મહાભારત · અધ્યાય 12.235

પૂર્વરૂપાણિ મે રાજન્પુરુષસ્ય ભવિષ્યતઃ ।
પરાભવિષ્યતશ્ચૈવ તન્મે બ્રૂહિ પિતામહ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

મન એવ મનુષ્યસ્ય પૂર્વરૂપાણિ શંસતિ ।
ભવિષ્યતશ્ચ ભદ્રં તે તથૈવ ન ભવિષ્યતઃ ॥

અત્રાપ્યુદાહરન્તીમમિતિહાસં પુરાતનમ્ ।
શ્રિયા શક્રસ્ય સંવાદં તન્નિબોધ યુધિષ્ઠિર ॥

મહતસ્તપસો વ્યષ્ટ્યા પશ્યઁલ્લોકૌ પરાવરૌ ।
સામાન્યમૃષિભિર્ગત્વા બ્રહ્મલોકનિવાસિભિઃ ॥

બ્રહ્મેવામિતદીપ્તૌજાઃ શાન્તપાપ્મા મહાતપાઃ ।
વિચચાર યથાકાલં ત્રિષુ લોકેષુ નારદઃ ॥

કદાચિત્પ્રાતરુત્થાય પિસ્પૃક્ષુઃ સલિલં શુચિ ।
ધ્રુવદ્વારભવાં ગઙ્ગાં જગામાવતતાર ચ ॥

મેરુપાદોદ્ભવાં ગઙ્ગાં નારાયણપદચ્યુતામ્ ।
સ વીક્ષમાણો હૃષ્ટાત્મા તં દેશમભિજગ્મિવાન્ ॥

યં--દેવજવાકીર્ણં સૂક્ષ્મકાઞ્જનવાલુકમ્ ।
ગઙ્ગાદ્વીપં સમાસાદ્ય નાનાવૃક્ષૈરલઙ્કૃતમ્ ॥

સાલતાલાશ્વકર્ણાનાં ચન્દનાનાં ચ રાજિભિઃ ।
મણ્ડિતં વિવિધૈઃ પુષ્પૈર્હંસકારણ્ડવાયુતમ્ ॥

નદીપુલિનમાસાદ્ય સ્નાત્વા સન્તર્પ્ય દેવતાઃ । જજાપ જપ્યં ધર્માત્મા તન્મયત્વેન ભાસ્વતા ॥

સહસ્રનયનશ્ચાપિ વજ્રી શમ્બરપાકહા ।
તસ્યા દેવર્ષિજુષ્ટાયાસ્તીરમભ્યાજગામ હ ॥

તાવાપ્લુત્ય યતાત્માનૌ કૃતજપ્યૌ સમાસતઃ ।
નદ્યાઃ પુલિનમાસાદ્ય સૂક્ષ્મકાઞ્ચનવાલુકમ્ ॥

પુણ્યકર્મભિરાખ્યાતા દેવર્ષિકથિતાઃ કથાઃ । ચક્રતુસ્તૌ તથાઽસીનૌ મહર્ષિકથિતાસ્તથા ।
પૂર્વવૃત્તવ્યતીતાનિ કથયન્તૌ સમાહિતૌ ॥

અદ્ય ભાસ્કરમુદ્યન્તં રશ્મિજાલપુરસ્કૃતમ્ ।
પૂર્ણમણ્ડલમાલોક્ય તાવુત્થાયોપતસ્થતુઃ ॥

વિવિક્તે પુણ્યદેશે તુ રમમાણૌ મુદા યુતૌ ।
દદૃશાતેઽન્તરિક્ષે તૌ સૂર્યસ્યોદયનં પ્રતિ ॥

જ્યોતિર્જ્વાલસમાકીર્ણં જ્યોતિષાં ગણમણ્ડિતમ્ ।
અભિતસ્તૂદયન્તં તમર્કમર્કમિવાપરમ્ ॥

આકાશો દદૃશે જ્યોતિરુદ્યતાર્ચિઃ સમપ્રભમ્ । અર્કસ્ય તેજસા તુલ્યં તદ્ભાસ્કરસમપ્રભમ્ ।
તયોઃ સમીપં તં પ્રાપ્તં પ્રત્યદૃશ્યત ભારત ॥

તત્સુપર્ણાર્કરચિતમાસ્થિતં વૈષ્ણવં પદમ્ ।
ભાભિરપ્રતિમં ભાતિ ત્રૈલોક્યમવભાસયત્ ॥

દૃષ્ટ્વા તૌ તુ વિક્રાન્તૌ પ્રાઞ્જલી સમુપાસ્થિતૌ ।
ક્રમાત્સમ્પ્રેક્ષ્યમાણૌ તૌ વિમાનં દિવ્યમદ્ભુતમ્ ॥

તસ્મિંસ્તદા સતીં કાન્તાં લોકકાન્તાં પરાં શુભામ્ । ધાત્રીં લોકસ્ય રમણીં લોકમાતરમચ્યુતામ્ ॥

દિવ્યાભિરુપશોભાભિરપ્સરોભિઃ પુરસ્કૃતામ્ ।
બૃહતીમંશુમત્પ્રખ્યાં બૃહદ્ભાનોરિવાર્ચિષમ્ ॥

નક્ષત્રકલ્પાભરણાં તારાપઙ્ક્તિસમસ્રજમ્ ।
શ્રિયં દદૃશતુઃ પદ્માં સાક્ષાત્પદ્મદલસ્થિતામ્ ॥

સાઽવરુહ્ય વિમાનાગ્રાદઙ્ગનાનામનુત્તમા ।
અભ્યાગચ્છન્ત્રિલોકેશં શક્રં ચર્ષિ ચ નારદમ્ ॥

નારદાનુગતઃ સાક્ષાન્મઘવાંસ્તામુપાગમત્ ।
કૃતાઞ્જલિપુટો દેવીં નિવેદ્યાત્માનમાત્મના ॥

ચક્રે ચાનુપમાં પૂજાં તસ્યાશ્ચાપિ સ સર્વંવિત્ ।
દેવરાજઃ શ્રિયં રાજન્વાક્યં ચેદમુવાચ હ ॥

કા ત્વં કેન ચ કાર્યેણ સમ્પ્રાપ્તા ચારુહાસિનિ ।
કુતશ્ચાગમ્યતે સુભ્રુ ગન્તવ્યં ક્વ ચ તે શુભે ॥
શ્રીરુવાચ ।

પુણ્યેષુ ત્રિષુ લોકેષુ સર્વે સ્થાવરજઙ્ગમાઃ ।
મમાત્મભાવમિચ્છન્તો યતન્તે પરમાત્મના ॥

સાઽહં વૈ પઙ્કજે જાતા સૂર્યરશ્મિપ્રબોધિતે ।
ભૂત્યર્તં સર્વભૂતાનાં પદ્મા શ્રીઃ પદ્મમાલિની ॥

અહં લક્ષ્મીરહં ભૂતિઃ શ્રીશ્ચાહં બલસૂદન ।
અહં શ્રદ્ધા ચ મેધા ચ સન્નતિર્વિજિતિઃ સ્થિતિઃ ॥

અહં ધૃતિરહં સિદ્ધિરહં સમ્ભૂતિરેવ ચ ।
અહં સ્વાહા સ્વધા ચૈવ સંસ્તુતિર્નિયતિઃ કૃતિઃ ॥

રાજ્ઞાં વિજયમાનાનાં સેનાગ્નેષુ ધ્વજેષુ ચ ।
નિવસે ધર્મશીલાનાં વિષયેષુ પુરેષુ ચ ॥

જિતકાશિનિ શૂરે ચ સન્ગ્રામેષ્વનિવર્તિનિ ।
નિવસામિ મનુષ્યેન્દ્રે સદૈવ બલસૂદન ॥

ધર્મનિત્યે મહાબુદ્ધૌ બ્રહ્મણ્યે સત્યવાદિનિ ।
પ્રશ્રિતે દાનશીલે ચ સદૈવ નિવસામ્યહમ્ ॥

અસુરેષ્વવસં પૂર્વં સત્યધર્મનિબન્ધનાત્ ।
વિપરીતાંસ્તુ તાન્બુદ્ધ્વા ત્વયિ વાસમરોચયમ્ ॥
શક્ર ઉવાચ ।

કથં વૃત્તેષુ દૈત્યેષુ ત્વમવાત્સીર્વરાનાને ।
દૃષ્ટ્વા ચ કિમિહાગાસ્ત્વં હિત્વા દૈતેયદાનવાન્ ॥
શ્રીરુવાચ ।

સ્વધર્મમનુતિષ્ઠત્સુ ધૈર્યાદચલિતેષુ ચ ।
સ્વર્ગમાર્ગાભિરામેષુ સત્વેષુ નિરતા હ્યહમ્ ॥

દાનાધ્યયનયજ્ઞેજ્યાપિતૃદૈવતપૂજનમ્ ।
ગુરૂણામતિથીનાં ચ તેષાં નિત્યમવર્તત ॥

સુસમ્મૃષ્ટગુહાશ્ચાસઞ્જિતસ્ત્રીકા હુતાગ્નયઃ ।
ગુરુશુશ્રૂષકા દાન્તા બ્રહ્મણ્યાઃ સત્યવાદિનઃ ॥

શ્રદ્દધાના જિતક્રોધા દાનશીલાઽનસૂયવઃ ।
ભૃતપુત્રા ભૃતામાત્યા ભૃતદારા હ્યનીર્ષવઃ ॥

અમર્ષેણ ન ચાન્યોન્યં સ્પૃહયન્તે કદાચન ।
ન ચ જાતૂપતપ્યન્તિ ધીરાઃ પરસમૃદ્ધિભિઃ ॥

દાતારઃ સન્ગ્રહીતાર આર્યાઃ કરુણવેદિનઃ ।
મહાપ્રસાદા ઋજવો દૃઢભક્તા જિતેન્દ્રિયાઃ ॥

સન્તુષ્ટભૃત્યસચિવાઃ કૃતજ્ઞાઃ પ્રિયવાદિનઃ ।
યથાર્હમાનાર્થકરા હ્રીનિષેવા યતવ્રતાઃ ॥

નિત્યં પર્વસુ સુસ્નાતાઃ સ્વનુલિપ્તાઃ સ્વલઙ્કૃતાઃ ।
ઉપવાસતપઃ શીલાઃ પ્રતીતા બ્રહ્મવાદિનઃ ॥

નૈનાનભ્યુદિયાત્સૂર્યો નૈવાસ્વપ્સ્યન્પ્રગેશયાઃ ।
રાત્રૌ દધિ ચ સક્તૂંશ્ચ નિત્યમેવ વ્યવર્જયન્ ॥

કાલ્યં ઘૃતં તુ ચાન્વીક્ષ્ય પ્રયતા બ્રહ્મવાદિનઃ ।
પઙ્ગલ્યાન્યપિ ચાપશ્યન્બ્રહ્માણાંશ્ચાપ્યપૂજયન્ ॥

સદા હિ દદતાં ધર્મ્યં સદાચાપ્રતિગૃહ્ણતામ્ ।
અર્ધં ચ રાત્ર્યાઃ સ્વપતાં દિવા ચાસ્વપતાં તથા ॥

કૃપણાનાથવૃદ્ધાનાં દુર્બલાતુરયોષિતામ્ । દયાં ચ સંવિભાગં ચ નિત્યમેવાન્વમોદતામ્ ।
કાલો યાતઃ સુખેનૈવ ધર્મમાર્ગે નિવર્તતામ્ ॥

ત્રસ્તં વિષણ્ણમુદ્વિગ્નં ભયાર્તં વ્યાધિપીડિતમ્ ।
હૃતસ્વં વ્યસનાર્તં ચ નિત્યમાશ્વાસયન્તિ તે ॥

ધર્મમેવાનુવર્તન્તે ન હિંસન્તિ પરસ્પરમ્ ।
અનુકૂલાશ્ચ કાર્યેષુ ગુરુવૃદ્ધોપસેવિનઃ ॥

પિતૄન્દેવાતિથીંશ્ચૈવ ગુરૂંશ્ચૈવાભ્યપૂજયન્ ।
અવશેષાણિ ચાશ્નન્તિ નિત્યં સત્યતપોધૃતાઃ ॥

નૈકેઽશ્નન્તિ સુસમ્પન્નં ન ગચ્છન્તિ પરસ્ત્રિયમ્ ।
સર્વભૂતેષ્વવર્તન્ત યથાઽત્મનિ દયાં પ્રતિ ॥

નૈવાકાશે ન પશુષુ નાયોનૌ ચ ન પર્વસુ ।
ઇન્દ્રિયસ્ય વિસર્ગં તે રોચયન્તિ કદાચન ॥

નિત્યં દાનં તથા દાક્ષ્યમાર્જવં ચૈવ નિત્યદા ।
ઉત્સાહોઽથાનહકારઃ પરમં સૌહૃદં ક્ષમા ॥

સત્યં દાનં તપઃ શૌચં કારુણ્યં વાગનિષ્ઠુરા ।
મિત્રેષુ ચાનભિદ્રોહઃ સર્વં તેષ્વભવત્પ્રભો ॥

નિદ્રા તન્દ્રીરસમ્પ્રીતિરસૂયાઽથાનવેક્ષિતા ।
અરતિશ્ચ વિષાદશ્ચ સ્પૃહા ચાપ્યવિશન્ન તાન્ ॥

સાઽહમેવન્ગુણેષ્વેવ દાનવેષ્વવસં પુરા ।
પ્રજાસર્ગમુપાદાય યાવદ્ગુણવિપર્યયમ્ ॥

તતઃ કાલવિપર્યાસે તેષાં ગુણવિપર્યયાત્ ।
અપશ્યં નિર્ગતં ધર્મં કામક્રોધવશાત્મનામ્ ॥

સભાસદાં ચ વૃદ્ધાનાં સતાં કથયતાં કથાઃ ।
પ્રાહસન્નભ્યસૂયંશ્ચ સર્વબુદ્ધાન્ગુરૂન્પરાન્ ॥

યુવાનશ્ચ સમાસીના વૃદ્ધાનપિ ગતાન્સતઃ ।
નાભ્યુત્થાનાભિવાદાભ્યાં યથાપૂર્વમપૂજયન્ ॥

વર્તયત્યેવ પિતરિ પુત્રઃ પ્રભવતે તથા ।
અમિત્રભૃત્યતાં પ્રાપ્ય ખ્યાપયન્ત્યનપત્રપાઃ ॥

તથા ધર્માદપેતેન કર્મણા ગર્હિતેન યે ।
મહતઃ પ્રાપ્નુવન્ત્યર્થાંસ્તેષાં તત્રાભવત્સ્પૃહા ॥

ઉચ્ચૈશ્ચાભ્યવદન્રાત્રૌ નીચૈસ્તત્રાગ્નિરજ્વલત્ ।
પુત્રાઃ પિતૃનત્યચરન્નાર્યશ્ચાત્યચરન્પતીન્ ॥

માતરં પિતરં વૃદ્ધમાચાર્યમતિથિં ગુરુમ્ ।
ગુરુત્વાન્નાભ્યનન્દન્ત કુમારાન્નાન્વપાલયન્ ॥

ભિક્ષાં બલિમદત્ત્વા ચ સ્વયમન્નાનિ ભુઞ્જતે ।
અનિષ્ટ્વાઽસંવિભજ્યાથ પિતૃદેવાતિથીન્ગુરૂન્ ॥

ન શૌચમન્વરુદ્ધ્યન્ત તેષાં સૂદજનાસ્તથા ।
મનસા કર્મણા વાચા ભક્ષ્યમાસીદનાવૃતમ્ ॥

બાલાનાં પ્રેક્ષમાણાનાં ભક્તાન્યશ્નન્તિ મોહિતાઃ ।
એકો દાસો ભવેત્તેષાં તેષાં દાસીદ્વયં તથા ॥

ત્રિગવા દાનવાઃ કેચિચ્ચતુરોજાસ્તથા પરે ।
ષડશ્વાઃ સપ્તમાતઙ્ગાઃ પઞ્ચમાહિષિકાઃ પરે ॥

રાત્રૌ દધિ ચ સક્તૂંશ્ચ નિત્યમેવાવિવર્જિતાઃ ।
અન્તર્દશાહે ચાશ્નન્તિ ગવાં ક્ષિરં વિચેતનાઃ ॥

ક્રમદોહં ન કુર્વન્તિ વત્સસ્તન્યાનિ ભુઞ્જતે ।
અનાથાં કૃપણાં ભાર્યાં ઘ્નન્તિ નિત્યં શપન્તિ ચ ॥

શૂદ્રાન્નપુષ્ટા વિપ્રાસ્તુ નિર્લજ્જાશ્ચ ભવન્ત્યુત ।
સન્કીર્ણાનિ ચ ધાન્યાનિ નાત્યવેક્ષત્કુટુમ્બિની ॥

માર્જારકુક્કુટશ્વાનૈઃ ક્રીડાં કુર્વન્તિ માનવાઃ ।
ગૃહે કણ્ટકિનો વૃક્ષાસ્તથા નિષ્પાવવલ્લરી ॥

યજ્ઞિયાશ્ચ તથા વૃક્ષાસ્તેષામાસન્દુરાત્મનામ્ ।
કૂપસ્નાનરતા નિત્યં પર્વમૈથુનગામિનઃ ॥

તિલાનશ્નન્તિ રાત્રૌ ચ તૈલાભ્યક્તાશ્ચ શેરતે ।
વિભીતકકરઞ્જાનાં છાયામૂલનિવાસિનઃ ॥

કરવીરં ચ તે પુષ્પં ધારયન્તિ ચ મોહિતાઃ ।
પદ્મબિજાનિ ખાદન્તિ પુષ્પં જિઘ્રન્તિ મોહિતાઃ ॥

ન ભોક્ષ્યન્તિ તથા નિત્યં દૈત્યાઃ કાલેન મોહિતાઃ ।
નિન્દન્તિ સ્તવનં વિષ્ણોસ્તસ્ય નિત્યદ્વિષો જનાઃ ॥

હોમધૂમો ન તત્રાસીદ્વેદઘોષસ્તથૈવ ચ ।
યજ્ઞાશ્ચ ન પ્રવર્તન્તે યથાપૂર્વં ગૃહેગૃહે ॥

શિષ્યાચાર્યક્રમો નાસીત્પુત્રૈરાત્મપિતુઃ પિતા ।
વિષ્ણું બ્રહ્મણ્યદેવેશં હિત્વા પાષણ્ડમાશ્રિતાઃ ॥

હવ્યકવ્યવિહીનાશ્ચ જ્ઞાનાધ્યયનવર્જિતાઃ । દેવસ્વાદાનરુચયો બ્રહ્મસ્વરુચયસ્તથા ।
સ્તુતિમઙ્ગલહીનાનિ દેવસ્થાનાનિ સર્વશઃ ॥

વિપ્રકીર્ણાનિ ધાન્યાનિ કાકમૂષિકભોજનમ્ ।
અપાવૃતં પયોતિષ્ઠદુચ્છિષ્ટાશ્ચાસ્પૃશન્ધૃતમ્ ॥

કુદ્દાલં દાત્રપિટકં પ્રકીર્ણં કાંસ્યભોજનમ્ ।
દ્રવ્યોપકરણં સર્વં નાન્વવૈક્ષત્કુટુમ્બિની ॥

પ્રાકારાગારવિધ્વંસાન્ન સ્મ તે પ્રતિકુર્વતે ।
ક્ષુદ્રાઃ સંસ્કારહીનાશ્ચ નાર્યો હ્યુદરપોષણાઃ ॥

શૌચાચારપરિભ્રષ્ટા નિર્લજ્જા ભોગવઞ્ચિતાઃ । ઉભાભ્યામેવ પાણિભ્યાં શિરઃ કણ્ડૂયનાન્વિતાઃ ।
ગૃહજાલાભિસંસ્થાના હ્યાસંસ્તત્ર સ્ત્રિયઃ પુનઃ ॥

શ્વશ્રૂશ્વશુરયોર્મધ્યે ભર્તારં કૃતકં યથા । પ્રેક્ષયન્તિ ચ નિર્લજ્જા નાર્યઃ કુલજલક્ષણાઃ ॥

નાદ્રિયન્તે પશૂન્બદ્ધ્વા યવસેનોદકેન ચ । બાલાનાં પ્રેક્ષમાણાનાં સ્વયં ભક્ષ્યમભક્ષયન્ ।
તથા ભૃત્યજનં સર્વમસન્તર્પ્ય ચ દાનવાઃ ॥

પાયસં કૃસરં માંસમપૂપાનથ શષ્કુલીઃ ।
અપાચયન્નાત્મનોઽર્થે વૃથા માંસાન્યભક્ષયન્ ॥

ઉત્સૂર્યશાયિનશ્ચાસન્સર્વે ચાસન્પ્રગેશયાઃ ।
આવૃત્તકલહાશ્ચાત્ર દિવારાત્રં ગૃહેગૃહે ॥

અનાર્યાશ્ચાર્યમાસીનં પર્યુપાસન્ન તત્ર હ ।
આશ્રમસ્થાન્વિકર્મસ્થાઃ પ્રાદ્વિષન્ત પરસ્પરમ્ ॥

સન્કરાશ્ચાભ્યવર્તન્ત ન ચ શૌચમવર્તત । યે ચ વેદવિદો વિપ્રા વિસ્પષ્ટમનુચશ્ચ યે ।
નિરન્તરવિશેષાસ્તે બહુમાનાવમાનયોઃ ॥

ભાવમાભરણં વેષં ગતં સ્થિતમવેક્ષિતમ્ ।
અસેવન્ત ભુજિષ્યા વૈ દુર્જનાચરિતં વિધિમ્ ॥

સ્ત્રિયઃ પુરુષવેષેણ પુંસઃ સ્ત્રીવેષધારિણઃ ।
ક્રીડારતિવિહારેષુ પરાં મુદમવાપ્નુવન્ ॥

પ્રભવદ્ભિઃ પુરા દાયાનર્હેભ્યઃ પ્રતિપાદિતાન્ ।
નાભ્યવર્ન્તત નાસ્તિક્યાદ્વર્તન્તઃ સમ્ભવેષ્વપિ ॥

મિત્રેણાભ્યર્થિતં દ્રવ્યમર્થી સંશ્રયતે ક્વચિત્ ।
વાલકોટ્યગ્રમાત્રેણ સ્વાર્થેનાઘ્નત તદ્વસુ ॥

પરસ્વાદાનરુચયો વિપણવ્યવહારિણઃ ।
અદૃશ્યન્તાર્યવર્ણષુ શૃદ્રાશ્ચાપિ તપોધનાઃ ॥

અધીયતેઽવ્રતાઃ કેચિદ્વૃથા વ્રતમથાપરે ।
અશુશ્રૂષુર્ગુરોઃ શિષ્યઃ કશ્ચિચ્છિપ્યસખો ગુરુઃ ॥

પિતા ચૈવ જનિત્રી ચ શ્રાન્તૌ વૃત્તોત્સવાવિવ ।
અપ્રભુત્વે સ્થિતૌ વૃદ્ધાવન્નં પ્રાર્થયતઃ સુતાન્ ॥

તત્ર વેદવિદઃ પ્રાજ્ઞા ગામ્ભીર્યે સાગરોપમાઃ ।
કૃષ્યાદિષ્વભવન્સક્તા મૂર્ખાઃ શ્રાદ્ધાન્યભુઞ્જત ॥

પ્રાતઃ સાયં ચ સુપ્રશ્નં કલ્પનં પ્રેષણક્રિયાઃ ।
શિષ્યાનપ્રહિતાસ્તેષામકુર્વન્ગુરવશ્ચ હ ॥

શ્વશ્રૂશ્વશુરયોરગ્રે વધૂઃ પ્રેષ્યાનશાસત ।
અન્વશાસચ્ચ ભર્તારં સમાહ્વાયાભિજલ્પતિ ॥

પ્રયત્નેનાપિ ચારક્ષચ્ચિત્તં પુત્રસ્ય વૈ પિતા ।
વ્યભજચ્ચાપિ સંરમ્ભાદ્દુઃખવાસં તથાઽવસત્ ॥

અગ્નિદાહેન ચોરૈર્વા રાજભિર્વા હૃતં ધનમ્ ।
દૃષ્ટ્વા દ્વેષાત્પ્રાહસન્ત સુહૃત્સમ્ભાવિતા હ્યપિ ॥

કૃતઘ્ના નાસ્તિકાઃ પાપા ગુરુદારાભિમર્શિનઃ ।
શ્વશુરાનુગતાઃ સર્વે હ્યુત્સૃજ્ય પિતરૌ સુતાઃ ॥

સ્વકર્મણા ચ જાતોઽહમિત્યેવંવાદિનસ્તથા । અભક્ષ્યભક્ષણરતા નિર્મર્યાદા હતત્વિષઃ ॥

તેષ્વેવમાદીનાચારાનાચરત્સુ વિપર્યયે ।
નાહં દેવેન્દ્ર વત્સ્યામિ દાનવેષ્વિતિ મે મતિઃ ॥

તન્માં સ્વયમનુપ્રાપ્તાભિનન્દ શચીપતે ।
ત્વયાઽર્ચિતાં માં દેવેશ પુરો ધાસ્યન્તિ દેવતાઃ ॥

યત્રાહં તત્ર મત્કાન્તા મદ્વિશિષ્ટા મદર્પણાઃ ।
સપ્તદેવ્યો જયાષ્ટભ્યો વાસમેષ્યન્તિ તેઽષ્ટધા ॥

આશા શ્રદ્ધા ધૃતિઃ ક્ષાન્તિર્વિજિતિઃ સન્નતિઃ ક્ષમા ।
અષ્ટમી વૃત્તિરેતાસાં પુરોગા પાકશાસન ॥

તાશ્ચાહં ચાસુરાંસ્ત્યક્ત્વા યુષ્મદ્વિષયમાગતાઃ ।
ત્રિદશેષુ નિવત્સ્યામો ધર્મનિષ્ઠાન્તરાત્મસુ ॥

ઇત્યુક્તવચનાં દેવીં પ્રીત્યર્થં ચ નનન્દતુઃ ।
નારદશ્ચાત્ર દેવર્ષિર્વૃત્રહન્તા ચ વાસવઃ ॥

તતોઽનલસખો વાયુઃ પ્રવવૌ દેવવર્ત્મસુ ।
ઇષ્ટગન્ધઃ સુખસ્પર્શઃ સર્વેન્દ્રિયસુખાવહઃ ॥

શુચૌ ચાભ્યર્થિતે દેશે ત્રિદશાઃ પ્રાયશઃ સ્થિતાઃ ।
લક્ષ્મીસહિતમાસીનં મઘવન્તં દિદૃક્ષવઃ ॥

તતો દિવં પ્રાપ્ય સહસ્રલોચનઃ । સ્ત્રિયોપપન્નઃ સુહૃદા મહર્ષિણા ।
રથેન હર્યશ્વયુજા સુરર્ષભઃ સદઃ સુરાણામભિસત્કૃતો યયૌ ॥

અથેઙ્ગિતં વજ્રધરસ્ય નારદઃ શ્રિયશ્ચ દેવ્યા મનસા વિચારયન્ ।
શ્રિયૈ શશંસામરદૃષ્ટપૌરુષઃ શિવેન તત્રાગમનં મહર્ષિભિઃ ॥

તતોઽમૃતં દ્યૌઃ પ્રવવર્ષ ભાસ્વતી પિતામહસ્યાયતને સ્વયમ્ભુવઃ ।
અનાહતા દુન્દુભયોઽથ નેદિરે તથા પ્રસન્નાશ્ચ દિશશ્ચકાશિરે ॥

યથર્તુ સસ્યેષુ વવર્ષ વાસવો ન ધર્મમાર્ગાદ્વિચચાલ કશ્ચન ।
અનેકરત્નાકરભૂષણા ચ ભૂઃ સુઘોષઘોષાશ્ચ દિવૌકસાં જયે ॥

ક્રિયાભિરામા મનુજા મનસ્વિનો બભુઃ શુભે પુણ્યકૃતાં પથિ સ્થિતાઃ ।
નરામરાઃ કિન્નરયક્ષરાક્ષસાઃ સમૃદ્ધિમન્તઃ સુમનસ્વિનોઽભવન્ ॥

ન જાત્વકાલે કુસુમં કુતઃ ફલં પપાત વૃક્ષાત્પવનેરિતાદપિ ।
રસપ્રદાઃ કામદુઘાશ્ચ ધેનવો ન દારુણા વાગ્વિચચાર કસ્યચિત્ ॥

ઇમાં સપર્યાં સહ સર્વકામદૈઃ શ્રિયાશ્ચ શક્રપ્રમુખૈશ્ચ દૈવતૈઃ ।
પઠન્તિ યે વિપ્રસદઃ સમાગતાઃ સમૃદ્ધકામાઃ શ્રિયમાપ્નુવન્તિ તે ॥

ત્વયા કુરૂણાં વર યત્પ્રચોદિતં ભવાભવસ્યેહ પરં નિદર્શનમ્ ।
તદદ્ય સર્વં પરિકીર્તિતં મયા પરીક્ષ્ય તત્ત્વં પરિગન્તુમર્હસિ ॥

સંસ્મૃત્ય બુદ્ધીન્દ્રિયગોચરાતિગં સ્વગોચરે સર્વકૃતાલયં તમ્ ।
હરિં મહાપાગ્રહરં જનાસ્તે સંસ્મૃત્ય સમ્પૂજ્ય વિધૂતપાપાઃ ॥

યમૈશ્ચ નિત્યં નિયમૈશ્ચ સંયતા સ્તત્વં ચ વિષ્ણોઃ પરિપશ્યમાનાઃ ।
દેવાનુસારેણ વિમુક્તિયોગં તે ગાહમાનાઃ પરમાપ્નુવન્તિ ॥

એવં રાજેન્દ્ર સતતં જપહોમપરાયણઃ ।
વાસુદેવપરો નિત્યં જ્ઞાનધ્યાનપરાયણઃ ॥

દાનધર્મરતિર્નિત્યં પ્રજાસ્ત્વં પરિપાલય । વાસુદેવપરો નિત્યં જ્ઞાનધ્યાનપરાયણાન્ ।
વિશેષેણાર્ચયેથાસ્ત્વં સતતં પર્યુપાસ્વ ચ ॥