મહાભારત · અધ્યાય 13.105

અત્રૈવ કીર્ત્યતે સદ્ભિર્બ્રાહ્મણસ્વાભિમર્શને ।
નૃગેણ સુમહત્કૃચ્છ્રું યદવાપ્તં કુરૂદ્વહ ॥

નિવિશન્ત્યાં પુરા પાર્થ દ્વારવત્યામિતિ શ્રુતિઃ । અદૃશ્યત મહાકૂપસ્તૃણવીરુત્સમાવૃતઃ ।

પ્રયત્નં તત્ર કુર્વાણાસ્તસ્માત્કૂપાજ્જલાર્થિનઃ ।
શ્રમેણ મહતા યુક્તાસ્તસ્મિંસ્તોયે સુસંવૃતે ॥

દદૃશુસ્તે મહાકાયં કૃકલાસમવસ્થિતમ્ ।
તસ્ય ચોદ્ધરણે યત્નમકુર્વંસ્તે સહસ્રશઃ ॥

પ્રગ્રહૈશ્ચર્મપટ્ટૈશ્ચ તં બદ્ધ્વા પર્વતોપમમ્ ।
નાશક્નુવન્સમુદ્ધર્તું તતો જગ્મુર્જનાર્દનમ્ ॥

ખમાવૃત્યોદપાનસ્ય કૃકલાસઃ સ્થિતો મહાન્ ।
તસ્ય નાસ્તિ સમુદ્ધર્તેત્યેતત્કૃષ્ણે ન્યવેદયન્ ॥

સ વાસુદેવેન સમુદ્ધૃતશ્ચ પૃષ્ટશ્ચ કામાન્નિજગાદ રાજા ।
નૃગસ્તદાઽત્માનમથો ન્યવેદય- ત્પુરાતનં યજ્ઞસહસ્રયાજિનમ્ ॥

તથા બ્રુવાણં તુ તમાહ માધવઃ શુભં ત્વયા કર્મ કૃતં ન પાપકમ્ ।
કથં ભવાન્દુર્ગતિમીદૃશીં ગતો નરેન્દ્ર તદ્બ્રૂહિ કિમેતદીદૃશમ્ ॥

શતં સહસ્રાણિ ગવાં શતં પુનઃ પુનઃ શતાન્યષ્ટશતાયુતાનિ ।
નૃપ દ્વિજેભ્યઃ ક્વ નુ તદ્ગતં તવ ॥

નૃગસ્તતોઽબ્રવીત્કૃષ્ણં બ્રાહ્મણસ્યાગ્નિહોત્રિણઃ ।
પ્રોષિતસ્ય પરિભ્રષ્ટા ગૌરેકા મમ ગોધને***** ॥

ગવાં સહસ્રે સંખ્યાતા તદા સા પશુપૈર્મમ ।
સા બ્રાહ્મણાય મે દત્તા પ્રેત્યાર્થમભિકાઙ્ક્ષતા ॥

અપશ્યત્પરિમાર્ગંશ્ચ તાં ગાં પરગૃહે દ્વિજઃ ।
મમેયમિતિ ચોવાચ બ્રાહ્મણો યસ્ય સાઽભવત્ ॥

તાવુભૌ સમનુપ્રાપ્તૌ વિવદન્તૌ ભૃશજ્વરૌ ।
ભવાન્દાતા ભવાન્હર્તેત્યથ તૌ મામવોચતામ્ ॥

શતેન શતસઙ્ખ્યેન ગવાં વિનિમયેન વૈ ।
યાચે પ્રતિગ્રહીતારં સ તુ મામબ્રવીદિદમ્ ॥

દેશકાલોપસમ્પન્ના દોગ્ધ્રી શાન્તાઽતિવત્સલા ।
સ્વાદુક્ષીરપ્રદા ધન્યા મમ નિત્યં નિવેશને ॥

કૃશં ચ ભરતે સા ગૌર્મમ પુત્રમપસ્તનમ્ ।
ન સા શક્યા મયા દાતુમિત્યુક્ત્વા સ જગામ હ ॥

તતસ્તમપરં વિપ્રં યાચે વિનિમયેન વૈ ।
ગવાં શતસહસ્રં હિ તત્કૃતે ગૃહ્યતામિતિ ॥
બ્રાહ્મણ ઉવાચ ।

ન રાજ્ઞાં પ્રતિગૃહ્ણામિ શક્તોઽહં સ્વસ્ય માર્ગણે ।
સૈવ ગૌર્દીયતાં શીઘ્રં મમેતિ મધુસૂદન ॥

રુક્મમશ્વાંશ્ચ દદતો રજતસ્યન્દનાંસ્તથા ।
ન જગ્રાહ યયૌ ચાપિ તદા સ બ્રાહ્મણર્ષભઃ ॥

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ ચોદિતઃ કાલધર્મણા ।
પિતૃલોકમહં પ્રાપ્ય ધર્મરાજમુપાગમમ્ ॥

યમસ્તુ પૂજયિત્વા માં તતો વચનમબ્રવીત્ ।
નાન્તઃ સઙ્ખ્યાયતે રાજંસ્તવ પુણ્યસ્ય કર્મણઃ ॥

અસ્તિ ચૈવ કૃતં પાપમજ્ઞાનાત્તદપિ ત્વયા ।
ચરસ્વ પાપં પશ્ચાદ્વા પૂર્વં વા ત્વં યથેચ્છસિ ॥

રક્ષિતાસ્મીતિ ચોક્તં તે પ્રતિજ્ઞા ચાનૃતા તવ ।
બ્રાહ્મણસ્વસ્ય ચાદાનં દ્વિવિધસ્તે વ્યતિક્રમઃ ॥

પૂર્વં કૃચ્છં ચરિષ્યેઽહં પશ્ચાચ્છુભમિતિ પ્રભો ।
ધર્મરાજં બ્રુવન્નેવં પતિતોસ્મિ મહીતલે ॥

અશ્રૌષં પતિતશ્ચાહં યમસ્યોચ્ચૈઃ પ્રભાષતઃ ।
વાસુદેવઃ સમુદ્ધર્તા ભવિતા તે જનાર્દનઃ ॥

પૂર્ણે વર્ષસહસ્રાન્તે ક્ષીણે કર્મણિ દુષ્કૃતે ।
પ્રાપ્લસ્યસે શાશ્વતાઁલ્લોકાઞ્જિતાન્સ્વેનૈવ કર્મણા ॥

કૂપેઽત્માનમધઃશીર્ષમપશ્યં પતિતં ચ હ ।
તિર્યગ્યોનિમનુપ્રાપ્તં ન ચ મામજહાત્સ્મૃતિઃ ॥

ત્વયા તુ તારિતોઽસ્મ્યદ્ય કિમન્યત્ર તપોબલાત્ ।
અનુજાનીહિ માં કૃષ્ણ ગચ્છેયં દિવમદ્ય વૈ ॥

અનુજ્ઞાતઃ સ કૃષ્ણેન નમસ્કૃત્ય જનાર્દનમ્ ।
વિમાનં દિવ્યમાસ્થાય યયૌ દિવમરિન્દમઃ ॥

તતસ્તસ્મિન્દિવં યાતે નૃગે ભરતસત્તમ ।
વાસુદેવ ઇમાઞ્શ્લોકાઞ્જગાદ કુરુનન્દન ॥

બ્રાહ્મણસ્વં ન હર્તવ્યં પુરુષેણ વિજાનતા ।
બ્રાહ્મણસ્વં હૃતં હન્તિ નૃગં બ્રાહ્મણગૌરિવ ॥

સતાં સમાગમઃ સદ્ભિર્નાફલઃ પાર્થ વિદ્યતે ।
વિમુક્તં નરકાત્પશ્ય નૃગં સાધુસમાગમાત્ ॥

પ્રદાનં ફલવત્તત્ર દ્રોહસ્તત્ર તથાઽફલઃ ।
અપહારં ગવાં તસ્માદ્વર્જયેત યુધિષ્ઠિર ॥