મહાભારત · અધ્યાય 12.51

તતઃ કૃષ્ણસ્ય તદ્વાક્યં ધર્માર્થસહિતં હિતમ્ ।
શ્રુત્વા શાન્તનવઃ કૃષ્ણં પ્રત્યુવાચ કૃતાઞ્જલિઃ ॥

લોકનાથ મહાબાહો શિવ નારાયણાચ્યુત ।
તવ વાક્યમુપશ્રુત્ય હર્ષેણાસ્મિ પરિપ્લુતઃ ॥

કિઞ્ચાહમભિધાસ્યામિ વાક્પતે તવ સન્નિધૌ ।
યદા વાચોગતં સર્વં તવ વાચિ સમાહિતમ્ ॥

યચ્ચ કિઞ્ચિત્કૃતં લોકે કર્તવ્યં ક્રિયતે ચ યત્ ।
ત્વત્તસ્તન્નિઃ સૃતં દેવ લોકે બુદ્ધિમતો હિતે ॥

કથયેદ્દેવલોકં યો દેવરાજસમીપતઃ ।
ધર્મકામાર્થમોક્ષાણાં સોઽર્થં બ્રૂયાત્તવાગ્રતઃ ॥

શરાભિતાપાદ્વ્યથિતં મનો મે મધુસૂદન ।
ગાત્રાણિ ચાવસીદન્તિ ન ચ બુદ્ધિઃ પ્રસીદતિ ॥

ન ચ મે પ્રતિભા કાચિદસ્તિ કિઞ્ચિત્પ્રભાષિતુમ્ ।
પીડ્યમાનસ્ય ગોવિન્દ વિપાનલસમૈઃ શરૈઃ ॥

બલં મે પ્રજહાતીવ પ્રાણાઃ સત્વરયન્તિ ચ ।
મર્માણિ પરિતપ્યન્તિ ભ્રાન્તચિત્તસ્તથા હ્યહમ્ ॥

દૌર્બલ્યાત્સજ્જતે વાઙ્ભે સ કથં વક્તુમુત્સહે ।
સાધુ મે ત્વં પ્રસીદસ્વ દાશાર્હકુલવર્ધન ॥

તત્ક્ષમસ્વ મહાબાહો ન બ્રૂયાં કિઞ્ચિદચ્યુત ॥
ત્વત્સન્નિધૌ ચ સીદેદ્ધિ વાચસ્પતિરપિ બ્રુવન્ ॥

ન દિશઃ સમ્પ્રજાનામિ નાકાશં ન ચ મેદિનીમ્ ।
કેવલં તવ વીર્યેણ તિષ્ઠામિ મધુસૂદન ॥

સ્વયમેવ ભવાંસ્તસ્માદ્ધર્મરાજસ્ય યદ્ધિતમ્ ।
તદ્બ્રવીત્વાશુ સર્વેષામાગમાનાં ત્વમાગમઃ ॥

કથં ત્વયિ સ્થિતે કૃષ્ણે શાશ્વતે લોકકર્તરિ ।
પ્રબ્રૂયાન્મદ્વિધઃ કશ્ચિદ્ગુરૌ શિષ્ય ઇવ સ્થિતે ॥
વાસુદેવ ઉવાચ ।

ઉપપન્નમિદં વાક્યં કૌરવાણાં ધુરન્ધરે ।
મહાવીર્યે મહાસત્વે સ્થિરે સર્વાર્થદર્શિનિ ॥

યચ્ચ મામાત્થ ગાઙ્ગેય બાણઘાતરુજં પ્રતિ ।
ગૃહાણાત્ર વરં ભીષ્મ મત્પ્રસાદકૃતં પ્રભો ॥

ન તે ગ્લાનિર્ન તે મૂર્ચ્છા ન તાપો ન ચ તે રુજા ।
પ્રભવિષ્યન્તિ ગાઙ્ગેય ક્ષુત્પિપાસે ન ચાપ્યુત ॥

જ્ઞાનાનિ ચ સમગ્રાણિ પ્રતિભાસ્યન્તિ તેઽનઘ ।
ન ચ તે ક્વચિદાસત્તિર્બુદ્ધેઃ પ્રાદુર્ભવિષ્યતિ ॥

સત્વસ્થં ચ મનો નિત્યં તવ ભીષ્મ ભવિષ્યતિ ।
રજસ્તમોભ્યાં નિર્મુક્તં ઘનૈર્મુક્ત ઇવોડુરાટ્ ॥

યદ્યચ્ચ ધર્મસંયુક્તમર્થયુક્તમથાપિ ચ ।
ચિન્તયિષ્યસિ તત્રાગ્ર્યા બુદ્ધિસ્તવ ભવિષ્યતિ ॥

ઇમં ચ રાજશાર્દૂલ ભૂતગ્રામં ચતુર્વિધમ્ ।
ચક્ષુર્દિવ્યં સમાશ્રિત્ય દ્રક્ષ્યસ્યમિતવિક્રમ ॥

ચતુર્વિધં પ્રજાજાલં સંયુક્તો જ્ઞાનચક્ષુષા ।
ભીષ્મ દ્રક્ષ્યસિ તત્ત્વેન જલે મીન ઇવામલે ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તતસ્તે વ્યાસસહિતાઃ સર્વ એવ મહર્ષયઃ ।
ઋગ્યજુઃસામસહિતૈર્વચોભિઃ કૃષ્ણમાર્ચયન્ ॥

તતઃ સર્વાર્તવં દિવ્યં પુષ્પવર્ષં ન ભસ્તલાત્ ।
પપાત યત્ર વાર્ષ્ણેયઃ સગાઙ્ગેયઃ સપાણ્ડવઃ ॥

વાદિત્રાણિ ચ સર્વાણિ જગુશ્ચાપ્સરસાં ગણાઃ ।
ન ચાહિતમનિષ્ટં ચ કિઞ્ચિત્તત્ર વ્યદૃશ્યત ॥

વવૌ શિવઃ સુખો વાયુઃ સર્વગન્ધવહઃ શુચિઃ ।
શાન્તાયાં દિશિશન્તાશ્ચ પ્રાવદન્મૃગપક્ષિણઃ ॥

તતો મુહૂર્તાદ્ભગવાન્સહસ્રાંશુર્દિવાકરઃ ।
દહન્વનમિવૈકાન્તે પ્રતીચ્યાં પ્રત્યદૃશ્યત ॥

તતો મહર્ષયઃ સર્વે સમુત્થાય જનાર્દનમ્ ।
ભીષ્મમામન્ત્રયાઞ્ચક્રૂ રાજાનં ચ યુધિષ્ઠિરમ્ ॥

તતઃ પ્રણામમકરોત્કેશવઃ સહપાણ્ડવઃ ।
સાત્યકિઃ સ્̤અઞ્જયશ્ચૈવ સ ચ શારદ્વતઃ કૃપઃ ॥

તતસ્તે ધર્મનિરતાઃ સમ્યક્ તૈરભિપૂજિતાઃ ।
શ્વઃ સમેષ્યામ ઇત્યુક્ત્વા યથેષ્ટં ત્વરિતા યયુઃ ॥

તથૈવામન્ત્ર્ય ગાઙ્ગેયં કેશવઃ પાણ્ડવાસ્તથા ।
પ્રદક્ષિણમુપાવૃત્ય રથાનારુરુહુઃ શુભાન્ ॥

તતો રથૈઃ કાઞ્ચનચિત્રકૂબરૈ ર્મહીધરાભૈઃ સમદૈશ્ચ દન્તિભિઃ ।
હયૈઃ સુપર્ણૈરિવ ચાશુગામિભિઃ પદાતિભિશ્ચાત્તશરાસનાદિભિઃ ॥

યયૌ રથાનાં પુરતો હિ સા ચમૂ સ્તથૈવ પશ્ચાદતિમાત્રસારિણી ।
પુરશ્ચ પશ્ચાચ્ચ યથા મહાનદી તમૃક્ષવન્તં ગિરિમેત્ય નર્મદા ॥

તતઃ પુરસ્તાદ્ભગવાન્નિશાકરઃ । સમુત્થિતસ્તામભિહર્ષયંશ્ચમૂમ્ ।
દિવાકરાપીતરસા મહૌષધીઃ પુનઃ સ્વકેનૈવ ગુણેન યોજયન્ ॥

તતઃ પુરં સુરપુરસમ્મિતદ્યુતિ પ્રવિશ્ય તે યદુવૃષપાણ્ડવાસ્તદા ।
યથોચિતાન્ભવનવરાન્સમાવિશન્ શ્રમાન્વિતા મૃગપતયો ગુહા ઇવ ॥