મહાભારત · અધ્યાય 11.23

એષ શલ્યો હતઃ શેતે સાક્ષાન્નકુલમાતુલઃ ।
ધર્મજ્ઞેન હતસ્તાત ધર્મરાજેન સંયુગે ॥

યસ્ત્વયા સ્પર્ધતે નિત્યં સર્વત્ર પુરુષર્ષભ ।
સ એષ નિહતઃ શેતે મદ્રરાજો મહાબલઃ ॥

જયદ્રથે યદિ બ્રૂયુરુપરોધં કથઞ્ચન । મદ્રપુત્રે કથં બ્રૂયુરુપરોધં વિવક્ષવઃ ॥

યેન સઙ્ગૃહ્ણતા તાત રથમાધિરથેર્યુધિ ।
જયાર્થં પાણ્ડુપુત્રાણાં તદા તેજોવધઃ કૃતઃ ॥

અહો ધિક્ફશ્ય શલ્યસ્ય પૂર્ણચન્દ્રસુદર્શનમ્ ।
મુખં પ્દ્મપલાશાક્ષં કાકૈરાદષ્ટમવ્રણમ્ ॥

એષા ચામીકરાભસ્ય તપ્તકાઞ્ચનસપ્રભા ।
આસ્યાદ્વિનિઃ સૃતા જિહ્વા ભક્ષ્યતે કૃષ્ણ પક્ષિભિઃ ॥

યુધિષ્ઠિરેણ નિહતં શલ્યં સમિતિશોભનમ્ ।
રુદન્ત્યઃ પર્યુપાસન્તે મદ્રરાજં કુલાઙ્ગનાઃ ॥

એતાઃ સુસૂક્ષ્મવસના મદ્રરાજં નરર્ષભમ્ ।
ક્રોશન્ત્યોઽથ સમાસાદ્ય ક્ષત્રિયાઃ ક્ષત્રિયર્ષભમ્ ॥

શલ્યં નિપતિતં નાર્યઃ પરિવાર્યાભિતઃ સ્થિતાઃ ।
વાસિતા ગૃષ્ટયઃ પઙ્કે પરિમગ્નમિવર્ષભમ્ ॥

શલ્યં શરણદં શૂરં પશ્યેમં વૃષ્ણિનન્દન ।
શયાનં વીરશયને શરૈર્વિશકલીકૃતમ્ ॥

એષ શૈલાલયો રાજા ભગદત્તઃ પ્રતાપવાન્ ।
ગજાઙ્કુશધરઃ શ્રીમાઞ્શેતે ભુવિ નિપાતિતઃ ॥

યસ્ય રુક્મમયી માલા શિરસ્યેષા વિરાજતે ।
શ્વાપદૈર્ભક્ષ્યમાણસ્ય શોભયન્તીવ મૂર્ધજાન્ ॥

એતેન કિલ પાર્થસ્ય યુદ્ધમાસીત્સુદારુણમ્ ।
રોમહર્ષણમત્યુગ્રં શક્રસ્ય ત્વહિના યથા ॥

યોધયિત્વા માહાબાહુરેષ પાર્થં ધનઞ્જયમ્ ।
સંશયં ગમયિત્વા ચ કુન્તીપુત્રેણ પાતિતઃ ॥

યસ્ય નાસ્તિ સમો લોકે શૌર્યે વીર્યે ચ કશ્ચન્ ।
સ એષ નિહતઃ શેતે ભીષ્મો ભીષ્મકૃદાહવે ॥

પશ્ય શાન્તનવં કૃષ્ણ શયાનં સૂર્યવર્ચસમ્ ।
યુગાન્ત ઇવ કાલેન પાતિતં સૂર્યમમ્બરાત્ ॥

એષ તપ્ત્વા રણે શત્રૂઞ્શસ્ત્રતાપેન વીર્યવાન્ ।
નરસૂર્યોઽસ્તમભ્યેતિ સૂર્યોઽસ્તમિવ કેશવ ॥

શરતલ્પગતં ભીષ્મમૂર્ધ્વરેતસમચ્યુતમ્ ।
શયાનં વીરશયને પશ્ય શૂરનિષેવિતે ॥

કર્ણિનાલીકનારાચૈરાસ્તીર્ય શયનોત્તમમ્ ।
આવિશ્ય શેતે ભગવાન્સ્કન્દઃ શરવણં યથા ॥

અતૂલપૂર્ણં ગાઙ્ગેયસ્ત્રિભિર્બાણૈઃ સમન્વિતમ્ ।
ઉપધાયોપધાનાગ્ર્યં દત્તં ગાણ્ડીવધન્વના ॥

પાલયાનઃ પિતુઃ શાસ્ત્રમૂર્ધ્વરેતા મહાયશાઃ ।
એષ શાન્તનવઃ શેતે માધવાપ્રતિમો યુધિ ॥

ધર્માત્મા તાત સર્વજ્ઞઃ પારાવર્યેણ નિર્ણયે ।
અમર્ત્ય ઇવ મર્ત્યઃ સન્નેષ પ્રાણાનધારયત્ ॥

નાસ્તિ યુદ્ધે કૃતી કશ્ચિન્ન વિદ્વાન્્ન પરાક્રમી ।
યત્ર શાન્તનવો ભીષ્મઃ શેતેઽદ્ય નિહતઃ પરૈઃ ॥

સ્વયમેતેન શૂરેણ પૃચ્છયમાનેન પાણ્ડવૈઃ ।
ધર્મજ્ઞેનાહવે મૃત્યુરાદિષ્ટઃ સત્યવાદિના ॥

પ્રનષ્ટઃ કુરુવંશશ્ચ પુનર્યેન સમુદ્વૃતઃ ।
સ ગતઃ કુરુભિઃ સાર્ધં મહાબુદ્ધિઃ પરાભવમ્ ॥

ધર્મેણ કુરવઃ કેન પરિદ્રક્ષ્યન્તિ માધવ ।
હતે દેવવ્રતે ભીષ્મે દેવકલ્પે નરર્ષભે ॥

અર્જુનસ્ય વિનેતારમાચાર્યં સાત્યકેસ્તથા ।
તં પશ્ય પતિતં દ્રોણં કુરૂણાં ગુરુમુત્તમમ્ ॥

અસ્ત્રં ચતુર્વિધં વેદ યથૈવ ત્રિદશેશ્વરઃ ।
ભાર્ગવો વા મહાવીર્યસ્તથા દ્રોણોઽપિ માધવ ॥

યસ્ય પ્રસાદાદ્બીભત્સુઃ પાણ્ડવઃ કર્મ દુષ્કરમ્ ।
ચકાર સ હતઃ શેતે નૈનમસ્ત્રાણ્યપાલયન્ ॥

યં પુરોધાય કુરવ આહ્વયન્તિ સ્મ પાણ્ડવાન્ ।
સોઽયં શસ્ત્રભૃતાં શ્રેષ્ઠો દ્રોણઃ શસ્ત્રપૃથક્કૃતઃ ॥

યસ્ય નિર્દહતઃ સેનાં ગતિરગ્નરિવાભવત્ ।
સ ભૂમૌ નિહતઃ શેતે શાન્તાર્ચિરિવ પાવકઃ ॥

ધનુર્મુષ્ટિરશીર્ણશ્ચ હસ્તાવાપશ્ચ માધવ ।
દ્રોણસ્ય નિહતસ્યાપિ દૃશ્યતે જીવતો યથા ॥

વેદા યસ્માચ્ચ ચત્વારઃ સર્વાણ્યસ્ત્રાણિ કેશવ ।
અનપેતાનિ વૈ શૂરાદ્યથૈવાદૌ પ્રજાપતેઃ ॥

ચન્દનાર્હાવિમૌ તસ્ય બન્દિભિર્વન્દિતૌ શુભૌ ।
ગોમાયવો વિકર્ષન્તિ પાદૌ શિષ્યશતાર્ચિતૌ ॥

દ્રોણં દ્રુપદપુત્રેણ નિહતં મધુસૂદન ।
કૃપી કૃપણમન્વાસ્તે દુઃખોપહતચેતના ॥

તાં પશ્ય રુદતીમાર્તાં મુક્તકેશીમધોમુખીમ્ ।
હતં પતિમુપાસન્તીં દ્રોણં શસ્ત્રભૃતાં વરમ્ ॥

બાણૈર્ભિન્નતનુત્રાણં ધૃષ્ટદ્યુમ્નેન કેશવ ।
ઉપાસ્તે વૈ મૃધે દ્રોણં જટિલા બ્રહ્મચારિણી ॥

પ્રેતકૃત્યે ચ યતતે કૃપી કૃપણમાતુરા ।
હતસ્ય સમરે ભર્તુઃ સુકુમારી યશસ્વિની ॥

અગ્નીનાધાય વિવિધવચ્ચિતાં પ્રજ્વાલ્ય સર્વતઃ ।
દ્રોણમાધાય ગાયન્તિ ત્રીણિ સામાનિ સામગાઃ ॥

કુર્વન્તિ ચ ચિતામેતે જટિલા બ્રહ્મચારિણઃ ।
ધનુર્ભિઃ શક્તિભિશ્ચૈવ રથનીડૈશ્ચ માધવ ॥

શરૈશ્ચ વિવિધૈરન્યૈર્ધક્ષ્યન્તે ભૂરિતેજસમ્ ।
ત એતે દ્રોણમાદાય ગાયન્તિ ચ રુદન્તિ ચ ॥

સામભિસ્ત્રિભિરન્તસ્થૈરનુશંસન્તિ ચાપરે ।
અગ્નાવગ્નિં સમાધાય દ્રોણં હુત્વા હુતાશને ॥

ગચ્છન્ત્યભિમુખા ગઙ્ગાં દ્રોણશિષ્યા દ્વિજાતયઃ ।
અપસવ્યાં ચિતિં કૃત્વા પુરસ્કૃત્ય કૃપીં તથા ॥