મહાભારત · અધ્યાય 13.133

ઉક્તાઃ પિતામહેનેહ સુવર્ણસ્ય વિધાનતઃ ।
વિસ્તરેણ પ્રદાનસ્ય યે ગુણાઃ શ્રુતિલક્ષણાઃ ॥

યત્તુ કારણમુત્પત્તેઃ સુવર્ણસ્ય પ્રકીર્તિતમ્ ।
સ કથં તારકઃ પ્રાપ્તો નિધનં તદ્બ્રવીહિ મે ॥

ઉક્તં સ દૈવતાનાં હિ અવધ્ય ઇતિ પાર્થિવ ।
કથં તસ્યાભવન્મૃત્યુર્વિસ્તરેણ પ્રકીર્તય ॥

એતદિચ્છામ્યહં શ્રોતું ત્વત્તઃ કુરુકુલોદ્વહ ।
કાર્ત્સ્ન્યેન તારકવધં પરં કૌતૂહલં હિ મે ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

વિપન્નકૃત્યા રાજેન્દ્ર દેવતા ઋષયસ્તથા ।
કૃત્તિકાશ્ચોદયામાસુરપત્યભરણાય વૈ ॥

ન દેવતાનાં કાચિદ્ધિ સમર્થા જાતવેદસઃ ।
એતા હિ શક્તાસ્તં ગર્ભં સન્ધારયિતુમોજસા ॥

ષણ્ણાં તાસાં તતઃ પ્રીતઃ પાવકો ગર્ભધારણાત્ ।
સ્વેન તેજોવિસર્ગેણ વીર્યેણ પરમેણ ચ ॥

તાસ્તુ ષટ્ કૃત્તિકા ગર્ભં પુપુષુર્જાતવેદસઃ ।
ષટ્સુ વર્ત્મસુ તેજોઽગ્નેઃ સકલં નિહિતં પ્રભો ॥

તતસ્તા વર્ધમાનસ્ય કુમારસ્ય મહાત્મનઃ ।
તેજસાઽભિપરીતાઙ્ગ્યો ન ક્વચિચ્છર્મ લેભિરે ॥

તતસ્તેજઃપરીતાઙ્ગ્યઃ સર્વાઃ કાલ ઉપસ્થિતે ।
સમં ગર્ભં સુષુવિરે કૃતિકાસ્તા નરર્ષભ ॥

તતસ્તં ષ઼ડધિષ્ઠાનં ગર્ભમેકત્વમાગતમ્ ।
પૃથિવી પ્રતિજગ્રાહ કૃત્તિકાનાં સમીપતઃ ॥

સ ગર્ભો દિવ્યસંસ્થાનો દીપ્તિમાન્પાવકપ્રભઃ ।
દિવ્યં શરવણં પ્રાપ્ય વવૃધે પ્રિયદર્શનઃ ॥

દદૃશુઃ કૃત્તિકાસ્તં તુ બાલમર્કસમદ્યુતિમ્ ।
જાતસ્નેહાશ્ચ સૌહાર્દાત્પુપુષુઃ સ્તન્તવિસ્રવૈઃ ॥

અભવત્કાર્તિકેયઃ સ ત્રૈલોક્યે સચરાચરે ।
સ્કન્નત્વાત્સ્કન્દતાં પ્રાપ્તો ગુહાવાસાદ્ગુહોઽભવત્ ॥

તતો દેવાસ્ત્રયસ્ત્રિંશદ્દિશશ્ચ સદિગીશ્વરાઃ ।
રુદ્રો ધાતા ચ વિષ્ણુશ્ચ યમઃ પૂષાઽર્યમા ભગઃ ॥

અંશો મિત્રશ્ચ સાધ્યાશ્ચ વાસવો વસવોઽશ્વિનૌ ।
આપો વાયુર્નભશ્ચન્દ્રો નક્ષત્રાણિ ગ્રહા રવિઃ ॥

પૃથગ્ભૂતાનિ ચાન્યાનિ યાનિ દેવગણાનિ વૈ ।
આજગ્મુસ્તેઽદ્ભુતં દ્રષ્ટું કુમારં જ્વલનાત્મજમ્ ॥

ઋષયસ્તુષ્ટુવુશ્ચૈવ ગન્ધર્વાશ્ચ જગુસ્તથા ।
ષડાનનં કુમારં તુ દ્વિષડક્ષં દ્વિજપ્રિયમ્ ॥

પીનાંસં દ્વાદશભુજં પાવકાદિત્યવર્ચસમ્ । શયાનં શરગુલ્મસ્થં દૃષ્ટ્વા દેવાઃ સહર્ષિભિઃ ।
લેભિરે પરમં હર્ષં મેનિરે ચાસુરં હતમ્ ॥

તતો દેવાઃ પ્રિયાણ્યસ્ય સર્વ એવ સમાહરન્ ।
ક્રીડતઃ ક્રીડનીયાનિ દદુઃ પક્ષિગણાંશ્ચ હ ॥

સુપર્ણોઽસ્ય દદૌ પુત્રં મયૂરં ચિત્રબર્હિણમ્ ।
રાક્ષસાશ્ચ દદુસ્તસ્મૈ વરાહમહિષાવુભૌ ॥

કુક્કુટં ચાગ્નિસઙ્કાશં પ્રદદાવરુણઃ સ્વયમ્ ।
ચન્દ્રમાઃ પ્રદદૌ મેષમાદિત્યો રુચિરાં પ્રભામ્ ॥

ગવાં માતા ચ ગા દેવી દદૌ શતસહસ્રશઃ ।
છાગમગ્નિર્ગુણોપેતમિલા પુષ્પફલં બહુ ॥

સુધન્વા શકટં ચૈવ રથં ચાઞ્ચિતકૂબરમ્ ।
વરુણો વારુણાન્દિવ્યાન્સગજાન્પ્રદદૌ શુભાન્ ॥

સિંહાન્સુરેન્દ્રો વ્યાઘ્રાંશ્ચ દ્વિપાનન્યાંશ્ચ દંષ્ટ્રિણઃ ।
શ્વાપદાંશ્ચ બહૂન્ઘોરાઞ્શસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ ॥

રાક્ષસાસુરસઙ્ઘાશ્ચ અનુજગ્મુસ્તમીશ્વરમ્ ॥

વર્ધમાનવધોપાયં પ્રાર્થયામાસ તારકઃ ।
ઉપાયૈર્બહુભિર્હન્તું નાશકચ્ચાપિ તં વિભુમ્ ॥

સૈનાપત્યેન તં દેવાઃ પૂજયિત્વા ગુહાલયમ્ ।
શશંસુર્વિપ્રકારં તં તસ્મૈ તારકકારિતમ્ ॥

સ વિવૃદ્ધો મહાવીર્યો દેવસેનાપતિઃ પ્રભુઃ ।
જઘાનામોઘયા શક્ત્યા દાનવં તારકં ગુહઃ ॥

તેન તસ્મિન્કુમારેણ ક્રીડતા નિહતેઽસુરે ।
સુરેન્દ્રઃ સ્થાપિતો રાજ્યે દેવાનાં પુનરીશ્વરઃ ॥

સ સેનાપતિરેવાથ બભૌ સ્કન્દઃ પ્રતાપવાન્ ।
ઈશો ગોપ્તા ચ દેવાનાં પ્રિયકૃચ્છઙ્કરસ્ય ચ ॥

હિરણ્યમૂર્તિર્ભગવાનેવ એવ ચ પાવકિઃ ।
સદા કુમારો દેવાનાં સૈનાપત્યમવાપ્તવાન્ ॥

તસ્માત્સુવર્ણં મઙ્ગલ્યં રત્નમક્ષય્યમુત્તમમ્ ।
સહજં કાર્તિકેયસ્ય વહ્નેસ્તેજઃ પરં મતમ્ ॥

એવં રામાય કૌરવ્ય વસિષ્ઠોઽકથયત્પુરા ।
તસ્માત્સુવર્ણદાનાય પ્રયતસ્વ નરાધિપ ॥

રામઃ સુવર્ણં દત્ત્વા હિ વિમુક્તઃ સર્વકિલ્બિષૈઃ ।
ત્રિવિષ્ટપે મહત્સ્થાનમવાપાસુલભં નરૈઃ ॥