મહાભારત · અધ્યાય 12.298

કઃ કસ્ય ચોપકુરુતે કશ્ચ કસ્મૈ પ્રયચ્છતિ ।
પ્રાણી કરોત્યયં કર્મ સર્વમાત્માર્થમાત્મના ॥

ગૌરવેણ પરિત્યક્તં નિઃસ્નેહં પરિવર્જયેત્ ।
સોદર્યં ભ્રાતરમપિ કિમુતાન્યં પૃથગ્જનમ્ ॥

વિશિષ્ટસ્ય વિશિષ્ટાચ્ચ તુલ્યૌ દાનપ્રતિગ્રહૌ ।
તયોઃ પુણ્યતરં દાનં તદ્દ્વિજસ્ય પ્રયચ્છતઃ ॥

ન્યાયાગતં ધનં વર્ણૈર્ન્યાયેનૈવ વિવર્ધિતમ્ ।
સંરક્ષ્યં યત્નમાસ્થાય ધર્માર્થમિતિ નિશ્ચયઃ ॥

ન ધર્માર્થી નૃશંસેન કર્મણા ધનમાર્જયેત્ ।
શક્તિતઃ સર્વકાર્યાણિ કુર્યાન્નર્દ્ધિમનુસ્મરન્ ॥

અપો હિ પ્રયતાઃ શીતાસ્તાપિતા જ્વલનેન વા ।
શક્તિતોઽતિથયે દત્ત્વા ક્ષુધાર્તાયાઽશ્નુતે ફલમ્ ॥

રન્તિદેવેન લોકેષ્ટા સિદ્ધિઃ પ્રાપ્તા મહાત્મના ।
ફલપત્રૈરથો મૂલૈર્મુનીનચિન્તવાંશ્ચ સઃ ॥

તૈરેવ ફલપત્રૈશ્ચ સ માઠરમતોષયત્ ।
તસ્માલ્લેભે પરં સ્થાનં શૈબ્યોઽપિ પૃથિવીપતિઃ ॥

દેવતાતિથિભૃત્યેભ્યઃ પિતૃભ્યશ્ચાત્મનસ્તથા ।
ઋણવાઞ્જાયતે મર્ત્યસ્તસ્માદનૃણતાં વ્રજેત્ ॥

સ્વાધ્યાયેન મહર્ષિભ્યો દેવેભ્યો યજ્ઞકર્મણા ।
પિતૃભ્યઃ શ્રાદ્ધદાનેન નૃણામભ્યર્ચનેન ચ ॥

પાકશેપાવહાર્યેણ પાલનેનાત્મનોઽપિ ચ ।
યથાવદ્ભૃત્યવર્ગસ્ય ચિકીર્ષેત્કર્મ આદિતઃ ॥

પ્રયત્નેન ચ સંસિદ્ધા ધનૈરપિ વિવર્જિતાઃ ।
સમ્યગ્ઘૃત્વા હુતવહં મુનયઃ સિદ્ધિમાગતાઃ ॥

વિશ્વામિત્રસ્ય પુત્રત્વમૃચીકતનયોઽગમત્ ।
ઋગ્ભિઃ સ્તુત્વા મહાબાહો દેવાન્વૈ યજ્ઞભાગિનઃ ॥

ગતઃ શુક્રત્વમુશના દેવદેવપ્રસાદનાત્ ।
દેવીં સ્તુત્વા તુ ગગને મોદતે તેજસા વૃતઃ ॥

અસિતો દેવલશ્ચૈવ તથા નારદપર્વતૌ ।
કક્ષીવાઞ્જામદગ્ન્યશ્ચ રામસ્તાણ્ડ્યસ્તથાઽત્મવાન્ ॥

વસિષ્ઠો જમદગ્નિશ્ચ વિશ્વામિત્રોઽત્રિરેવ ચ ।
ભરદ્વાજો હરિશ્મશ્રુઃ કુણ્ડધારઃ શ્રુતશ્રવાઃ ॥

એતે મહર્ષયઃ સ્તુત્વા વિષ્ણુમૃગ્ભિઃ સમાહિતાઃ ।
લેભિરે તપસા સિદ્ધિં પ્રસાદાત્તસ્ય ધીમતઃ ॥

અનર્હાશ્ચાર્હતાં પ્રાપ્તાઃ સન્તઃ સ્તુત્વા તમેવ હ ।
ન તુ વૃદ્ધિમિહાન્વિચ્છેત્કર્મ કૃત્વા જુગુપ્સિતમ્ ॥

યેઽર્થા ધર્મેણ તે સત્યા યેઽધર્મેણ ધિગસ્તુ તાન્ ।
ધર્મં વૈ શાશ્વતં લોકે ન જહ્યાદ્ધનકાઙ્ક્ષયા ॥

આહિતાગ્નિર્હિ ધર્માત્મા યઃ સ પુણ્યકૃદુત્તમઃ ।
વેદા હિ સર્વે રાજેન્દ્ર સ્થિતાસ્ત્રિષ્વગ્નિષુ પ્રભો ॥

ચ ચાપ્યગ્ન્યાહિતો વિપ્રઃ ક્રિયા યસ્ય ન હીયતે ।
શ્રેયો હ્યનાહિતાગ્નિત્વમગ્નિહોત્રં ન નિષ્ક્રિયમ્ ॥

અગ્નિરાત્મા ચ માતા ચ પિતા જનયિતા તથા ।
ગુરુશ્ચ નરશાર્દૂલ પરિચર્યા યથાતથમ્ ॥

માનં ત્યક્ત્વા યો નરો વૃદ્ધસેવી વિદ્વાન્ક્લીબઃ પશ્યતિ પ્રીતિયોગાત્ ।
દાક્ષ્યેણ હીનો ધર્મયુક્તો ન દાન્તો લોકેઽસ્મિન્વૈ પૂજ્યતે સદ્ભિરાર્યઃ ॥