મહાભારત · અધ્યાય 13.128
મયા ગવાં પુરીષં વૈ શ્રિયા જુષ્ટમિતિ શ્રુતમ્ ।
એતદિચ્છામ્યહં શ્રોતું સંશયોઽત્ર હિ મે મહાન્ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।
અત્રાપ્યુદાહરન્તીમમિતિહાસં પુરાતનમ્ ।
ગોભિર્નૃપેહં સંવાદં શ્રિયા ભારતસત્તમ ॥
શ્રીઃ કૃત્વેહ વપુઃ કાન્તં ગોમધ્યેષુ વિવેશ હ ।
ગાવોઽથ વિસ્મિતાસ્તસ્યા દૃષ્ટ્વા રૂપસ્ય સમ્પદમ્ ॥
ગાવ ઊચુઃ ।
કાઽસિ દેવિ કુતો વા ત્વં રૂપેણાપ્રતિમા ભુવિ ।
વિસ્મિતાઃ સ્મ મહાભાગે તવ રૂપસ્ય સમ્પદા ॥
ઇચ્છામસ્ત્વાં વયં જ્ઞાતું કા ત્વં ક્વ ચ ગમિષ્યસિ ।
તત્ત્વેન હિ સુવર્ણાભે સર્વમેતદ્બ્રવીહિ નઃ ॥
શ્રીરુવાચ ।
લોકસ્ય કાન્તિર્ભદ્રં વઃ શ્રીર્નામાહં પરિશ્રુતા ।
મયા દૈત્યાઃ પરિત્યક્તા વિનષ્ટાઃ શાશ્વતીઃ સમાઃ ॥
મયાઽભિપન્ના દેવાશ્ચ મોદન્તે શાશ્વતીઃ સમાઃ ।
ઇન્દ્રો વિવસ્વાન્સોમશ્ચ વિષ્ણુરાપોઽગ્નિરેવ ચ ॥
મયાઽભિપન્ના દીપ્યન્તે ઋષયો દેવતાસ્તથા ।
યાન્નાવિશામ્યહં ગાવસ્તે વિનશ્યન્તિ સર્વશઃ ॥
ધર્મશ્ચાર્થશ્ચ કામશ્ચ મયા જુષ્ટાઃ સુખાન્વિતાઃ ।
એવમ્પ્રભાવાં માં ગાવો વિજાનીત સુખપ્રદામ્ ॥
ઇચ્છામિ ચાપિ યુષ્માસુ વસ્તું સર્વાસુ નિત્યદા ।
આગત્ય પ્રાર્થયે યુષ્માઞ્શ્રીજુષ્ટા ભવતાઽનઘાઃ ॥
ગાવ ઊચુઃ ।
અધ્રુવા ચપલા ચ ત્વં સામાન્યા બહુભિઃ સહ ।
ન ત્વામિચ્છામ ભદ્રં તે ગમ્યતાં યત્ર રોચતે ॥
વપુષ્મન્ત્યો વયં સર્વાઃ કિમસ્માકં ત્વયાઽદ્ય વૈ ।
યથેષ્ટં ગમ્યતાં તત્ર કૃતકાર્યા વયં ત્વયા ॥
શ્રીરુવાચ ।
કિમેતદ્વઃ ક્ષમં ગાવો યન્માં નેહાભિનન્દથ ।
ન માં સમ્પ્રતિગૃહ્ણીધ્વં કસ્માદ્વૈ દુર્લભાં સતીમ્ ॥
સત્યશ્ચ લોકવાદોઽયં લોકે ચરતિ સુવ્રતાઃ ।
સ્વયં પ્રાપ્તે પરિભવો ભવતીતિ વિનિશ્ચયઃ ॥
મહદુગ્રં તપઃ કૃત્વા માં નિષેવન્તિ માનવાઃ ।
દેવદાનવગન્ધર્વાઃ પિશાચોરગરાક્ષસાઃ ॥
ક્ષમમેતદ્ધિ વો ગાવઃ પ્રતિગૃહ્ણીત મામિહ ।
નાવમન્યા હ્યહં સૌમ્યાસ્ત્રૈલોક્યે સચરાચરે ॥
ગાવ ઊચુઃ ।
નાવમાન્યામહે દેવિ ન ત્વાં પરિભવામહે ।
અધ્રુવા ચલચિત્તાસિ તતસ્ત્વાં વર્જયામહે ॥
બહુના ચ કિમુક્તેન ગમ્યતાં યત્ર વાઞ્છસિ ।
વપુષ્મન્ત્યો વયં સર્વાઃ કિમસ્માકં ત્વયાઽનઘે ॥
શ્રીરુવાચ ।
અવજ્ઞાતા ભવિષ્યામિ સર્વલોકેષુ માનવૈઃ ।
પ્રત્યાખ્યાતેતિ યુષ્માભિઃ પ્રસાદઃ ક્રિયતાં મમ ॥
મહાભાગા ભવત્યો વૈ શરણ્યાઃ શરણાગતામ્ ।
પરિત્રાયન્તુ માં નિત્યં ભજમાનામનિન્દિતામ્ ॥
માનનામહમિચ્છામિ ભવત્યઃ સતતં શિવાઃ ।
અપ્યેકાઙ્ગેષ્વધો વસ્તુમિચ્છામિ ચ સુકુત્સિતે ॥
ન વોઽસ્તિ કુત્સિતં કિઞ્ચિદઙ્ગેષ્વાલક્ષ્યતેઽનઘાઃ । પુણ્યાઃ પવિત્રાઃ સુભગા અવાગ્દેશં પ્રયચ્છથ ।
વસેયં યત્ર વો દેહે તન્મે વ્યાખ્યાતુમર્હથ ॥
એવમુક્તાસ્તુ તા ગાવઃ શુભાઃ કરુણવત્સલાઃ ।
સમ્માન્ય સહિતાઃ સર્વાઃ શ્રિયમુચુર્નરાધિપ ॥
અવશ્યં માનના કાર્યા તવાસ્માભિર્યશસ્વિનિ ।
શકૃન્મૂત્રે નિવસતાં પુણ્યમેતદ્ધિ નઃ શુભે ॥
શ્રીરુવાચ ।
દિષ્ટ્યા પ્રસાદો યુષ્માભિઃ કૃતો મેઽનુગ્રહાત્મકઃ ।
એવં ભવતુ ભદ્રં વઃ પૂજિતાઽસ્મિ સુખપ્રદાઃ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।
એવં કૃત્વા તુ સમયં શ્રીર્ગોભિઃ સહ ભારત ।
પશ્યન્તીનાં તતસ્તાસાં તત્રૈવાન્તરધીયત ॥
એવં ગોશકૃતઃ પુત્ર માહાત્મ્યં તેઽનુવર્ણિતમ્ ।
માહાત્મ્યં ચ ગવાં ભૂયઃ શ્રૂયતાં ગદતો મમ ॥
મૂળ પાઠ: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0