ ॥