મહાભારત · અધ્યાય 12.169

ગિરં તાં મધુરાં શ્રુત્વા ગૌતમો વિસ્મિતસ્તદા ।
કૌતૂહલાન્વિતો રાજન્રાજધર્માણમૈક્ષત ॥
રાજધર્મોવાચ ।

ભોઃ કાશ્યપસ્ય પુત્રોઽહં માતા દાક્ષાયણી મમ ।
સતી ત્વં ચ ગુણોપેતઃ સ્વાગતં તે દ્વિજોત્તમ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

તસ્મૈ દત્ત્વા સ સત્કારં વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા ।
શાલપુષ્પમયીં દિવ્યાં બૃસીં સમુપકલ્પયત્ ॥

ભગીરથરથાક્રાન્તદેશાન્ગઙ્ગાનિષેવિતાન્ ।
યે ચરન્તિ મહામીનાસ્તાંશ્ચ તસ્યાન્વકલ્પયત્ ॥

વહ્નિં ચાપિ સુસન્દીપ્તં મીનાંશ્ચાપિ સુપીવરાન્ ।
સ ગૌતમાયાતિથયે ન્યવેદયત કાશ્યપિઃ ॥

ભુક્તવન્તં ચ તં વિપ્રં પ્રીતાત્માનં મહામનાઃ ।
શ્રમાપનયનાર્થં સ પક્ષાભ્યામભ્યવીજયત્ ॥

તનો વિશ્રાન્તમાસીનં ગોત્રવૃત્તમપૃચ્છત ।
સોઽબ્રવીદ્ગૌતમોઽસ્મીતિ બ્રાહ્મણોસ્મીત્યુદાહરત્ ॥

તસ્મૈ પર્ણમયં દિવ્યં દિવ્યપુષ્પાધિવાસિતમ્ ।
ગન્ધાઢ્યં શયનં પ્રાદાત્સ શિશ્યે તત્ર વૈ સુખમ્ ॥

અપોપવિષ્ટં શયને ગૌતમં વાક્યવિત્તમઃ ।
પપ્રચ્છ કાશ્યપિર્વાગ્મી કિમાગમનમિત્યુત ॥

તતોઽબ્રવીદ્ગૌતમસ્તં દરિદ્રોઽહં મહામતે ।
સમુદ્રગમનાકાઙ્ક્ષી દ્રવ્યાર્થમિતિ ભારત ॥

તં કાશ્યપોઽબ્રવીત્પ્રીત્યા નોત્કણ્ઠાં કર્તુમર્હસિ ।
કૃતકાર્યો દ્વિજશ્રેષ્ઠ સદ્રવ્યો યાસ્યસે ગૃહાન્ ॥

ચતુર્વિધા હ્યર્થગતિર્બૃહસ્પતિમતં યથા ।
મિત્રં વિદ્યા હિરણ્યં ચ બુદ્ધિશ્ચેતિ બુધેપ્સિતા ॥

પ્રાદુર્ભૂતોઽસ્મિ તે મિત્રં સુહૃત્ત્વં ચ મહત્તરમ્ ।
સોઽહં તથા યતિષ્યામિ ભવિષ્યસિ યથાર્થવાન્ ॥

તતઃ પ્રભાતસમયે સુખં પૃષ્ટ્વાઽબ્રવીદિદમ્ ।
ગચ્છ સૌમ્ય પથાઽનેન કૃતકૃત્યો ભવિષ્યસિ ॥

ઇતસ્ત્રિયોજનં ગત્વા રાક્ષસાધિપતિર્મહાન્ ।
વિરૂપાક્ષ ઇતિ ખ્યાતઃ સખા મમ મહાબલઃ ॥

તં ગચ્છ દ્વિજમુખ્ય ત્વં સ મદ્વાક્યપ્રચોદિતઃ ।
કામાનભીપ્સિતાંસ્તુભ્યં દાતા નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ ॥

ઇત્યુક્તઃ પ્રયયૌ રાજન્ગૌતમો વિગતક્લમઃ ।
ફલાન્યમૃતકલ્પાનિ ભક્ષયાનો યથેષ્ટતઃ ॥

ચન્દનાગુરુમુખ્યાનિ પત્રત્વચવનાનિ ચ ।
તસ્મિન્પથિ મહારાજ સેવમાનો દ્રુતં યયૌ ॥

તતો મનુવ્રજં નામ નગરં શૈલતોરણમ્ ।
શૈલપ્રાકારવપ્રં ચ શૈલયન્ત્રાર્ગલં તથા ॥

વિદિતશ્ચાભવત્તસ્ય રાક્ષસેન્દ્રસ્ય ધીમતઃ ।
પ્રહિતઃ સુહૃદા રાજન્પ્રીયમાણઃ પ્રિયાતિથિઃ ॥

તતઃ સ રાક્ષસેન્દ્રઃ સ્વાન્પ્રેષ્યાનાહ યુધિષ્ઠિર ।
ગૌતમો નગરદ્વારાચ્છીઘ્રમાનીયતામિતિ ॥

તસ્માત્પુરવરાત્તૂર્ણં પુરુષાઃ શ્વેતવેષ્ટનાઃ ।
ગૌતમેત્યભિભાષન્તઃ પુરદ્વારમુપાગમન્ ॥

તે તમૂચુર્મહારાજ રાજપ્રેષ્યાસ્તદા દ્વિજમ્ ।
ત્વરસ્વ તૂર્ણમાગચ્છ રાજા ત્વાં દ્રષ્ટુમિચ્છતિ ॥

રાક્ષસાધિપતિર્વીરો વિરૂપાક્ષ ઇતિ શ્રુતઃ ।
સ ત્વાં ત્વરતિ વૈ દ્રષ્ટું તત્ક્ષિપ્રં સંવિધીયતામ્ ॥

તતઃ સ પ્રાદ્રવદ્વિપ્રો વિસ્મયાદ્વિગતક્લમઃ ।
ગૌતમઃ પરમર્દ્ધિ તાં પશ્યન્પરમવિસ્મિતઃ ॥

તૈરેવ સહિતો રાજ્ઞો વેશ્મ તૂર્ણમુપાદ્રવત્ ।
દર્શનં રાક્ષસેન્દ્રસ્ય કાઙ્ક્ષમાણો દ્વિજસ્તદા ॥