મહાભારત · અધ્યાય 13.195

તતઃ પદ્મપ્રતીકાશઃ પદ્મોદ્ભૂતઃ પિતામહઃ ।
ઉવાચ વચનં દેવાન્વાસવં ચ શચીપતિમ્ ॥

અયં મહાબલો નાગો રસાતલચરો બલી ।
તેજસ્વી રેણુકો નામ મહાસત્વપરાક્રમઃ ॥

અતિતેજસ્વિનઃ સર્વે મહાવીર્યા મહાગજાઃ ।
ધારયન્તિ મહીં કૃત્સ્નાં સશૈલવનકાનનામ્ ॥

ભવદ્ભિઃ સમનુજ્ઞાતો રેણુકસ્તાન્મહાગજાન્ ।
ધર્મગુહ્યાનિ સર્વાણિ ગત્વા પૃચ્છતુ તત્ર વૈ ॥

પિતામહવચઃક શ્રુત્વા તે દેવા રેણુકં તદા ।
પ્રેષયામાસુરવ્યગ્રા યત્ર તે ધરણીધરાઃ ॥
રેણુક ઉવાચ ।

અનુજ્ઞાતોઽસ્મિ દેવૈશ્ચ પિતૃભિસ્ચક મહાબલાઃ । ધર્મગુહ્યાનિ યુષ્માકં શ્રોતુમિચ્છામિ તત્ત્વતઃ ।
કથયધ્વં મહાભાગા યદ્વસ્તત્ત્વં મનીષિતમ્ ॥
દિગ્ગજા ઊચુઃ ।

કાર્તિકે માસિ ચાશ્લેષા બહુલસ્યાષ્ટમી શિવા । તેન નક્ષત્રયોગેન યો દદાતિ ગુડૌદનમ્ ।
ઇમં મન્ત્રં જપચ્છ્રાદ્ધે યતાહારો હ્યકોપનઃ ॥

બલદેવપ્રભૃતયો યે નાગા બલવત્તરાઃ ।
અનન્તા હ્યક્ષયા નિત્યં ભોગિનઃ સુમહાબલાઃ ॥

તેષાં કુલોદ્ભવા યે ચ મહાભૂતા ભુજઙ્ગમાઃ ।
તે મે બલિં પ્રયચ્છન્તુ બલતેજોભિવૃદ્ધયે ॥

યદા નારાયણઃ શ્રીમાનુજ્જહાર વસુન્ધરામ્ ।
તદ્બલં તસ્ય દેવસ્ય ધરામુદ્ધરતસ્તથા ॥

એવમુક્ત્વા બલિં તત્ર વલ્મીકે તુ નિવેદયેત્ ॥

ગજેન્દ્રકુસુમાકીર્ણં નીલવસ્ત્રાનુલેપનમ્ ।
નિર્વપેત્તં તુ વલ્મીકે અસ્તં યાતે દિવાકરે ॥

એવં તુષ્ટાસ્તતઃ સર્વે અધસ્તાદ્ભારપીડિતાઃ ।
શ્રમં તં નાવબુધ્યામો ધારયન્તો વસુન્ધરામ્ ॥

એવં મન્યામહે સર્વે ભારાર્તા નિરપેક્ષિણઃ ।
બ્રાહ્મણઃ ક્ષત્રિયો વૈશ્યઃ શૂદ્રો વા યદ્યુપોષિતઃ ॥

એવં સંવત્સરં કૃત્વા દાનં બહુફલં લભેત્ ।
વલ્મીકે બલિમાદાય તન્નો બહુફલં મતમ્ ॥

યે ચ નાગા મહાવીર્યાસ્ત્રિષુ લોકેષુ કૃત્સ્નશઃ ।
કૃતાતિથ્યા ભવેયુસ્તે શતં વર્ષાણિ તત્ત્વતઃ ॥

દિગ્ગજાનાં ચ તચ્છ્રુત્વા દેવતાઃ પિતરસ્તથા । ઋષયશ્ચ મહાભાગાઃ પૂજયન્તિ સ્મ રેણુકમ્ ॥ ] ॥