મહાભારત · અધ્યાય 12.30

તતો રાજા પાણ્ડુસુતો નારદં પ્રત્યભાષત ।
ભગવઞ્છ્રોતુમિચ્છામિ સુવર્ણષ્ઠીવિસમ્ભવમ્ ॥

એવમુક્તસ્તુ સ મુનિર્ધર્મરાજેન નારદઃ ।
આચચક્ષે યથાવૃત્તં સુવર્ણષ્ઠીવિનં પ્રતિ ॥
નારદ ઉવાચ ।

એવમેતન્મહાબાહો યથાઽયં કેશવોઽબ્રવીત્ ।
કાર્યસ્યાસ્ય તુ યચ્છેષં તત્તે વક્ષ્યામિ પૃચ્છતઃ ॥

અહં ચ પર્વતશ્ચૈવ સ્વસ્રીયો મે મહાપ્નુનિઃ ।
વસ્તુકામાવભિગતૌ સૃઞ્જયં જયતાં વરમ્ ॥

તત્રાવાં પૂજિતૌ તેન વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા ।
સર્વકામૈઃ સુવિહિતૌ નિવસાવોઽસ્ય વેશ્મનિ ॥

વ્યતિક્રાન્તાસુ વર્ષાસુ સમયે ગમનસ્ય ચ ।
પર્વતો મામુવાચેદં કાલે વચનમર્થવત્ ॥

આવામસ્ય નરેન્દ્રસ્ય ગૃહે પરમપૂજિતૌ ।
ઉષિતૌ સમયે બ્રહ્મંસ્તદ્વિચિન્તય સામ્પ્રતમ્ ॥

તતોઽહમબ્રુવં રાજન્પર્વતં સુભદર્શનમ્ ।
સર્વમેતત્ત્વયિ વિભો ભાગિનેયોપપદ્યતે ॥

વરેણ ચ્છન્દ્યતાં રાજા લભતાં યદ્યદિચ્છતિ ।
આવયોસ્તપસા સિદ્ધિં પ્રાપ્નોતુ યદિ મન્યસે ॥

તત આહૂય રાજાનં સૃઞ્જયં જયતાં વરમ્ ।
પર્વતોઽનુમતો વાક્યમુવાચ કુરુપુઙ્ગવ ॥

પ્રીતૌ સ્વો નૃપ સત્કારૈર્ભવદાર્જવસમ્ભૃતૈઃ ।
આવાભ્યામભ્યનુજ્ઞાતો વરં નૃવર ચિન્તય ॥

દેવાનામવિહિંસાયાં ન ભવેન્માનુષે ક્ષમમ્ ।
તદ્ગૃહાણ મહારાજ પૂજાર્હો નૌ મતો ભવાન્ ॥
સૃઞ્જય ઉવાચ ।

પ્રીતૌ ભવન્તૌ યદિ મે કૃતમેતાવતા મમ ।
એષ એવ પરો લાભો નિર્વૃત્તો મે મહાફલઃ ॥

તમેવંવાદિનં ભૂયઃ પર્વતઃ પ્રત્યભાષત ।
શૃણુ રાજન્સુસન્કલ્પં યત્તે હૃદિ ચિરં સ્થિતમ્ ॥

અભીપ્સસિ સુતં વીરં વીર્યવન્તં દૃઢવ્રતમ્ ।
આયુષ્મતં મહાભાગં દેવરાજસમદ્યુતિમ્ ॥

ભવિષ્યત્યેષ તે કામો ન ત્વાયુષ્માન્ભવિષ્યતિ ।
દેવરાજાભિભૂત્યર્થં સન્કલ્પો હ્યે તે હૃદિ ॥

સુવર્ણષ્ઠીવનાચ્ચૈવ સ્વર્ણષ્ઠીવી ભવિષ્યતિ ।
રક્ષ્યશ્ચ દેવરાજાત્સ દેવરાજસમદ્યુતિઃ ॥

તચ્છ્રુત્વા સૃઞ્જયો વાક્યં પર્વતસ્ય મહાત્મનઃ ।
પ્રસાદયામાસ તદા નૈતદેવં ભવેદિતિ ॥

આયુષ્માન્મે ભવેત્પુત્રો ભવતોસ્તપસ મુન ।
ન ચ તં પર્વતઃ કિઞ્ચિદુવાચેન્દ્રવ્યપેક્ષયા ॥

તમહં નૃપતિં દીનમબ્રવં પુનરેવ ચ ।
સ્મર્તવ્યોઽસ્મિ મહારાજ દર્શયિષ્યામિ તે સુતમ્ ॥

અહં તે દયિતં પુત્રં પ્રેતરાજવશં ગતમ્ ।
પુનર્દાસ્યામિ તદ્રૂપં મા શુચઃ પૃથિવીપતે ॥

એવમુક્ત્વા તુ નૃપતિં પ્રયાતૌ સ્વો યથેપ્સિતમ્ ।
સૃઞ્જયશ્ચ યથાકામં પ્રવિવેશ સ્વમન્દિરમ્ ॥

સૃઞ્જયસ્યાથ રાજર્ષેઃ કસ્મિંશ્ચિત્કાલપર્યયે ।
જજ્ઞે પુત્રો મહાવીર્યસ્તેજસા પ્રજ્વલન્નિવ ॥

વવૃધે સ યથાકાલં સરસીવ મહોત્પલમ્ ।
બભૂવ કાઞ્ચનષ્ઠીવી યથાર્થં નામ તસ્ય તત્ ॥

તદદ્ભુતતમં લોકે પપ્રથે કુરુસત્તમ ।
બુબુધે તચ્ચ દેવેન્દ્રો વરદાનં મનીષિણોઃ ॥

તતઃ સ્વાભિભવાદ્ભીતો બૃહસ્પતિમતે સ્થિતઃ ।
કુમારસ્યાન્તરપ્રેક્ષી નિત્યમેવાભ્યવર્તત ॥

ચોદયામાસ તદ્વજ્રં દિવ્યાસ્રં મૂર્તિમત્સ્થ્રિતમ્ ।
વ્યાઘ્રો ભૂત્વા જહીમં ત્વં રાજપુત્રમિતિ પ્રભો ॥

પ્રવૃદ્ધઃ કિલ વીર્યેણ મામેષોઽભિભવિષ્યતિ ।
સૃઞ્જયસ્ય સુતો વજ્ર યથૈનં પર્વતોઽબ્રવીત્ ॥

એવમુક્તસ્તુ શક્રેણ વજ્રઃ પરપુરઞ્જયઃ ।
કુમારમન્તરપ્રેક્ષી નિત્યમેવાન્વપદ્યત ॥

સૃઞ્જયોઽપિ સુતં પ્રાપ્ય દેવરાજસમદ્યુતિમ્ ।
હૃષ્ટઃ સાન્તઃ પુરો રાજા વનનિત્યો બભૂવ હ ॥

તતો ભાગીરથીતીરે કદાચિન્નિર્જને વને ।
ધાત્રીદ્વિતીયો બાલઃ સ ક્રીડાર્થં પર્યધાવત ॥

પઞ્ચવર્ષકદેશીયો બાલો નાગેન્દ્રવિક્રમઃ ।
સહસોત્પતિતં વ્યાઘ્રમાસસાદ મહાબલમ્ ॥

સ બાલસ્તેન નિષ્પિષ્ટો વેપમાનો નૃપાત્મજઃ ।
વ્યસુઃ પપાત મેદિન્યાં તતો ધાત્રી વિચુક્રુશે ॥

હત્વા તુ રાજપુત્રં સ તત્રૈવાન્તરધીયત ।
શાર્દૂલો દેવરાજસ્ય માયયાન્તર્હિતસ્તદા ॥

ધાત્ર્યાસ્તુ નિનદં શ્રુત્વા રુદત્યાઃ પરમાર્તવત્ ।
અભ્યધાવત તં દેશં સ્વયમેવ મહીપતિઃ ॥

સ દદર્શ શયાનં તં ગતાસું પીતશોણિતમ્ ।
કુમારં વિગતાનન્દં નિશાકરમિવ ચ્યુતમ્ ॥

સ તમુત્સઙ્ગમારોપ્ય પરિપીડિતવક્ષસમ્ ।
પુત્રં રુધિરસંસિક્તં પર્યદેવયદાતુરઃ ॥

તતસ્તા માતરસ્તસ્ય રુદત્યઃ શોકકર્શિતાઃ ।
અભ્યધાવન્ત તં દેશં યત્ર રાજા સ સૃઞ્જયઃ ॥

તતઃ સ રાજા સસ્માર મામેવ ગતમાનસઃ ।
તદાઽહં ચિન્તનં જ્ઞાત્વા ગતવાંસ્તસ્ય દર્શનમ્ ॥

મયૈતાનિ ચ વાક્યાનિ શ્રાવિતઃ શોકલાલસઃ ।
યાનિ તે યદુવીરેણ કથિતાનિ મહીપતે ॥

સઞ્જીવિતશ્ચાપિ પુનર્વાસવાનુમતે તદા ।
ભવિતવ્યં તથા તચ્ચ ન તચ્છક્યમતોઽન્યથા ॥

તત ઊર્ધ્વં કુમારસ્તુ સ્વર્ણષ્ઠીવી મહાયશાઃ ।
ચિત્તં પ્રસાદયામાસ પિતૃર્માતુશ્ચ વીર્યવાન્ ॥

કારયામાસ રાજ્યં ચ પિતરિ સ્વર્ગતે નૃપ ।
વર્ષાણાં શતમેકં ચ સહસ્રં ભીમવિક્રમઃ ॥

તત ઈજે મહાયજ્ઞૈર્બહુભિર્ભૂરિદક્ષિણૈઃ ।
તર્પયામાસ દેવાંશ્ચ પિતૄંશ્ચૈવ મહાદ્યુતિઃ ॥

ઉત્પાદ્ય ચ બહૂન્પુત્રાન્કુલસતાનકારિણઃ ।
કાલેન મહતા રાજન્કાલધર્મમુપેયિવાન્ ॥

સ ત્વં રાજેન્દ્ર સઞ્જાતં શોકમેકં નિવર્તય ।
યથા ત્વં કેશવઃ પ્રાહ વ્યામશ્ચ સુમહાતપાઃ ॥

પિતૃપૈતામહં રાજ્યમાસ્થાય ધુરમુદ્વહ ।
ઇષ્ટ્વા પુણ્યૈર્મહાયજ્ઞૈરિષ્ટં લોકમવાપ્સ્યસિ ॥