મહાભારત · અધ્યાય 13.123

તા ગાવો રન્તિદેવસ્ય ગત્વા યજ્ઞં મનીષિણઃ ।
આત્માનં જ્ઞાપયામાસુર્મહર્ષીણાં સમક્ષતઃ ॥

રન્તિદેવસ્તતો રાજા પ્રયતઃ પ્રાઞ્જલિઃ શુચિઃ ।
ઉવાચ ગાવઃ પ્રણતઃ કિમાગમનમિત્યપિ ॥
ગાવ ઊચુઃ ।

ઇચ્ચામસ્તવ રાજેન્દ્ર સત્રેઽસ્મિન્વિનિયોજનમ્ ।
પશુત્વમુપસમ્પ્રાપ્તું પ્રસાદં કર્તુમર્હસિ ॥
રન્તિદેવ ઉવાચ ।

નાસ્તિ શક્તો ગવાં ઘાતં કર્તું શતસહસ્રશઃ ।
ઘાતયિત્વા ત્વહં યુષ્માન્કથમાત્માનમુત્તરે ॥

યઃ પશુત્વેન સંયોજ્ય યુષ્માન્સ્વર્ગં નયેદિહ ।
આત્માનં ચૈવ તપસા ગાવઃ સમુપગમ્યતામ્ ॥
ગાવ ઊચુઃ ।

અસ્માકં તારણે યુક્તો ધર્માત્મા તપસિ સ્થિતઃ ।
શ્રુતોઽસ્માભિર્ભવાન્રાજંસ્તતસ્તુ સ્વયમાગતાઃ ॥
રન્તિદેવ ઉવાચ ।

મમ સત્રે પશુત્વં વો યદ્યેવં હિ મનીષિતમ્ ।
સમયેનાહમેતેન જુહુયાં વો હુતાશને ॥

કદાચિદ્યદિ વઃ કાચિદકામા વિનિયુજ્યતે ।
તદા સમાપ્તિઃ સત્રસ્ય ગવાં સ્યાદિતિ નૈષ્ઠિકી ॥
ગાવ ઊચુઃ ।

એવમસ્તુ મહારાજ યથા ત્વં પ્રબ્રવીષિ નઃ ।
અકામાઃ સ્યુર્યદા ગાવસ્તદા સત્રં સમાપ્યતામ્ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

તતઃ પ્રવૃત્તે ગોસત્રે રન્તિદેવસ્ય ધીમતઃ ।
ગોસહસ્રાણ્યહરહર્નિયુજ્યન્તે શમીતૃભિઃ ॥

એવં બહનિ વર્ષાણિ વ્યતીતાનિ નરાધિપ ।
ગવાં વૈ વધ્યમાનાનાં ન ચાન્તઃ પ્રત્યદૃશ્યત ॥

ગવાં ચર્મસહસ્રૈસ્તુ રાશયઃ પર્વતોપમાઃ ।
બભૂવુઃ કુરુશાર્દૂલ બહુધા મેઘસન્નિભાઃ ॥

મેદઃક્લેદવહા ચૈવ પ્રાવર્તત મહાનદી ।
અદ્યાપિ ભુવિ વિખ્યાતા નદી ચર્મણ્વતી શુભા ॥

તતઃ કદાચિત્સ્વં વત્સં ગૌરુપામન્ત્ર્ય દુઃખિતા ।
એહિ વત્સ સ્તનં પાહિ મા ત્વં પશ્ચાત્ક્ષુદાર્દિતઃ ॥

તપ્સ્યસે વિમના દુઃખં ઘાતિતાયાં મયિ ધ્રુવમ્ ।
એતે હ્યાયાન્તિ ચણ્ડાલાઃ સશસ્ત્રામાં જિઘાંસવઃ ॥

અથ શુશ્રાવ તાં વાણીં માનુષીં સમુદાહૃતામ્ ।
રન્તિદેવો મહારાજ તતસ્તાં સમવારયત્ ॥

સ્થાપયામાસ ગોસત્રમથ તં પાર્તિવર્ષભ ।
સત્રોત્સૃષ્ટાઃ પરિત્યક્તા ગાવોઽન્યાઃ સમુપાશ્રિતાઃ ॥

યાસ્તસ્ય રાજ્ઞો નિહતા ગાવો યજ્ઞે મહાત્મનઃ ।
તા ગોલોકમુપાજગ્મુઃ પ્રેક્ષિતા બ્રહ્મવાદિભિઃ ॥

રન્તિદેવોપિ રાજર્ષિરિષ્ટ્વા યજ્ઞં યથાવિધિ ।
તતઃ સખ્યં સુરપતેસ્ત્રિદિવં ચાક્ષયં યયૌ ॥

ફેનપો દિવિ ગોલોકે મુમુદે શાશ્વતીઃ સમાઃ ।
અવશિષ્ટશ્ચ યા ગવસ્તા બભૂવુર્વનેચરાઃ ॥

ફેનપાખ્યાનમેતત્તે ગવાં માહાત્મ્યમેવ ચ ।
કથિતં પાવનં પુણ્યં કૃષ્ણદ્વૈપાયનેરિતમ્ ॥

નારાયણોઽપિ ભગવાન્દૃષ્ટ્વા ગોષુ પરં યશઃ ।
શુશ્રૂષાં પરમાં ચક્રે ભક્તિં ચ ભરતર્ષભ ॥

તસ્માત્ત્વમપિ રાજેન્દ્ર ગા વૈ પૂજય ભારત ।
દ્વિજેભ્યશ્ચૈવ સતતં પ્રયચ્છ કુરુસત્તમ ॥