મહાભારત · અધ્યાય 13.102

શ્રુતં દાનફલં તાત યત્ત્વયા પરિકીર્તિતમ્ ।
અન્નદાનં વિશેષેણ પ્રશસ્તમિહ ભારત ॥

પાનીયદાનમેવૈતત્કથં ચેહ મહાફલમ્ ।
ઇત્યેતચ્છ્રોતુમિચ્છામિ વિસ્તરેણ પિતામહ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

હન્ત તે વર્તયિષ્યામિ યથાવદ્ભરતર્ષભ । ગદતસ્તન્મમાદ્યેહ શૃણુ સત્યપરાક્રમ ।
પાનીયદાનાત્પ્રભૃતિ સર્વં વક્ષ્યામિ તેઽનઘ ॥

યદન્નં યચ્ચ પાનીયં સમ્પ્રદાયાશ્નુતે ફલમ્ ।
ન તાભ્યાં પરમં દાનં કિઞ્ચિદસ્તીતિ મે મનઃ ॥

અન્નાત્પ્રાણભૃતસ્તાત પ્રવર્તન્તે હિ સર્વશઃ ।
તસ્માદન્નં પરં લોકે સર્વદાનેષુ કથ્યતે ॥

અન્નાદ્બલં ચ તેજશ્ચ પ્રાણિનાં વર્ધતે સદા ।
અન્નાદાનમતસ્તસ્માચ્છ્રેષ્ઠમાહ પ્રજાપતિઃ ॥

સાવિત્ર્યા હ્યપિ કૌન્તેય શ્રૂયતે વચનં શુભમ્ ।
યચ્ચેદં નાન્યથા ચૈતદ્દેવ સત્રે મહામખે ॥

અન્ને દત્તે નરેણેહ પ્રાણા દત્તા ભવન્ત્યુત ।
પ્રાણદાનાદ્ધિ પરમં ન દાનમિહ વિદ્યતે ॥

શ્રુતં હિ તે મહાબાહો લોમશસ્યાપિ તદ્વચઃ ।
પ્રાણાન્દત્ત્વા કપોતાય યત્પ્રાપ્તં શિબિના પુરા ॥

યાં ગતિં લભતે દત્ત્વા દ્વિજસ્યાન્ન વિશામ્પતે ।
તતો વિશિષ્ટાં ગચ્છન્તિ પ્રાણદા ઇતિ નઃ શ્રુતં ॥

અન્નં ચાપિ પ્રભવતિ પાનીયાત્કુરુસત્તમ ।
નીરજાતેન હિ વિના ન કિઞ્ચિત્સમ્પ્રવર્તતે ॥

નીરજાતશ્ચ ભગવાન્સોમો ગ્રહગણેશ્વરઃ ।
અમૃતં ચ સુધા ચૈવ સુધા ચૈવામૃતં તથા ॥

અન્નૌષધ્યો મહારાજ વીરુધશ્ચ જલોદ્ભવાઃ ।
યતઃ પ્રાણભૃતાં પ્રાણાઃ સમ્ભવન્તિ વિશામ્પતે ॥

દેવાનામમૃતં હ્યન્નં નાગાનાં ચ સુધા તથા ।
પિતૄણાં ચ સ્વધા પ્રોક્તા પશૂનાં ચાપિ વીરુધઃ ॥

અન્નમેવ મનુષ્યાણાં પ્રાણાનાહુર્મનીષિણઃ ।
તચ્ચ સર્વં નરવ્યાઘ્ર પાનીયાત્સમ્પ્રવર્તતે ॥

તસ્માત્પાનીયદાનાદ્વૈ ન પરં વિદ્યતે ક્વચિત્ ।
તચ્ચ દદ્યાન્નરો નિત્યં યદીચ્છેદ્ભૂતિમાત્મનઃ ॥

ધન્યં યશસ્યમાયુષ્યં જલદાનમિહોચ્યતે ।
શત્રૂંશ્ચાપ્યધિ કૌન્તેય સદા તિષ્ઠતિ તોયદઃ ॥

સર્વકામાનવાપ્નોતિ કીર્તિં ચૈવ હિ શાશ્વતીમ્ ।
પ્રેત્ય ચાનન્ત્યમશ્નાતિ પાપેભ્યશ્ચ પ્રમુચ્યતે ॥

તોયદો મનુજવ્યાઘ્ર સ્વર્ગં ગત્વા મહાદ્યુતે ।
અક્ષયાન્સમવાપ્નોતિ લોકાનિત્યબ્રવીન્મનુઃ ॥