મહાભારત · અધ્યાય 12.226

દ્વિજાતયો વ્રતોપેતા યદિદં ભુઞ્જતે હવિઃ ।
અન્નં બ્રાહ્મણકામાય કથમેતત્પિતામહ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

અવેદોક્તવ્રતોપેતા ભુઞ્જાનાઃ કાર્યકારિણઃ ।
વેદોક્તેષુ ચ ભુઞ્જાના વ્રતલુબ્ધા યુધિષ્ઠિર ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

યદિદં તપ ઇત્યાહુરુપવાસં પૃથગ્જનાઃ ।
એતત્તપો મહારાજ ઉતાહો કિં તપો ભવેત્ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

માસપક્ષોપવાસેન મન્યન્તે યત્તપો જનાઃ ।
આત્મતન્ત્રોપધાતસ્તુ ન તપસ્તત્સતાં મતમ્ ॥

ત્યાગશ્ચ સન્નતિશ્ચૈવ શિષ્યતે તપ ઉત્તમમ્ ।
સદોપવાસી સ ભવેદ્બ્રહ્મચારી સદા ભવેત્ ॥

મુનિશ્ચ સ્યાત્સદા વિપ્રો દૈવતં ચ સદા ભવેત્ ।
કુટુમ્બિકો ધર્મપરઃ સદાઽસ્વપ્નશ્ચ ભારત ॥

અમાંસાદી સદા ચ સ્યાત્પવિત્રી ચ સદા ભવેત્ ।
અમૃતાશી સદા ચ સ્યાન્ન ચ સ્યાદ્વિષભોજનઃ ॥

વિધસાશી સદા ચ સ્યાત્સદા ચૈવાતિથિપ્રિયઃ ।
[શ્રદ્દધાનઃ સદા ચ સ્યાદ્દેવતાદ્વિજપૂજકઃ] ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

કથં સદોપવાસી સ્યાદ્બ્રહ્મચારી કથં ભવેત્ ।
વિઘસાશી કથં ચ સ્યાત્સદા ચૈવાતિથિપ્રયિઃ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

અન્તરા પ્રાતરાશં ચ સાયમાશં તથૈવ ચ ।
સદોપવાસી સ ભવેદ્યો ન ભુઙ્ક્તેઽન્તરા પુનઃ ॥

ભાર્યાં ગચ્છન્બ્રહ્મચારી ઋતૌ ભવતિ બ્રાહ્મણઃ ।
ઋતવાદી ભવેન્નિત્યં જ્ઞાનનિત્યશ્ચ યો નરઃ ॥

ન ભક્ષયેદ્વૃથા માંસમમાંસાશી ભવત્યપિ ।
દાનનિત્યઃ પવિત્રીસ્યાદસ્વપ્નશ્ચ દિવાઽસ્વપન્ ॥

ભૃત્યાતિથિષુ યો ભુઙ્ક્તે ભુક્તવત્સુ સદા નરઃ ।
અમૃતં કેવલં ભુઙ્ક્તે ઇતિ વિદ્ધિ યુધિષ્ઠિર ॥

અભુક્તવત્સુ ભુઞ્જાનો વિષમશ્નાતિ વૈ દ્વિજઃ । અદત્ત્વા યોઽતિથિભ્યોઽન્નં ન ભુઙ્ક્તે સોતિથિપ્રિયઃ ।
અભુક્ત્વા દૈવતેભ્યશ્ચ યો ન ભુઙ્ક્તે સદૈવતમ્

દેવતાભ્યઃ પિતૃભ્યશ્ચ ભૃત્યેભ્યોઽતિથિભિઃ સહ ।
અવશિષ્ટં તુ યોઽશ્નાતિ તમાહુર્વિઘસાશિનમ્ ॥

તેષાં લોકા હ્યપર્યન્તાઃ સદને બ્રહ્મણા સહ ।
ઉપસ્થિતાશ્ચાપ્સરોભિઃ પરિયાન્તિ દિવૌકસઃ ॥

દેવતાભિશ્ચ યે સાર્ધં પિતૃભ્યશ્ચોપભુઞ્જતે ।
રમન્તે પુત્રપૌત્રૈશ્ચ તેષાં ગતિરનુત્તમા ॥