મહાભારત · અધ્યાય 13.24
તતઃ કદ્રૂર્હસન્તી ચ વિનતાં ધર્મચારિણીમ્ ।
દાસીવત્પ્રેષયામાસ સા ચ સર્વં ચકાર તત્ ॥
ન વિવર્ણા ન સન્ક્ષુબ્ધા ન ચ ક્રુદ્ધા ન દુઃખિતા ।
પ્રેષ્યકર્મ ચકારાસ્યા વિનતા કમલેક્ષણા ॥
ઇમા દિશશ્ચતસ્રોઽસ્યાઃ પ્રેષ્યભાવેન વર્તિતાઃ ।
અથ સ્મ વૈનતેયં વૈ બલદર્પૌ સમીયતુઃ ॥
તં દર્પવશમાપન્નં પરિધાવન્તમન્તિકાત્ ।
દદર્શ નારદો રાજન્દેવર્ષિર્દર્પસંયુતમ્ ॥
તમબ્રવીચ્ચ દેવર્ષિર્નારદઃ પ્રહસન્નિવ ।
કિં દર્પવશમાપન્નો ન વૈ પશ્યસિ માતરમ્ ॥
બલેન દૃપ્તઃ સતતમહમ્માનકૃતઃ સદા ।
દાસીં પન્નગરાજસ્ય માતુરન્તર્ગૃહે સતીમ્ ॥
તમબ્રવીદ્વૈનતેયઃ કર્મ કિં તન્મહામતે ।
જનયિત્રી મયિ સુતે જાતા દાસી તપસ્વિની ॥
અથાબ્રવીદૃષિર્વાક્યં દીવ્યતી વિજિતા ખગ ।
નિકૃત્યા પન્નગેન્દ્રસ્ય માત્રા પુત્રૈઃ પુરા સહ ॥
ગરુડ ઉવાચ ।
કથં જિતા નિકૃત્યા સા ભગવઞ્જનની મમ ।
બ્રૂહિ તન્મે યથાવૃત્તં શ્રુત્વા વેત્સ્યે તતઃ પરમ્ ॥
તતસ્તસ્ય યથાવૃત્તં સર્વં તન્નારદસ્તદા ।
આચખ્યૌ ભરતશ્રેષ્ઠ યથાવૃત્તં પતત્રિણઃ ॥
તચ્છ્રુત્વા વૈનતેયસ્ય કોપો હૃદિ સમાવિશત્ ।
જગર્હે પન્નગાન્સર્વાન્માત્રા સહ પરન્તપઃ ॥
તતસ્તુ રોષાદ્દુઃખાચ્ચ તૂર્ણમુત્પત્યક પક્ષિરાટ્ ।
જગામ યત્ર માતાઽસ્ય કૃચ્છ્રે મહતિ વર્તતે ॥
તત્રાપશ્યત્તતો દીનાં જટિલાં મલિનાં કૃશામ્ ।
તોયદેન પ્રતિચ્છન્નાં સૂર્યાભામિવ માતરમ્ ॥
તસ્ય દુઃખાચ્ચ રોષાચ્ચ નેત્રાભ્યામશ્રુ ચાસ્રવત્ ।
પ્રવૃત્તિં ચ નિવૃત્તિં ચ પૌરુષે પ્રતિતસ્થુષઃ ॥
અનુક્ત્વા માતરં કિઞ્ચિત્પતત્રિવરપુઙ્ગવઃ ।
કદ્રૂમેવ સ ધર્માત્મા વચનં પ્રત્યભાષત ॥
યદિ ધર્મેણ મે માતા જિતા યદ્યપ્યધર્મતઃ ।
જ્યેષ્ઠા ત્વમસિ મે માતા ધર્મઃ સર્વઃ સ મે મતઃ ॥
ઇયં તુ મે સ્યાત્કૃપણા મયિ પુત્રેઽમ્બ દુઃખિતા ।
અનુજાનીહિ તાં સાધુ મત્કૃતે ધર્મદર્શિનિ ॥
કદ્રૂઃ શ્રુત્વાસ્ય તદ્વાક્યં વૈનતેયસ્ય ધીમતઃ ।
ઉવાચ વાક્યં દુષ્પ્રજ્ઞા પરીતા દુઃખમૂર્ચ્છિતા ॥
નાહં તવ ન તે માતુર્વૈનતેય કથઞ્ચન ।
કુર્યાં પ્રિયમનિષ્ટાત્મા માં બ્રવીષિ ખગ દ્વિજા ॥
તાં તદા બ્રુવતીં વાક્યમનિષ્ટં ક્રૂરભાષિણીમ્ ।
દારુણાં સૂનૃતાભિસ્તામનુનેતું પ્રચક્રમે ॥
ગરુડ રુવાચ ।
જ્યેષ્ઠા ત્વમસિ કલ્યાણિ માતુર્મે ભામિનિ પ્રિયા । સોદર્યી મમ ચાસિ ત્વં જ્યેષ્ઠા માતા ન સંશયઃ ॥ 7--24-22x કદ્રૂરુવાચ ।
વિહઙ્ગમ યથાકામં ગચ્છ કામગમ દ્વિજ ।
સૂનૃતાભિસ્ત્વયા માતા નાદાસી શક્યમણ્ડજ ॥
અમૃતં યદ્યાહરેસ્ત્વં વિહઙ્ગં જનનીં તવ ।
અદાસીં મમ પશ્યેમાં વૈનતેય ન સંશયઃ ॥
મૂળ પાઠ: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0