મહાભારત · અધ્યાય 13.129

યે ચ ગાઃ સમ્પ્રયચ્છન્તિ હુતશિષ્ટાશિનશ્ચ યે ।
તેષાં સત્રાણિ યજ્ઞાશ્ચ નિત્યમેવ યુધિષ્ઠિર ॥

ઋતે દધિઘૃતેનેહ ન યજ્ઞઃ સમ્પ્રવર્તતે ।
તેન યજ્ઞસ્ય યજ્ઞત્વમતો મૂલં ચ લક્ષ્યતે ॥

દાનાનામપિ સર્વેષાં ગવાં દાનં પ્રશસ્યતે ।
ગાવઃ શ્રેષ્ઠાઃ પવિત્રાશ્ચ પાવનં હ્યેતદુત્તમમ્ ॥

પુષ્ટ્યર્થમેતાઃ સેવેત શાન્ત્યર્થમપિ ચૈવ હ ।
પયો દધિ ઘૃતં ચાસાં સર્વપાપપ્રમોચનમ્ ॥

ગાવસ્તેજઃ પરં પ્રોક્તમિહ લોકે પરત્ર ચ ।
ન ગોભ્યઃ પરમં કિઞ્ચિત્પવિત્રં ભરતર્ષભ ॥

અત્રાપ્યુદાહરન્તીમમિતિહાસં પુરાતનમ્ ।
પિતામહસ્ય સંવાદમિન્દ્રસ્ય ચ યુધિષ્ઠિર ॥

પરાભૂતેષુ દૈત્યેષુ શક્રસ્ત્રિભુવનેશ્વરઃ ।
પ્રજાઃ સમુદિતાઃ સર્વાઃ સત્યધર્મપરાયણાઃ ॥

અથર્ષયઃ સગન્ધર્વાઃ કિન્નરોરગરાક્ષસાઃ । દેવાસુરસુપર્ણાશ્ચ પ્રજાનાં પતયસ્તથા ।
પર્યુપાસત કૌન્તેય કદાચિદ્વૈ પિતામહમ્ ॥

નારદઃ પર્વતશ્ચૈવ વિશ્વાવસુહહાહુહૂઃ ।
દિવ્યતાનેષુ ગાયન્તઃ પર્યુપાસત તં પ્રભુમ્ ॥

તત્ર દિવ્યાનિ પુષ્પાણિ પ્રાવહત્પવનસ્તદા ।
આજહ્રુરૃતવશ્ચાપિ સુગન્ધીનિ પૃથક્પૃથક્ ॥

તસ્મિન્દેવસમાવાયે સર્વભૂતસમાગમે । દિવ્યવાદિત્રસન્ઘુષ્ટે દિવ્યસ્ત્રીચારણાવૃતે ।
ઇન્દ્રઃ પપ્રચ્છ દેવેશમભિવાદ્ય પ્રણમ્ય ચ ॥

દેવાનાં ભગવન્કસ્માલ્લોકેશાનાં પિતામહ ।
ઉપરિષ્ઠાદ્ગવાં લોક એતદિચ્છામિ વેદિતુમ્ ॥

કિં તપો બ્રહ્મચર્યં વા ગોભિઃ કૃતમિહેશ્વર ॥
દેવાનામુપરિષ્ટાદ્યદ્વસન્ત્યરજસઃ સુખમ્ ॥

તતઃ પ્રોવાચ બ્રહ્મા તં શક્રં બલનિષૂદનમ્ ।
અવજ્ઞાતાસ્ત્વયા નિત્યં ગાવો બલનિષૂદન ॥

તેન ત્વમાસાં માહાત્મ્યં ન વેત્સિ શૃણુ યત્પ્રભો ।
ગવાં પ્રભાવં પરમં માહાત્મ્યં ચ સુરર્ષભ ॥

યજ્ઞાઙ્ગં કથિતા ગાવો યજ્ઞ એવ ચ વાસવ ।
એતાભિશ્ચ વિના વિજ્ઞો ન વર્તેત કથઞ્ચન ॥

ધારયન્તિ પ્રજાશ્ચૈતાઃ પયસા હવિષા તથા ।
એતાસાં તનયાશ્ચાપિ કૃષિયોગમુપાસતે ॥

જનયન્તિ ચ ધાન્યાનિ બીજાનિ વિવિધાનિ ચ ।
તતો યજ્ઞાઃ પ્રવર્તન્તે હવ્યં કવ્યં ચ સર્વશઃ ॥

પયો દધિ ઘૃતં ચૈવ પુણ્યાશ્ચૈતાઃ સુરાધિપ ।
વહન્તિ વિવિધાન્ભોગાન્ક્ષુત્તૃષ્ણાપરિપીડિતાઃ ॥

મુનીંશ્ચ ધારયન્તીહ પ્રજાશ્ચૈવાપિ કર્મણા ।
વાસવાઽકૂટવાહિન્યઃ કર્મણા સુકૃતેન ચ ॥

ઉપરિષ્ટાત્તતોઽસ્માકં વસન્ત્યેતાઃ સદૈવ હિ । એતત્તે કારણં શક્ર નિવાસકૃતમધ્ય વૈ ।
ગાવો દેવોપરિષ્ટાદ્ધિ સમાખ્યાતાઃ શતક્રતો ॥

એતા હિ વરદત્તાશ્ચ વરદાશ્ચાપિ વાસવ ।
સુરભ્યઃ પુણ્યકર્મિણ્યઃ પાવનાઃ શુભલક્ષણાઃ ॥

યદર્થં ગાં ગતાશ્ચૈવ સુરભ્યઃ સુરસત્તમ ।
તચ્ચ મે શૃણુ કાર્સ્ન્યેન વદતો બલસૂદન ॥

પુરા દેવયુગે તાત દૈત્યેન્દ્રેષુ મહાત્મસુ ।
ત્રીઁલ્લોકાનનુશાસત્સુ વિષ્ણૌ ગર્ભત્વમાગતે ॥

અદિત્યાં તપ્યમાનાયાં તપો ઘોરં સુદુશ્ચરમ્ ।
પુત્રાર્થમમરશ્રેષ્ઠ પાદેનૈકેન નિત્યદા ॥

તાં તુ દૃષ્ટ્વા મહાદેવીં તપ્યમાનાં મહત્તપઃ ।
દક્ષસ્ય દુહિતા દેવી સુરભિર્નામ નામતઃ ॥

અતપ્યત તપો ઘોરં હૃષ્ટા ધર્મપરાયણા ।
કૈલાસશિખરે રમ્યે દેવગન્ધર્વસેવિતે ॥

વ્યતિષ્ઠદેકપાદેન પરમં યોગમાસ્થિતા ।
દશવર્ષસહસ્રાણિ દશવર્ષશતાનિ ચ ॥

સન્તપ્તાસ્તપસા તસ્યા દેવાઃ સર્ષિમહોરગાઃ ।
તત્ર ગત્વા મયા સાર્ધં પર્યુપાસત તાં શુભાં ॥

અથાહમબ્રવં તત્ર દેવીં તાં તપસાઽન્વિતામ્ ।
કિમર્થં તપ્યસે દેવિ તપો ઘોરમનિન્દિતે ॥

પ્રીતસ્તેઽહં મહાભાગો તપસાઽનેન શોભને ।
વરયસ્વ વરં દેવિ દાતાસ્મીતિ પુરન્દર ॥
સુરભિરુવાચ ।

વરેણ ભગવન્મહ્યં કૃતં લોકપિતામહ ।
એષ એવ વરો મેઽદ્ય યત્પ્રીતોસિ મમાનઘ ॥
બ્રહ્મોવાચ ।

તામેવ બ્રુવતીં દેવીં સુરભિં ત્રિદશેશ્વર ।
પ્રત્યબ્રવં યદ્દેવેન્દ્ર તન્નિબોધ શચીપતે ॥

અલોભકામ્યયા દેવિ તપસા શુચિના ચ તે ।
પ્રસન્નોઽહં વરં તસ્માદમરત્વં દાદામિ તે ॥

ત્રયાણામપિ લોકાનામુપરિષ્ટાન્નિવત્સ્યસિ ।
મત્પ્રસાદાચ્ચ વિખ્યાતો ગોલોકઃ સમ્ભવિષ્યતિ ॥

માનુષેષુ ચ કુર્વાણાઃ પ્રજાઃ કર્મ શુભાસ્તવ ।
નિવત્સ્યન્તિ મહાભાગો સર્વા દુહિતરશ્ચ તે ॥

મનસા ચિન્તિતા ભોગાસ્ત્વયા વૈ દિવ્યમાનુષાઃ ।
યચ્ચ સ્વર્ગસુખં દેવિ તત્તે સમ્પત્સ્યતે શુભે ॥

તસ્યા લોકાઃ સહસ્રાક્ષ સર્વકામસમન્વિતાઃ । ન તત્ર ક્રમતે મૃત્યુર્ન જરા ન ચ પાવકઃ ।
ન દૈન્યં નાશુભં કિઞ્ચિદ્વિદ્યતે તત્ર વાસવ ॥

તત્ર દિવ્યાન્યરણ્યાનિ દિવ્યાનિ ભવનાનિ ચ ।
વિમાનાનિ સુયુક્તાનિ કામગાનિ ચ વાસવ ॥

બ્રહ્મચર્યેણ તપસા સત્યેન ચ દમેન ચ ।
દાનૈશ્ચ વિવિધૈઃ પુણ્યૈસ્તથા તીર્થાનુસેવનાત્ ॥

તપસા મહતા ચૈવ સુકૃતેન ચ કર્મણા ।
શક્યઃ સમાસાદયિતું ગોલોકઃ પુષ્કરેક્ષણ ॥

એતત્તે સર્વમાખ્યાતં મયા શક્રાનુપૃચ્છતે ।
ન તે પરિભવઃ કાર્યો ગવામસુરસૂદન ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

એતચ્છ્રુત્વા સહસ્રાક્ષઃ પૂજયામાસ નિત્યદા ।
ગાશ્ચક્રે બહુમાનં ચ તાસુ નિત્યં યુધિષ્ઠિર ॥

એતત્તે સર્વમાખ્યાતં પાવનં ચ મહાદ્યુતે । પવિત્રં પરમં ચાપિ ગવાં માહાત્મ્યમુત્તમમ્ ।

કીર્તિતં પુરુષવ્યાઘ્ર સર્વપાપવિમોચનમ્ ।
ય ઇદં કથયેન્નિત્યં બ્રાહ્મણેભ્યઃ સમાહિતઃ ॥

હવ્યકવ્યેષુ યજ્ઞેષુ પિતૃકાર્યેષુ ચૈવ હ ।
સાર્વકામિકમક્ષય્યં પિતૄંસ્તસ્યોપતિષ્ઠતે ॥

ગોષુ ભક્તશ્ચ લભતે યદ્યદિચ્છતિ માનવઃ ।
સ્ત્રિયોપિ ભક્તા યા ગોષુ તાશ્ચ કામમવાપ્નુયુઃ ॥

પુત્રાર્થીં લભતે પુત્રં કન્યાર્થી તામવાપ્નુયાત્ ।
ધનાર્થી લભતે વિત્તં ધર્માર્થી ધર્મમાપ્નુયાત્ ॥

વિદ્યાર્થી ચાપ્નુયાદ્વિદ્યાં સુખાર્થી પ્રાપ્નુયાત્સુખમ્ ।
ન કિઞ્ચિદ્દુર્લભં ચૈવ ગવાં ભક્તસ્ય ભારત ॥