મહાભારત · અધ્યાય 13.249

એવં બ્રુવન્ત્યાં સ્ત્રીધર્મં દેવ્યાં દેવસ્ય શાસનાત્ ।
ઋષિગન્ધર્વયક્ષાણાં યોષિતશ્ચાપ્સરોગણાઃ ॥

નાગભૂતસ્ત્રિયશ્ચૈવ નદ્યશ્ચૈવ સમાગતાઃ ।
શ્રુતુકામાઃ પરં વાક્યં સર્વાઃ પર્યવતસ્થિરે ॥

ઉમાદેવી મુદા યુક્તા પુજ્યમાનાઽઙ્ગનાગણૈઃ ।
આનૃશંસ્યપરા દેવી સતતં સ્ત્રીગણં પ્રતિ ॥

સ્ત્રીગણસ્ય હિતાર્થાય ભવપ્રિયચિકીર્ષયા ।
વક્તું વચનમારેભે સ્ત્રીણાં ધર્માશ્રયાન્વિતમ્ ॥
ઉમોવાચ ।

ભગવન્સર્વભૂતેશ શ્રૂયતાં વચનં મમ ।
ઋતુપ્રાપ્તા સુશુદ્દા યા કન્યા સેત્યભિધીયતે ॥

તાં તુ કન્યાં પિતા માતા ભ્રાતા માતુલ એવ વા ।
પિતૃવ્યશ્ચૈવ પઞ્ચતે દાતું પ્રભવતાં ગતાઃ ॥

વિવાહાશ્ચ તથા પઞ્ચ તાસાં ધર્માર્થકારણાત્ ।
કામતશ્ચ મિથો દાનમિતરેતરકામ્યયા ॥

દત્તા યસ્ય ભવેદ્ભાર્યા એતેષાં યેન કેન ચિત્ ।
દાતારઃ સુવિમૃશ્યૈવ દાતુમર્હન્તિ નાન્યથા ॥

ઉત્તમાનાં તુ વર્ણાનાં મન્ત્રવત્પાણિસઙ્ગ્રહઃ ।
વિવાહકારણં ચાહુઃ શૂદ્રાણાં સમ્પ્રયોગતઃ ॥

યદા દત્તા ભવેત્કન્યા તસ્માદ્ભાર્યાર્થિને સ્વકૈઃ । તદાપ્રભૃતિ સા નારી દશરાત્રં વિલજ્જયા ।
મનસા કર્મણા વાચા અનુકૂલા ચ સા ભવેત્ ॥

ઇતિ ભર્તૃવ્રતં કુર્યાત્પતિમુદ્દિશ્ય શોભના ।
તદાપ્રભૃતિ સા નારી ન કુર્યાત્પત્યુરપ્રિયમ્ ॥

યદ્યદિચ્છતિ વૈ ભર્તા ધ્રમકામાર્થકારણાત્ । તથૈવાનુપ્રિયા ભૂત્વા તથૈવોપચરેત્પતિમ્ ।
પતિવ્રતાત્વં નારીણામેતદેવ સનાતનમ્ ॥

તાદૃશી સા ભવેન્નિત્યં યાદૃશસ્તુ ભવેત્પતિઃ ।
શુભાશુભસમાચાર એતદ્વૃત્તં સમાસતઃ ॥

દૈવતં સતતં સાધ્વી ભર્તારં યા તુ પશ્યતિ ।
દૈવમેવ ભવેત્તસ્યાઃ પતિરિત્યવગમ્યતે ॥

એતસ્મિન્કારણં દેવ પૌરાણી શ્રૂયતે શ્રુતિઃ ।
કથયામિ પ્રસાદાત્તે શૃણુ દેવ સમાસતઃ ॥

કસ્ય ચિત્ત્વથ વિપ્રસ્ય ભાર્યે દ્વે હિ બભૂવતુઃ ।
તયોરેકા ધર્મકામા દેવાનુદ્દિશ્ય ભક્તિતઃ ॥

ભર્તારમવમત્યૈવ દેવતાસુ સમાહિતા ।
ચકાર વિપુલં ધર્મં પૂજયાનાઽર્ચયાઽન્વિતમ્ ॥

અપરા ધર્મકામા ચ પતિમુદ્દિશ્ય શોભના ।
ભર્તારં દૈવતં કૃત્વા ચકાર કિલ તત્પ્રિયમ્ ॥

એવં વિવર્તમાને તુ યુગપન્મરણેઽધ્વનિ । ગતે કિલ મહાદેવ તત્રૈકા યા પતિવ્રતા ।
દેવપ્રિયાયાં તિષ્ઠન્ત્યાં પુણ્યલોકં જગામ સા ॥

દેવપ્રિયા ચ તિષ્ઠન્તી વિલલાપ સુદુઃખિતા ।
તાં યમો લોકપાલસ્તુ બભાષે પુષ્કલં વચઃ ॥

મા શુચસ્ત્વં નિવર્તસ્વ ન લોકાઃ સન્તિ તેઽનઘે ।
સ્વધર્મવિમુખા સા ત્વં તસ્માલ્લોકા ન સન્તિ તે ॥

દેવતા હિ પતિર્નાર્યાઃ સ્થાપિતા સર્વદૈવતૈઃ ।
અવમત્ય શુભે તત્ત્વં કથં લોકાન્ગમિષ્યસિ ॥

મોહેનિ ત્વં વરારોહે ન જાનીષે સ્વદૈવતમ્ ।
પતિમત્યા સ્ત્રિયા કાર્યો ધર્મઃ પત્યર્પણસ્ત્વિતિ ॥

તસ્માત્ત્વં હિ નિવર્તસ્વ કુરુ પત્યાશ્રિતં હિતમ્ । તદા ગન્તાસિ લોકાંસ્તાન્યાન્ગચ્છન્તિ પતિવ્રતાઃ ।
નાન્યથા શક્યતે પ્રાપ્તું પતીનાં લોકમુત્તમમ્ ॥

યમેનૈવંવિધં ચોક્તા નિવૃત્તા પુનરેવ સા ।
બભૂવ પતિમાલમ્બ્ય પતિપ્રિયપરાયણા ॥

એવમેતન્મહગાદેવ દૈવતં હિ સ્ત્રિયાઃ પતિઃ ।
તસ્માત્પતિપરા ભૂત્વા પતીનુપચરેદિતિ ॥