મહાભારત · અધ્યાય 13.151

તતઃ શ્રુતિસમાપન્નઃ સંસ્કૃશ્ચ યથાવિધિ ।
ચૌલોપનયનં તસ્ય યથાવત્ક્રિયતે દ્વિજૈઃ ॥

તતોઽષ્ટમે સ વર્ષે તુ વ્રતોપનયનાદિભિઃ ।
ક્રિયાભિર્વિધિદૃષ્ટાભિર્બ્રહ્મત્વમુપનીયતે ॥

ગાયત્રેણ છન્દસા તુ સંસ્કૃતશ્ચરિતવ્રતઃ ।
અધીયમાનો મેધાવી શુદ્ધાત્મા નિયતવ્રતઃ ॥

અચિરેણૈવ કાલેન સાઙ્ગાન્વેદાનવાપ્નુતે ।
સમાવૃત્તઃ સ ધર્માત્મા સમાવૃત્તિક્રિયસ્તથા ॥

યાજનાધ્યાપનરતઃ કુશલે કર્મણિ સ્થિતઃ ।
અગ્નિહોઇત્રપરો નિત્યં દેવતાતિથિપૂજકઃ ॥

યજતે વિવિધૈર્યજ્ઞૈર્જપયજ્ઞૈસ્તથૈવ ચ ।
ન્યાયાગતધનાન્વેષી ન્યાયવૃત્તસ્તપોધનઃ ॥

સર્વભૂતહિતશ્ચૈવ સર્વશાસ્ત્રવિશારદઃ ।
સ્વદારપરિતુષ્ટાત્મા ક્રતુગામી જિતેન્દ્રિયઃ ॥

પરાપવાદવિરતઃ સત્યવ્રતપરઃ સદા ।
સ કાલપરિણામાત્તુ સંયુતઃ કાલધર્મણા ॥

સંસ્કૃતશ્ચાગ્નિહોત્રેણ યથાવદ્વિધિપૂર્વકમ્ ।
સોમલોકમવાપ્નોતિ દેહન્યાસાન્ન સંશયઃ ॥

તત્ર સોમપ્રભૈર્દેવૈરગ્નિષ્વાત્તૈશ્ચ ભાસ્વરૈઃ ।
તથા બર્હિષદૈશ્ચૈવ દેવૈરાઙ્ગિરસૈરપિ ॥

વિશ્વેભિશ્ચૈવ દેવૈશ્ચ તથા બ્રહ્મર્ષિભિઃ પુનઃ । દેવર્ષિભિશ્ચાપ્રતિમૈસ્તથૈવાપ્સરસાં ગણૈઃ ।
સાધ્યૈઃ સિદ્ધૈશ્ચ સતતં સત્કૃતસ્તત્ર મોદતે ॥

જાતરૂપમયં દિવ્યમર્કતુલ્યં મનોજવમ્ ।
દેવગન્ધર્વસન્કીર્ણં વિમાનમધિરોહતિ ॥

સૌમ્યરૂપા મનઃકાન્તાસ્તપ્તકાઞ્ચનભૂષણાઃ ।
સોમકન્યા વિમાનસ્થં રમયન્તિ મુદાન્વિતાઃ ॥

સ તત્ર રમતે પ્રીતઃ સહ દેવૈઃ સહર્ષિભિઃ ।
લોકાન્સર્વાનનુચરન્દીપ્તતેજા મનોજવઃ ॥

સભાં કામજવીં ચાપિ નિત્યમેવાભિગચ્છતિ ।
સર્વલોકેશ્વરમૃષિં નમસ્કૃત્ય પિતામહમ્ ॥

પરમેષ્ઠિરનન્તશ્રીર્લોકાનાં પ્રભવાપ્યયઃ । યતઃ સર્વાઃ પ્રવર્તન્તે સર્ગપ્રલયવિક્રિયાઃ ।
સ તત્ર વર્તતે શ્રીમાન્દ્વિશતં દ્વિજસત્તમ ॥

અથ કાલક્ષયાત્તસ્માત્સ્થાનાદાવર્તતે પુનઃ ।
જાતિધર્માંસ્તથા સર્વાન્સર્ગાદાવર્તનાનિ ચ ॥

અશાશ્વતમિદં સવેમિતિ ચિન્ત્યોપલભ્ય ચ ।
શાશ્વતં દિવ્યમચલમદીનમપનર્ભવમ્ ॥

આસ્થાસ્યત્યભયં નિત્યં યત્રાવૃત્તિર્ન વિદ્યતે ।
યત્રિ ગત્વા ન મ્રિયતે જન્મ ચાપિ ન વિદ્યતે ॥

ગર્ભક્લેશામયાઃ પ્રાપ્તા જાયતા ચ પુનઃ પુનઃ ।
કાયક્લેશાશ્ચ વિવિધા દ્વન્દ્વાનિ વિવિધાનિ ચ ॥

શીતોષ્ણસુખદુઃખાનિ ઈર્ષ્યાદ્વેષકૃતાનિ ચ ।
તત્રતત્રોપભુક્તાનિ ન ક્વચિચ્છાશ્વતી સ્થિતિઃ ॥

એવં સ નિશ્ચયં કૃત્વા નિર્મુચ્યિ ગ્રહબન્ધનાત્ ।
છિત્ત્વા ભાર્યામયં પાશં તથૈવાપત્યસમ્ભવમ્ ॥

યતિધર્મમુપાશ્રિત્યિ ગુરુશુશ્રૂષણે રતઃ ।
અચિરેણૈવ કાલેન શ્રેયઃ સમભિગચ્છતિ ॥

યોગશાસ્ત્રં ચ સાઙ્ખ્યં ચ વિદિત્વા સોઽર્થતત્વતઃ ।
અનુજ્ઞાતશ્ચ ગુરુણા યથાશાસ્ત્રમવસ્થિતઃ ॥

પુણ્યતીર્થાનુસેવી ચ નદીનાં પુલિનાશ્રયઃ ।
શૂન્યાગારનિકેતશ્ચ વનવૃક્ષગુહાશયઃ ॥

અરણ્યાનુચરો નિત્યં દેવારણ્યનિકેતનઃ ।
એકરાત્રં દ્વિરાત્રં વા ન ક્વચિત્સજ્જતે દ્વિજઃ ॥

શીર્ણપર્ણભુગેવાપિ વને ચરતિ ભિક્ષુકઃ ।
ન ભોગાર્થમનુપ્રેત્ય યાત્રામાત્રં સમશ્નુતે ॥

ધર્મલબ્ધં સમશ્નાતિ ન કામાત્કિઞ્ચિદશ્નુતે ।
યુગમાત્રદૃગધ્વાનં ક્રોશાદૂર્ધ્વં ન ગચ્છતિ ॥

સમો માનાવમાનાભ્યાં સમલોષ્ટાશ્મકાઞ્ચનઃ ।
સર્વભૂતાભયકરસ્તથૈવાભયદક્ષિણઃ ॥

નિર્દ્વન્દ્વો નિર્નમસ્કારો નિરાનન્દપરિગ્રહઃ ।
નિર્મમો નિરહઙ્કારઃ સર્વભૂતનિરાશ્રયઃ ॥

પરિસઙ્ખ્યાનતત્વજ્ઞસ્તદા સત્યરતઃ સદા ।
ઊર્ધ્વં નાધો ન તિર્યક્ચ ન કિઞ્ચિદભિકામયેત્ ॥

એવં હિ રમમાણસ્તુ યતિધર્મં યથાવિધિ ।
કાલસ્ય પરિણામાત્તુ યથા પક્વફલં તથા ॥

સ વિસૃજ્ય સ્વકં દેહં પ્રવિશેદ્બ્રહ્મ શાશ્વતમ્ ।
નિરામયમનાદ્યન્તં ગુણસૌમ્યમચેતનમ્ ॥

નિરક્ષરમબીજં ચ નિરિન્દ્રિયમજં તથા ।
અજય્યમક્ષયં યત્તદભેદ્યં સૂક્ષ્મમેવ ચ ॥

નિર્ગુણં ચ પ્રકૃતિમન્નિર્વિકારં ચ સર્વશઃ । ભૂતભવ્યભવિષ્યસ્ય કાલસ્ય પરમેશ્વરમ્ ।

અવ્યક્તં પુરુષં ક્ષેત્રમાનન્ત્યાય પ્રપદ્યતે ॥