મહાભારત · અધ્યાય 12.223

કિં કારણં મહાપ્રાજ્ઞ દહ્યમાનશ્ચ મૈથિલઃ ।
મિથિલાં નેહ ધર્માત્મા પ્રાહ વીક્ષ્ય વિદાહિતામ્ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

શ્રૃયતાં નૃપશાર્દૂલ યદર્થં દીપિતા પુરા ।
વહ્નિના દીપિતા સા તુ તન્મે શૃણુ મહામતે ॥

જનકો જનદેવસ્તુ કર્માણ્યાધ્યાય ચાત્મનિ ।
સર્વભાવમનુપ્રાપ્ય ભાવેન વિચચાર સઃ ॥

યજન્દદંસ્તથા જુહ્વન્પાલયન્પૃથિવીમિમામ્ ।
અધ્યાત્મવિન્મહાપ્રાજ્ઞસ્તન્મયત્વેન નિષ્ઠિતઃ ॥

સ તસ્ય હૃદિ સન્કલ્પં જ્ઞાતુમૈચ્છત્સ્વયં પ્રભુઃ ।
સર્વલોકાધિપસ્તત્ર દ્વિજરૂપેણ સંયુતઃ ॥

મિથિલાયાં મહાબુદ્ધિર્વ્યલીકં કિઞ્ચિદાચરન્ ।
સ ગૃહીત્વા દ્વિજશ્રેષ્ઠૈર્નૃપાય પ્રતિવેદિતઃ ॥

અપરાધં સમુદ્દિશ્ય તં રાજા પ્રત્યભાષત ।
ન ત્વાં બ્રાહ્મણ દણ્ડેન નિયોક્ષ્યામિ કથઞ્ચન ॥

મમ રાજ્યાદ્વિનિર્ગચ્છ યાવત્સીમા ભુવો મમ ।
તચ્છ્રુત્વા બ્રાહ્મણો ગત્વા રાજાનં પ્રત્યુવાચ હ ॥

કરિષ્યે વચનં રાજન્બ્રવીહિ મમ જાનતઃ ।
કા સીમા તવ ભૂમેસ્તુ બ્રૂહિ ધર્મં મમાદ્ય વૈ ॥

તચ્છ્રુત્વા મૈથિલો રાજા લજ્જયાવનતાનનઃ ।
નોવાચ વચનં વિપ્રં તત્વબુદ્ધ્યા સમીક્ષ્ય તત્ ॥

પુનઃપુનશ્ચ તં વિપ્રશ્ચોદયામાસ સત્વરમ્ ।
બ્રૂહિ રાજેન્દ્ર ગચ્છામિ તવ રાજ્યા દ્વિવાસિતઃ ॥

તતો નૃપો વિચાર્યૈવમાહ બ્રાહ્મણપુઙ્ગવમ્ । આવાસો વા ન મેઽસ્ત્યત્ર સર્વા વા પૃથિવી મમ ।
ગચ્છ વા તિષ્ઠ વા બ્રહ્મન્નિતિ મે નિશ્ચિતા મતિઃ ॥

ઇત્યુક્તઃ સ તથા તેન મૈથિલેન દ્વિજોત્તમઃ ।
અબ્રવીત્તં મહાત્માનં રાજાનં મન્ત્રિભિર્વૃતમ્ ॥

ત્વમેવં પદ્મનાભસ્ય નિત્યં પક્ષપદાહિતઃ ।
અહો સિદ્ધાર્થરૂપોઽસિ ગમિષ્યે સ્વસ્તિ તેઽસ્તુ વૈ ॥

ઇત્યુક્ત્વા પ્રયયૌ વિપ્રસ્તજ્જિજ્ઞાસુર્દ્વિજોત્તમાન્ ।
અદહચ્ચાગ્નિના તસ્ય મિથિલાં ભગવાન્સ્વયમ્ ॥

પ્રદીપ્યમાનાં મિથિલાં દૃષ્ટ્વા રાજા ન કમ્પિતઃ ।
જનૈઃ સ પરિપૃષ્ટસ્તુ વાક્યમેતદુવાચ હ ॥

અનન્તં વત મે વિત્તં ભાવ્યં મે નાસ્તિ કિઞ્ચન ।
મિથિલાયાં પ્રદીપ્તાયાં ન મે કિઞ્ચન દહ્યતે ॥

તદસ્ય ભાષમાણસ્ય શ્રુત્વા શ્રુત્વા હૃદિ સ્થિતમ્ ।
પુનઃ સઞ્જીવયામાસ મિથિલાં તાં દ્વિજોત્તમઃ ॥

આત્માનં દર્શયામાસ વરં ચાસ્નૈ દદ્રૌ પુનઃ ।
ધર્મે તિષ્ઠસ્વ સદ્ભાવો બુદ્ધિસ્તેઽર્થે નરાધિપ ॥

સત્યે તિષ્ઠસ્વ નિર્વિણ્ણઃ સ્વસ્તિ તેઽસ્તુ વ્રજામ્યહમ્ । ઇત્યુક્ત્વા ભગવાંશ્ચૈનં તત્રૈવાન્તરધીયત ।
એતત્તે કથિતં રાજન્કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ ॥