મહાભારત · અધ્યાય 12.262

ય ઇમે પૃથિવીપાલાઃ શેરતે પૃથિવીતલે ।
પૃતનામધ્ય એતે હિ ગતસત્ત્વા મહાબલાઃ ॥

એકૈકશો ભીમબલા નાગાયુતબલાસ્તથા ।
એતે હિ નિહતાઃ સઙ્ખ્યે તુલ્યતેજીબલૈર્નરૈઃ ॥

નૈષાં પશ્યામિ હન્તારં પ્રાણિનાં સંયુગે પુરા ।
વિક્રમેણોપસમ્પન્નાસ્તેજોબલસમન્વિતાઃ ॥

અથ ચેમે મહાપ્રાજ્ઞાઃ શેરતે હિ ગતાસવઃ ।
મૃતા ઇતિ ચ શબ્દોઽયં વર્તત્યેષુ ગતાસુષુ ॥

ઇમે મૃતા નૃપતયઃ પ્રાયશો ભીમવિક્રમાઃ ।
તત્ર મે સંશયો જાતઃ કુતઃ સઞ્જ્ઞા મૃતા ઇતિ ॥

કસ્ય મૃત્યુઃ કુતો મૃત્યુઃ કેન મૃત્યુરિહ પ્રજાઃ ।
હરત્યમરસન્કાશ તન્મે બ્રૂહિ પિતામહ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

પુરા કૃતયુગે તાત રાજા હ્યાસીદકમ્પનઃ ।
સ શત્રુવશમાપન્નઃ સન્ગ્રામે ક્ષીણવાહનઃ ॥

તસ્ય પુત્રો હરિર્નામ નારાયણસમો બલે ।
સ શત્રુભિર્હતઃ સઙ્ખ્યે સબલઃ સપદાનુગઃ ॥

સ રાજા શત્રુવશગઃ પુત્રશોકસમન્વિતઃ ।
યદૃચ્છયા શાન્તિપરો દદર્શ ભુવિ નારદમ્ ॥

તસ્મૈ સ સર્વમાચષ્ટ યથાવૃત્તં જનેશ્વરઃ ।
શત્રુભિર્ગ્રહણં સઙ્ખ્યે પુત્રસ્ય મરણં તથા ॥

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા નારદોઽથ તપોધનઃ ।
આખ્યાનમિદમાચષ્ટ પુત્રશોકાપહં તદા ॥
નારદ ઉવાચ ।

રાજઞ્શૃણુ મહાખ્યાનં મમેદં બહુવિસ્તરમ્ ।
યથાવૃત્તં શ્રુતં ચૈવ મયાઽપિ વસુધાધિપ ॥

પ્રજાઃ સૃષ્ટ્વા મહાતેજાઃ પ્રજાસર્ગે પિતામહઃ ।
અતીવ વૃદ્ધા બહુલા નામૃષ્યત પુનઃ પ્રજાઃ ॥

ન હ્યન્તરમભૂત્કિઞ્ચિત્ક્વચિજ્જન્તુભિરચ્યુત ।
નિરુચ્છ્વાસમિવોન્નદ્ધં ત્રૈલોક્યમભવન્નૃપ ॥

તસ્ય ચિન્તા સમુત્પન્ના સંહારં પ્રતિ ભૂપતે ।
ચિન્તયન્નાધ્યગચ્છચ્ચ સંહારે હેતુકારણમ્ ॥

તસ્ય રોપાન્મહારાજ ખેભ્યોઽગ્નિરુદતિષ્ઠત ।
તેન સર્વા દિશો રાજન્દદાહ સ પિતામહઃ ॥

તતો દિવં ભુવં ખં ચ જગચ્ચ સચરાચરમ્ ।
દદાહ પાવકો રાજન્ભગવત્કોપસમ્ભવઃ ॥

તત્રાદહ્યન્ત ભૂતાનિ જઙ્ગમાનિ ધ્રુવાણિ ચ ।
મહતા ક્રોધવેગેન કુપિતે પ્રપિતામહે ॥

તતો હરો જટી સ્થાણુર્દેવોઽધ્વરપતિઃ શિવઃ ।
જગામ શરણં દેવો બ્રહ્માણં પરમેષ્ઠિનમ્ ॥

તસ્મિન્નભિગતે સ્થાણૌ પ્રજાનાં હિતકામ્યયા ।
અબ્રવીદ્વરદો દેવો જ્વલન્નિવ તદા શિવમ્ ॥

કરવાણ્યદ્ય કં કામં વ્નરાર્હોઽસિ મતો મમ ।
કર્તા હ્યસિ પ્રિયં શમ્ભો તવ યદ્ધૃદિ વર્તતે ॥