મહાભારત · અધ્યાય 12.297

મનોરથરથં પ્રાપ્ય ઇન્દ્રિયાર્થહયં નરઃ ।
રશ્મિભિર્જ્ઞાનસમ્ભૂતૈર્યો ગચ્છતિ સ બુદ્ધિમાન્ ॥

સેવાશ્રિતેન મનસા વૃત્તિહીનસ્ય શસ્યતે ।
દ્વિજાતિહસ્તાન્નિર્વૃત્તા ન તુ તુલ્યાત્પરસ્પરાત્ ॥

આયુર્નસુલભં લબ્ધ્વા નાવકર્ષેદ્વિશામ્પતે ।
ઉત્કર્ષાર્થં પ્રયતતે નરઃ પુણ્યેન કર્મણા ॥

વર્ણેભ્યો હિ પરિભ્રષ્ટો ન વૈ સમ્માનમર્હતિ ।
ન તુ યઃ સત્ક્રિયાં પ્રાપ્ય રાજસં કર્મ સેવતે ॥

વર્ણોત્કર્ષમવાપ્નોતિ નરઃ પુણ્યેન કર્મણા ।
દુર્લભં તમલબ્ધા હિ હન્યાત્પાપેન કર્મણા ॥

અજ્ઞાનાદ્ધિ કૃતં પાપં તપસૈવાભિનિર્ણુદેત્ । પાપં હિ કર્મ ફલતિ પાપમેવ સ્વયન્કૃતમ્ ।
તસ્માત્પાપં ન સેવેત કર્મ દુઃખફલોદયમ્ ॥

પાપાનુબન્ધં યત્કર્મ યદ્યપિ સ્યાન્મહાફલમ્ ।
તન્ન સેવેત મેધાવી શુચિઃ કુશલિનં યથા ॥

કિન્કષ્ટમનુપશ્યામિ ફલં પાપસ્ય કર્મણઃ ।
પ્રત્યાપન્નસ્ય હિ તતો નાત્મા તાવદ્વિરોચતે ॥

પ્રત્યાપત્તિશ્ચ યસ્યેહ બાલિશસ્ય ન જાયતે ।
તસ્યાપિ સુમહાંસ્તાપઃ પ્રસ્થિતસ્યોપજાયતે ॥

વિરક્તં શોધ્યતે વસ્ત્રં ન તુ કૃષ્ણોપસંહિતમ્ ।
પ્રયત્નેન મનુષ્યેન્દ્ર પાપમેવં નિબોધ મે ॥

સ્વયં કૃત્વા તુ યઃ પાપં શુભમેવાનુતિષ્ઠતિ ।
પ્રાયશ્ચિત્તં નરઃ કર્તુમુભયં સોઽશ્નુતે પૃથક્ ॥

અજ્ઞાનાત્તુ કૃતાં હિંસામહિંસા વ્યપકર્ષતિ ।
બ્રાહ્મણાઃ શાસ્ત્રનિર્દેશાદિત્યાહુર્બ્રહ્મવાદિનઃ ॥

તથા કામકૃતં નાસ્ય વિહિંસૈવાનુકર્ષતિ ।
ઇત્યાહુર્બ્રહ્મશાસ્ત્રજ્ઞા બ્રાહ્મણા બ્રહ્મવાદિનઃ ॥

અહં તુ તાવત્પશ્યામિ કર્મ યદ્ધર્તતે કૃતમ્ ।
ગુણયુક્તં પ્રકાશં વા પાપેનાનુપસંહિતમ્ ॥

યથા સૂક્ષ્માણિ કર્માણિ ફલન્તીહ યથાતથમ્ ।
બુદ્ધિયુક્તાનિ તાનીહ કૃતાનિ મનસા સહ ॥

ભવત્યલ્પફલં કર્મ સેવિતં નિત્યમુલ્વણમ્ ।
અબુદ્ધિપૂર્વં ધર્મજ્ઞ કૃતમુગ્રેણ કર્મણા ॥

કૃતાનિ યાનિ કર્માણિ દૈવતૈર્મુનિભિસ્તથા ।
ન ચરેત્તાનિ ધર્માત્મા શ્રુત્વા ચાપિ ન કુત્સયેત્ ॥

સઞ્ચિન્ત્ય મનસા રાજન્વિદિત્વા શક્તિમાત્મનઃ ।
કરોતિ યઃ શુભં કર્મ સ વૈ ભદ્રાણિ પશ્યતિ ॥

નવે કપાલે સલિલં સન્ન્યસ્તં હીયતે યથા ।
નવેતરે તથા ભાવં પ્રાપ્નોતિ સુખભાવિતમ્ ॥

સતોયેઽન્યત્તુ યત્તોયં તસ્મિન્નેવ પ્રસિચ્યતે ।
તદ્ધિ વૃદ્ધિમવાપ્નોતિ સલિલે સલિલં યથા ॥

એવં કર્માણિ યાનીહ બુદ્ધિયુક્તાનિ પાર્થિવ ।
સમાનિ ચૈવ યાનીહ તાનિ પુણ્યતમાન્યપિ ॥

રાજ્ઞા જેતવ્યાઃ શત્રવશ્ચોન્નતાશ્ચ સમ્યક્કર્તવ્યં પાલનં ચ પ્રજાનામ્ ।
અગ્નિશ્ચેયો બહુભિશ્ચાપિ યજ્ઞૈ રન્ત્યે મધ્યે વા વનમાશ્રિત્ય સ્થેયમ્ ॥

દમાન્વિતઃ પુરુષો ધર્મશીલો ભૂતાનિ ચાત્માનમિવાનુપશ્યેત્ ।
ગરીયસઃ પૂજયેદાત્મશક્ત્યા સત્યેન શીલેન સુખં નરેન્દ્ર ॥