મહાભારત · અધ્યાય 13.2

પિતામહ મહાપ્રાજ્ઞ સર્વશાસ્ત્રવિશારદ ।
શ્રુતં મે મહદાખ્યાનમિદં મતિમતાંવર ॥

ભૂયસ્તુ શ્રોતુમિચ્છામિ ધર્માર્થસહિતં નૃપ ।
કથ્યમાનં ત્વયા કિઞ્ચિત્તન્મે વ્યાખ્યાતુમર્હસિ ॥

કેન મૃત્યુર્ગૃહસ્થેન ધર્મમાશ્રિત્ય નિર્જિતઃ ।
ઇત્યેતદ્ધર્મમાચક્ષ્વ તત્ત્વેનાપિ ચ પાર્થિવ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

અત્રાપ્યુદાહરન્તીમમિતિહાસં પુરાતનમ્ ।
યથા મૃત્યર્ગૃહસ્થેન ધર્મમાશ્રિત્ય નિર્જિતઃ ॥

મનોઃ પ્રજાપતે રાજન્નિક્ષ્વાકુરભવત્સુતઃ ।
તસ્ય પુત્રશતં જજ્ઞે નૃપતેઃ સૂર્યવર્ચસઃ ॥

દશમસ્તસ્ય પુત્રસ્તુ દશાશ્વો નામ ભારત ।
માહિષ્મત્યામભૂદ્રાજા ધર્માત્મા સત્યવિક્રમઃ ॥

દશાશ્વસ્ય સુતસ્ત્વાસીદ્રાજા પરમધાર્મિકઃ ।
સત્યે તપસિ દાને ચ યસ્ય નિત્યં રતં મનઃ ॥

મદિરાશ્વ ઇતિ ખ્યાતઃ પૃથિવ્યાં પૃથિવીપતિઃ ।
ધનુર્વેદે ચ વેદે ચ નિરતો યોઽભવત્સદા ॥

મદિરાશ્વસ્ય પુત્રસ્તુ દ્યુતિમાન્નામ પાર્થિવઃ ।
મહાભાગો મહાતેજા મહાસત્વો મહાબલઃ ॥

પુત્રો દ્યુતિમતસ્ત્વાસીદ્રાજા પરમધાર્મિકઃ । સર્વલોકેષુ વિખ્યાતઃ સુવીરો નામ નામતઃ ।
ધર્માત્મા કોશવાંશ્ચાપિ દેવરાજ ઇવાપરઃ ॥

સુવીરસ્ય તુ પુત્રોઽભૂત્સર્વસઙ્ગ્રામદુર્જયઃ ।
દુર્જયો નામ વિખ્યાતઃ સર્વશસ્ત્રભૃતાંવર ॥

દુર્જયસ્યેન્દ્રવપુષઃ પુત્રોઽગ્નિસદૃશદ્યુતિઃ ।
દુર્યોધનો નામ મહાન્રાજા રાજર્ષિસત્તમઃ ॥

તસ્યેન્દ્રસમવીર્યસ્ય સઙ્ગ્રામેષ્વનિવર્તિનઃ ।
વિષયે વાસવસ્તસ્ય સમ્યગેવ પ્રવર્ષતિ ॥

રત્નૈર્ધનૈશ્ચ પશુભિઃ સસ્યૈશ્ચાપિ પૃથગ્વિધૈઃ ।
નગરં વિષયશ્ચાસ્ય પ્રતિપૂર્ણસ્તદાઽભવત્ ॥

ન તસ્ય વિષયે ચાભૂત્કૃપણો નાપિ દુર્ગતઃ ।
વ્યાધિતો વા કૃશો વાઽપરિ તસ્મિન્નાભૂન્નરઃ ક્વચિત્ ॥

સુદક્ષિણો મધુરવાગનસૂયુર્જિતેન્દ્રિયઃ ।
ધર્માત્મા ચાનૃશંસશ્ચ વિક્રાન્તોઽથાવિકત્થનઃ ॥

યજ્વા ચ દાન્તો મેધાવી બ્રહ્મણ્યઃ સત્યસઙ્ગરઃ ।
ન ચાવમન્તા દાતા ચ વેદવેદાઙ્ગપારગઃ ॥

તં નર્મદા દેવનદી પુણ્યા શીતજલા શિવા ।
ચકમે પુરુષવ્યાઘ્રં સ્વેન ભાવેન ભારત ॥

તસ્યાં જજ્ઞે તદા નદ્યાં કન્યા રાજીવલોચના ।
નામ્ના સુદર્શના રાજન્રૂપેણ ચ સુદર્શના ॥

તાદૃગ્રૂપા ન નારીષુ ભૂતપૂર્વા યુધિષ્ઠિર ।
દુર્યોધનસુતા યાદૃગભવદ્વરવર્ણિની ॥

તામગ્નિશ્ચકમે સાક્ષાદ્રાજકન્યાં સુદર્શનામ્ ।
સ્વરૂપં દીપ્તિમત્કૃત્વા શરદર્કસમદ્યુતિ ॥

સા ચાગ્નિશરણે રાજ્ઞઃ શુશ્રૂષાકૃતનિશ્ચયા ।
નિયુક્તા પિતૃસન્દેશાદારિરાધયિષુઃ શિખિમ્ ॥

તસ્યા મનોહરં રૂપં દૃષ્ટ્વા દેવો હુતાશનઃ ।
મન્મથેન સમાદિષ્ટઃ પત્નીત્વે યતતે મિથઃ ॥

ભજ મામનવદ્યાઙ્ગિ કામાત્કમલલોચને ।
રમ્ભોરુ મૃગશાવાક્ષિ પૂર્ણચન્દ્રનિભાનને ॥

તવેદં પદ્મપત્રાક્ષં મુખં દૃષ્ટ્વા મનોહરમ્ ।
ભ્રૂલતાલલિતં કાન્તમનઙ્ગો બાધતે હિ મામ્ ॥

લલાટં ચન્દ્રરેખાભં શિરોરુહવિભૂષિતમ્ ।
દૃષ્ટ્વા તે પત્રલેખાન્તમનઙ્ગો બાધતે ભૃશમ્ ॥

બાલાતપેન તુલિતં સસ્વેદપુલકોદ્ગમમ્ । બિમ્બાધરોષ્ઠવદનં વિબુદ્ધમિવ પઙ્કજમ્ ।
અતીવ ચારુવિભ્રાન્તં મદમાવહતે મમ ॥

દન્તપ્રકાશનિયતા વાણી તવ સુરક્ષિતા ।
તામ્રપલ્લવસન્કાશા જિહ્વેયં મે મનોહરા ॥

સમાઃ સ્નિગ્ધાઃ સુજાતાશ્ચ સહિતાશ્ચ દ્વિજાસ્તવ ।
દ્વિજપ્રિયે પ્રસીદસ્વ ભજ માં સુભગા હ્યસિ ॥

મનોજ્ઞં સુકૃતાપાઙ્ગં મુખં તવ મનોહરમ્ ।
સ્તનૌ તે સંહતૌ ભીરુ હારાભરણભૂષિતૌ ॥

પક્વબિલ્વપ્રતીકાશૌ કર્કશૌ સઙ્ગમક્ષમૌ ।
ગમ્ભીરનાભિસુભગે ભજ માં વરવર્ણિનિ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

સૈવમુક્તા વિરહિતે પાવકેન મહાત્મના ।
ઈષદાકમ્પહૃદયા વ્રીડિતા વાક્યમબ્રવીત્ ॥

નલુ નામ કુલીનાનાં કન્યકાનાં વિશેષતઃ ।
માતા પિતા પ્રભવતઃ પ્રદાને બાન્ધવાશ્ચ યે ॥

પાણિગ્રહણમન્ત્રૈશ્ચ હુતે ચૈવ વિભાવસૌ । સતાં મધ્યે નિવિષ્ટાયાઃ કન્યાયાઃ શરણં પતિઃ

સાઽહં નાત્મવશા દેવ પિતરં વરયસ્વ મે ।

અથ નાતિચિરાદ્રાજા કાલાદ્દુર્યોધનસ્તદા । યજ્ઞસમ્ભારનિપુણાન્મન્ત્રીનાહૂય ચોક્તવાન્ ।
યજ્ઞં યક્ષ્યેઽહમિતિ વૈ સમ્ભારાન્સમ્ભ્રિયન્તુ મે ॥

તતઃ સમાહિતે તસ્ય યજ્ઞે બ્રાહ્મણસત્તમૈઃ ।
વિપ્રરૂપી હુતવહો નૃપં કન્યામયાચત ॥

ન તુ રાજા પ્રદાનાય તસ્મૈ ભાવમકલ્પયત્ । દરિદ્રશ્ચાસવર્ણશ્ચ મમાયમિતિ પાર્થિવઃ ।
ઇતિ તસ્મૈ ન વૈ કન્યાં દિત્સાં ચક્રે નરાધિપઃ ॥

અથ દીક્ષામુપેતસ્ય યજ્ઞે તસ્ય મહાત્મનઃ ।
આહિતો હવનાર્થાય વેદ્યામગ્નિઃ પ્રણશ્યત ॥

તતઃ સ ભીતો નૃપતિર્ભૃશં પ્રવ્યથિતેન્દ્રિયઃ । મન્ત્રિણો બ્રાહ્મણાંશ્ચૈવ પપ્રચ્છ કિમિદં ભવેત્ ।
યજ્ઞે સમિદ્ધો ભગવાન્નષ્ટો મે હવ્યવાહનઃ ॥

સમ્મન્ત્રકુશલૈસ્તૈસ્તૈર્બ્રાહ્મણૈર્વેદપારગૈઃ ।
ઋત્વિગ્ભિર્મન્ત્રકુશલૈર્યજ્યતાં વા હુતાશનઃ ॥

અથ ઋક્સામયજુષાં બ્રાહ્મણૈર્વેદપારગૈઃ ।
વેદતત્વાર્થકુશલૈસ્તતઃ સોમપુરસ્કરૈઃ ॥

ગુહ્યૈશ્ચ નામભિઃ સર્વૈરાહૂતો હવ્યવાહનઃ ।
સ્વરૂપં દીપ્તિમત્કૃત્વા શરદર્કસમદ્યુતિઃ ॥

તતો મહાત્મા તાનાહ દહનો બ્રાહ્મણર્ષભાન્ ।
વરયામ્યાત્મનોઽર્થાય દુર્યોધનસુતામિતિ ॥

તતસ્તે કલ્યમુત્થાય તસ્મૈ રાજ્ઞે ન્યવેદયન્ ।
બ્રાહ્મણા વિસ્મિતાઃ સર્વે યદુક્તં ચિત્રભાનુના ॥

તતઃ સ રાજા તચ્છ્રુત્વા વચનં બ્રહ્મવાદિનામ્ ।
અવાપ્ય પરમં હર્ષં તથેતિ પ્રાહ બુદ્ધિમાન્ ॥

અયાચત ચ તં શુલ્કં ભગવન્તં વિભાવસુમ્ ।
નિત્યં સાન્નિધ્યમિહ તે ચિત્રભાનો ભવેદિતિ ॥

તમાહ ભગવાનગ્નિરેવમસ્ત્વિતિ પાર્થિવમ્ ।
તતઃ સાન્નિધ્યમદ્યાપિ માહિષ્મત્યાં વિભાવસોઃ ॥
દૃષ્ટં હિ સહદેવેન દિશં વિજયતા ચ તત્ ।

તતસ્તાં સમલઙ્કૃત્ય કન્યામહતવાસસમ્ ।
દદૌ દુર્યોધનો રાજા પાવકાય મહાત્મને ॥

પ્રતિજગ્રાહ ચાગ્નિસ્તુ રાજકન્યાં સુદર્શનામ્ ।
વિધિના વેદદૃષ્ટેન વસોર્ધારામિવાધ્વરે ॥

તસ્યા રૂપેણ શીલેન કુલેન વપુષા શ્રિયા ।
અભવત્પ્રીતિમાનગ્નિર્ગર્ભં ચાસ્યાં સમાદધે ॥

તસ્યાઃ સમભવત્પુત્રો નામ્નાઽગ્નેયઃ સુદર્શનઃ ॥

સુદર્શનસ્તુ રૂપેણ પૂર્ણેન્દુસદૃશોપમઃ ।
શિશુરેવાધ્યગાત્સર્વં પરં બ્રહ્મ સનાતનમ્ ॥

અથૌઘવાન્નામ નૃપો નૃગસ્યાસીત્પિતામહઃ ।
તસ્યાપ્યોઘવતી કન્યા પુત્રશ્ચૌઘરથોઽભવત્ ॥

તામોઘવાન્દદૌ તસ્મૈ સ્વયમોઘવતીં સુતામ્ ।
સુદર્શનાય વિદુષે ભાર્યાર્થે દેવરૂપિણીમ્ ॥

સ ગૃહસ્થાશ્રમરતસ્તયા સહ સુદર્શનઃ ।
કુરુક્ષેત્રેઽવસદ્રાજન્નોઘવત્યા સમન્વિતઃ ॥

ગૃહસ્થશ્ચાવજેષ્યામિ મૃત્યુમિત્યેવ સ પ્રભો ।
પ્રતિજ્ઞામકરોદ્ધીમાન્દીપ્તતેજા વિશામ્પતે ॥

તામેવૌઘવતીં રાજન્સ પાવકસુતોઽબ્રવીત્ ।
અતિથેઃ પ્રતિકૂલં તે ન કર્તવ્યં કથઞ્ચન ॥

યેનયેન ચ તુષ્યેત નિત્યમેવ ત્વયાઽતિથિઃ ।
અપ્યાત્મનઃ પ્રદાનેન ન તે કાર્યા વિચારણા ॥

એતદ્વ્રતં મમ સદા હૃદિ સમ્પરિવર્તતે ।
ગૃહસ્થાનાં ચ સુશ્રોણિ નાતિથેર્વિદ્યતે પરમ્ ॥

પ્રમાણં યદિ વામોરુ વચસ્તે મમ શોભને ।
ઇદં વચનમવ્યગ્રા હૃદિ ત્વં ધારયેઃ સદા ॥

નિષ્ક્રાન્તે મયિ કલ્યાણિ તથા સન્નિહિતેઽનઘે ।
નાતિથિસ્તેઽવમન્તવ્યઃ પ્રમાણં યદ્યહં તવ ॥

તમબ્રવીદોઘવતી તથા મૂર્ધ્નિ કૃતાઞ્જલિઃ ।
ન મે ત્વદ્વચનાત્કિઞ્ચિન્ન કર્તવ્યં કથઞ્ચન ॥

જિગીષમાણસ્તુ ગૃહે તદા મૃત્યુઃ સુદર્શનમ્ ।
પૃષ્ઠતોઽન્વગમદ્રાજન્રન્ધ્રાન્વેષી તદા સદા ॥

ઇધ્માર્થં તુ ગતે તસ્મિન્નગ્રિપુત્રે સુદર્શને ।
અતિધિર્બ્રાહ્મણઃ શ્રીમાંસ્તામાહૌઘવતીં તદા ॥

આતિથ્યં કૃતમિચ્છામિ ત્વયાઽદ્ય વરવર્ણિનિ ।
પ્રમાણં યદિ ધર્મસ્તે ગૃહસ્થાશ્રમસમ્મતઃ ॥

ઇત્યુક્તા તેન વિપ્રેણિ રાજપુત્રી યશસ્વિની ।
વિધિના પ્રતિજગ્રાહ વેદોક્તેન વિશામ્પતે ॥

આસનં ચૈવ પાદ્યં ચ તસ્મૈ દત્ત્વા દ્વિજાતયે ।
પ્રોવાચૌઘવતી વિપ્રં કેનાર્થઃ કિં દદામિ તે ॥

તામબ્રવીત્તતો વિપ્રો રાજપુત્રીં સુદર્શનામ્ ।
ત્વયા મમાર્થઃ કલ્યાણિ નિર્વિશઙ્કૈતદાચર ॥

યદિ પ્રમાણં ધર્મસ્તે ગૃહસ્થાશ્રમસમ્મતઃ ।
પ્રદાનેનાત્મનો રાજ્ઞિ કર્તુમર્હસિ મે પ્રિયમ્ ॥

સ તયા છન્દ્યમાનોઽન્યૈરીપ્સિતૈર્નૃપકન્યયા ।
નાન્યમાત્મપ્રદાનાત્સ તસ્યા વવ્રે પરં દ્વિજઃ ॥

સા તુ રાજસુતા સ્મૃત્વા ભર્તુર્વચનમાદિતઃ ।
તથેતિ લજ્જમાના સા તમુવાચ દ્વિજર્ષભમ્ ॥

તતો વિહસ્ય વિપ્રર્ષિઃ સા ચૈવોપવિવેશ હ ।
સંસ્મૃત્ય ભર્તુર્વચનં ગૃહસ્થાશ્રમકાઙ્ક્ષિણઃ ॥

અથેધ્માન્સમુપાદાય સ પાવકિરુપાગમત્ ।
મૃત્યુના રૌદ્રભાવેન નિત્યં બન્ધુરિવાન્વિતઃ ॥

તતસ્ત્વાશ્રમમાગમ્ય સ પાવકસુતસ્તદા ।
તાં વ્યાજહારૌઘવતીં ક્વાસિ યાતેતિ ચાસકૃત્ ॥

તસ્મૈ પ્રતિવચઃ સા તુ ભર્ત્રે ન પ્રદદૌ તદા ।
કરાભ્યાં તેન વિપ્રેણ સ્પૃષ્ટા ભર્તૃવ્રતા સતી ॥

ઉચ્છિષ્ટાઽસ્મીતિ મન્વાના લજ્જિતા ભર્તુરેવ ચ ।
તૂષ્ણીમ્ભૂતાઽભવત્સાધ્વી વિપ્રકોપાચ્ચ શઙ્કિતા ॥

અથ તાં કિન્વિતિ પુનઃ પ્રોવાચ સ સુદર્શનઃ ।
ક્વ સા સાધ્વી ક્વ સાયાતા ગરીય કિમતો મમ ॥

પતિવ્રતા સત્યશીલા નિત્યં ચૈવાર્જવે રતા ।
કથં ન પ્રત્યુદેત્યદ્ય સ્મયમાના યથાપુરમ્ ॥

ઉટજસ્થસ્તુ તં વિપ્રઃ પ્રત્યુવાચ સુદર્શનમ્ ।
અતિથિં વિદ્ધિ સમ્પ્રાપ્તં બ્રાહ્મણં પાવકે ચ મામ્ ॥

અનયા છન્દ્યમાનોઽહં ભાર્યયા તવ સત્તમ ।
તૈસ્તૈરતિથિસત્કારૈર્બ્રહ્મન્નેષા વૃતા મયા ॥

આત્મપ્રદાનવિધિના મામર્ચતિ શુભાનના ।
અનૂરૂપં યદત્રાન્યત્તદ્ભવાન્કર્તુમર્હતિ ॥

કૂટમુદ્ગરહસ્તસ્તુ મૃત્યુસ્તં વૈ સમન્વગાત્ ।
હીનપ્રતિજ્ઞમત્રૈવં વધિષ્યામીતિ ચિન્તયન્ ॥

સુદર્શનસ્તુ મનસા કર્મણા ચક્ષુષા ગિરા ।
ત્યક્તેર્ષ્યસ્ત્યક્તમન્યુશ્ચ સ્મયમાનોઽબ્રવીદિદમ્ ॥

સુરતં તેઽસ્તુ વિપ્રાગ્ર્ય પ્રીતિર્હિ પરમા મમ ।
ગૃહસ્થસ્ય હિ ધર્મોઽગ્ર્યઃ સમ્પ્રાપ્તાતિથિપૂજનમ્ ॥

અતિથિઃ પૂજિતો યસ્ય ગૃહસ્થસ્ય તુ ગચ્છતિ ।
નાન્યસ્તસ્માત્પરો ધર્મ ઇતિ પ્રાહુર્મનીષિણઃ ॥

પ્રાણાશ્ચ મમ દારાશ્ચ યચ્ચાન્યદ્વિદ્યતે વસુ ।
અતિથિભ્યો મયા દેયમિતિ મે વ્રતમાહિતમ્ ॥

નિઃસન્દિગ્ધં યથા વાક્યમેતન્મે સમુદાહૃતમ્ ।
તેનાહં વિપ્ર સત્યેન સ્વયમાત્માનમાલભે ॥

પૃથિવી વાયુરાકાશમાપો જ્યોતિશ્ચ પઞ્ચમમ્ ।
બુદ્ધિરાત્મા મનઃ કાલો દિશશ્ચૈવ ગુણા દશ ॥

નિત્યમેવ હિ પશ્યન્તિ દેહિનાં દેહસંશ્રિતાઃ ।
સુકૃતં દુષ્કૃતં ચાપિ કર્મ કર્મવતાંવર ॥

યથૈષા નાનૃતા વાણી મયાઽદ્ય સમુદીરિતા ।
તેન સત્યેન માં દેવાઃ પાલયન્તુ દહન્તુ વા ॥

તતો નાદઃ સમભવદ્દિક્ષુ સર્વાસુ ભારત ।
અસકૃત્સત્યમિત્યેવં નૈતન્મિથ્યેતિ સર્વતઃ ॥

ઉટજાત્તુ તતસ્તસ્માન્નિશ્ચક્રામ સ વૈ દ્વિજઃ ।
વપુષા દ્યાં ચ ભૂમિં ચ વ્યાપ્ય વાયુરિવોદ્યતઃ ॥

સ્વરેણ વિપ્રઃ શૈક્ષેણ ત્રીંલ્લોકાનનુનાદયન્ ।
ઉવાચ ચૈનં ધર્મજ્ઞં પૂર્વમામન્ત્ર્ય નામતઃ ॥

ધર્મોઽહમસ્મિ ભદ્રં તે જિજ્ઞાસાર્થં તવાનઘ ।
પ્રાપ્તઃ સત્યં ચ તે જ્ઞાત્વા પ્રીતિર્મે પરમા ત્વયિ ॥

વિજિતશ્ચ ત્વયા મૃત્યુર્યોઽયં ત્વામનુગચ્છતિ ।
રન્ધ્રાન્વેષી તવ સદા ત્વયા ધૃત્યા વશીકૃતઃ ॥

ન ચાસ્તિ શક્તિસ્ત્રૈલોક્યે કસ્ય ચિત્પુરુષોત્તમ ।
પતિવ્રતામિમાં સાધ્વીં તવોદ્વીક્ષિતુમપ્યુત ॥

રક્ષિતા ત્વદ્ગુણૈરેષા પાતિવ્રત્યગુણૈસ્તથા ।
અધૃષ્યા યદિયં બ્રૂયાત્તથા તન્નાન્યથા ભવેત્ ॥

એષા હિ તપસા સ્વેન સંયુક્તા બ્રહ્મવાદિની ।
પાવનાર્થં ચ લોકસ્ય સરિચ્છ્રેષ્ઠા ભવિષ્યતિ ॥

અર્ધેનૌઘવતી નામ ત્વામર્ધેનાનુયાસ્યતિ । શરીરેણ મહાભાગા યોગો હ્યસ્યા વશે સ્થિતઃ ।
અનયા સહ લોકાંશ્ચ ગન્તાઽસિ તપસાર્જિતાન્ ॥

યત્ર નાવૃત્તિમભ્યેતિ શાશ્વતાંસ્તાનનુત્તમાન્ ।
અનેન ચૈવ દેહેન લોકાંસ્ત્વમભિપત્સ્યસે ॥

નિર્જિતશ્ચ ત્વયા મૃત્યુરૈશ્વર્યં ચ તવોત્તમમ્ । પઞ્ચભૂતાન્યતિક્રાન્તઃ સ્વવીર્યાચ્ચ મનોજવઃ ।

ગૃહસ્થધર્મેણાનેન કામક્રોધૌ ચ તે જિતૌ ॥ સ્નેહો રાગશ્ચ તન્દ્રી ચ મોહો દ્રોહશ્ચ કેવલઃ ।
તવ શુશ્રૂષયા રાજન્રાજપુત્ર્યા ચ નિર્જિતાઃ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

શુક્લાનાં તુ સહસ્રેણ વાજિનાં રથમુત્તમમ્ ।
યુક્તં પ્રગૃહ્ય ભગવાન્વાસવોપ્યાજગામ તમ્ ॥

મૃત્યુરાત્મા ચ લોકાશ્ચ જિતા ભૂતાનિ પઞ્ચ ચ । બુદ્ધિઃ કાલો મદો મોહઃ કામક્રોધૌ તથૈવ ચ

તસ્માદ્ગૃહાશ્રમસ્થસ્ય નાન્યદ્દૈવતમસ્તિ વૈ ।
ઋતેઽતિથિં નરવ્યાઘ્ર મનસૈતદ્વિચારય ॥

અતિથિઃ પૂજિતો યદ્ધિ ધ્યાયતે મનસા શુભમ્ ।
ન તત્ક્રતુશતેનાપિ તુલ્યમાહુર્મનીપિણ ॥

સુદત્તં સુકૃતં વાઽપિ કમ્પયેદપ્યનર્ચિતઃ ॥

પાત્રં ત્વતિથિમાસાદ્ય શીલાઢ્યં યો ન પૂજયેત્ ।
સ દત્ત્વા તુષ્કૃતં તસ્મૈ પુણ્યમાદાય ગચ્છતિ ॥

એતત્તે કથિતં પુત્ર મયાઽખ્યાનમનુત્તમમ્ ।
યથા હિ વિજિતો મૃત્યુર્ગૃહસ્થેન પુરાઽભવત્ ॥

ધન્યં યશસ્યમાયુષ્યમિદમાખ્યાનમુત્તમમ્ ।
બુભૂષતાઽભિમન્તવ્યં સર્વદુશ્ચરિતાપહમ્ ॥

ઇદં યઃ કથયેદ્વિદ્વાનહન્યહનિ ભારત ।
સુદર્શનસ્ય ચરિતં પુણ્યાઁલ્લોકાનવાપ્નુયાત્ ॥