મહાભારત · અધ્યાય 13.134

ચાતુર્વર્ણ્યસ્ય ધર્માત્મન્ધર્માઃ પ્રોક્તા યથા ત્વયા ।
તથૈવ મે શ્રાદ્ધવિધિં કૃત્સ્નં પ્રબ્રૂહિ પાર્થિવ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

યુધિષ્ઠિરેણૈવમુક્તો ભીષ્મઃ શાન્તનવસ્તદા ।
ઇમં શ્રાદ્ધવિધિં કૃત્સ્નં વક્તું સમુપચક્રમે ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

શૃણુષ્વાવહિતો રાજઞ્શ્રાદ્ધકર્મવિધિં શુભમ્ ।
ધન્યં યશસ્યં પુત્રીયં પિતૃયજ્ઞં પરન્તપ ॥

દેવાસુરમનુષ્યાણાં ગન્ધર્વોરગરક્ષસામ્ ।
પિશાચકિન્નરાણાં ચ પૂજ્યા વૈ પિતરઃ સદા ॥

પિતૄન્પૂજ્યાદિતઃ પશ્ચાદ્દેવતાસ્તર્પયન્તિ વૈ ।
તસ્માત્તાન્સર્વયત્નેન પુરુષઃ પૂજયેત્સદા ॥

અન્વાહાર્યં મહારાજ પિતૄણાં શ્રાદ્ધમુચ્યતે ।
તસ્માદ્વિશેષવિધિના વિધિઃ પ્રથમકલ્પિતઃ ॥

સર્વેષ્વહઃસુ પ્રીયન્તે કૃતે શ્રાદ્ધે પિતામહાઃ । પિણ્ડાન્વાહાર્યકં શ્રાદ્ધં કુર્યાન્માસાનુમાસિકમ્ ।
પિતૃયજ્ઞં તુ નિર્વર્ત્ય વિપ્રશ્ચન્દ્રક્ષયેઽગ્નિમાન્ ॥

પિણ્ડાનાં માસિકશ્રાદ્ધમન્વાહાર્યં વિદુર્બુધાઃ । તદામિષેણ કુર્વીત પ્રયતઃ પ્રાઞ્જલિઃ શુચિઃ ॥

પ્રવક્ષ્યામિ તુ તે સર્વાંસ્તિથ્યાન્તિથ્યાં દિને ગુણાન્ । યેષ્વહઃસુ કૃતૈઃ શ્રાદ્ધૈર્યત્ફલં પ્રાપ્યતેઽનઘ ।
તત્સર્વં કીર્તયિષ્યામિ યથાવત્તન્નિબોધ મે ॥

પિતૄનર્ચ્ય પ્રતિપદિ પ્રાપ્નુયાત્સ્વગૃહે સ્ત્રિયઃ ।
અભિરૂપપ્રજાયિન્યો દર્શનીયા બહુપ્રજાઃ ॥

સ્ત્રિયો દ્વિતીયાં જાયન્તે તૃતીયાયાં તુ વાજિનઃ ।
ચતુર્થ્યાં ક્ષુદ્રપશવો ભવન્તિ બહવો ગૃહે ॥

પઞ્ચમ્યાં બહવઃ પુત્રા જાયન્તે કુર્વતાં નૃપ ।
કુર્વાણાસ્તુ નરાઃ ષષ્ઠ્યાં ભવન્તિ દ્યુતિભાગિનઃ ॥

કૃષિભાગી ભવેચ્છ્રાદ્ધં કુર્વાણઃ સપ્તમીં નૃપ ।
અષ્ટમ્યાં તુ પ્રકુર્વાણો વાણિજ્યે લાભમાપ્નુયાત્ ॥

નવમ્યાં કુર્વતઃ શ્રાદ્ધં ભવત્યેકશફં બહુ ।
વિવર્ધન્તે તુ દશમીં ગાવઃ શ્રાદ્ધાનિ કુર્વતઃ ॥

કુપ્યભાગી ભવેન્મર્ત્યઃ કુર્વન્નેકાદશીં નૃપ ।
બ્રહ્મવર્ચસ્વિનઃ પુત્રા જાયન્તે તસ્ય વેશ્મનિ ॥

દ્વાદશ્યામીહમાનસ્ય નિત્યમેવ પ્રદૃશ્યતે ।
રજતં બહુવિત્તં ચ સુવર્ણં ચ મનોરમમ્ ॥

જ્ઞાતીનાં તુ ભવેચ્છ્રેષ્ઠઃ કુર્વઞ્શ્રાદ્ધં ત્રયોદશીમ્ ॥

અવશ્યં તુ યુવાનોઽસ્ય પ્રમીયન્તે નરા ગૃહે ।
યુદ્ધભાગી ભવેન્મર્ત્યઃ કુર્વઞ્શ્રાદ્ધં ચતુર્દશીમ્ ॥

અમાવાસ્યાં તુ નિવપન્સર્વકામાનવાપ્નુયાત્ ॥

કૃષ્ણપક્ષે દશમ્યાદૌ વર્જયિત્વા ચતુર્દશીમ્ ।
શ્રાદ્ધકર્મણિ તિથ્યસ્તુ પ્રશસ્તા ન તથેતરાઃ ॥

યથા ચૈવાપરઃ પક્ષઃ પૂર્વપક્ષાદ્વિશિષ્યતે ।
તથા શ્રાદ્ધસ્ય પૂર્વાહ્ણાદપરાહ્ણો વિશિષ્યતે ॥