મહાભારત · અધ્યાય 11.20

અધ્યર્ધગુણમાહુર્યં બલે શૌર્યે ચ કેશવ ।
પિત્રા ત્વયા ચ દાશાર્હ દૃપ્તં સિંહમિવોત્કટમ્ ॥

યો બિભેદ ચમૂમેકો મમ પુત્રસ્ય દુર્ભિદામ્ ।
સ ભૂત્વા મૃત્યુરન્યેષાં સ્વયં મૃત્યુવશં ગતઃ ॥

તસ્યોપલક્ષયે કૃષ્ણ કાર્ષ્ણેરમિતતેજસઃ ।
અભિમન્યોર્હતસ્યાપિ પ્રભા નૈવોપશામ્યતિ ॥

એષા વિરાટદુહિતા સ્નુષા ગાણ્ડીવધન્વનઃ ।
હતં બાલા પતિં વીરં દૃષ્ટ્વા શોચત્યનિન્દિતા ॥

તમેષા હિ સમાગમ્ય ભાર્યા ભર્તારમન્તિકે ।
વિરાટદુહિતા કૃષ્ણ પાણિના પરિમાર્જતિ ॥

તસ્ય વક્ત્રમુપાઘ્રાય સૌભદ્રસ્ય મનસ્વિની ।
વિબુદ્ધકમલાકારં કમ્બુવૃત્તશિરોધરમ્ ॥

કામરૂપવતી ચૈષા પરિષ્વજતિ ભામિની ।
લજ્જમાના પુરા ચૈનં માધ્વીકમદમૂર્ચ્છિતા ॥

તસ્ય ક્ષતજસન્દિગ્ધં જાતરૂપપરિષ્કૃતમ્ ।
વિમુચ્ય કવચં કૃષ્ણ શીરમભિવીક્ષતે ॥

અવેક્ષમાણા તં બાલા કુષ્ણ ત્વામભિભાષતે ।
અયં તે પુણ્ડરીકાક્ષ કસદૃશાક્ષો નિપાતિતઃ ॥

બલે વીર્યે ચ સદૃશસ્તેજસા ચૈવ તેઽનઘ ।
રૂપેણ ચ તથાઽત્યર્થં શેતે ભુવિ નિપાતિતઃ ॥

અત્યન્તં સુકુમારસ્ય રાઙ્કવાજિનશાયિનઃ ।
કચ્ચિદદ્ય શરીરં તે ભૂમૌ ન પરિતપ્યતે ॥

માતઙ્ગભુજવર્ષ્ણાણૌ જ્યાક્ષેપકઠિનત્વચૌ । કાઞ્ચનાઙ્ગદિનૌ શેતે નિક્ષિપ્ય વિપુલૌ ભુજૌ ।
વ્યાયમ્ય બહુધા નૂનં સુખસુપ્તઃ શ્રમાદિવ ॥

એવં વિલપતીમાર્તાં કિં માં ન પ્રતિભાષસે ।
ન સ્મરામ્યપરાધં તે કિં માં ન પ્રતિભાષસે ॥

નનુ માં ત્વં પુરા દૂરાદભિવીક્ષ્યાભિભાષસે ।
ન સ્મરામ્યપરાધં મે કિં માં ન પ્રતિભાષસે ॥

આર્યામાર્ય સુભદ્રાં તવમિમાં શ્ચ ત્રિદશોપમાન્ ।
પિતૄન્માં ચૈવ દુઃખાર્તાં વિહાય ક્વ ગમિષ્યસિ ॥

તસ્ય શોણિતદિગ્ધાન્વૈ કેશાનુન્નમ્ય પાણિના ।
ઉત્સઙ્ગે વક્તમાધાય જીવન્તમિવ પૃચ્છતિ ॥

સ્વસ્રીયં વાસુદેવસ્ય પુત્રં ગાણ્ડીવધન્વનઃ ।
કથં ત્વાં રણમધ્યસ્થં જઘ્રુરેતે મહારથાઃ ॥

ધિગસ્તુ ક્રૂરકર્તૄંસ્તાન્કૃપકર્ણજયદ્રથાન્ ।
દ્રોણદ્રૌણાયતની ચોભૌ યૈરહં વિધવા કૃતા ॥

રથર્ષભાણાં સર્વેષાં કથમાસીત્તદા મનઃ ।
બાલં ત્વાં પિરવાર્યૈકમનેકેષાં ચ જઘ્નતામ્ ॥

કથં નુ પાણ્ડવાનાં ચ પાઞ્ચાલાનાં તુ પશ્યતામ્ ।
ત્વં વીર નિધનં પ્રાપ્તો નાથવાન્સન્નનાથવત્ ॥

દૃષ્ટ્વા બહુભિરાક્રન્દે નિહતં ત્વાં પિતા તવ ।
વીરઃ પુરુષશાર્દૂલઃ કથં જીવતિ પાણ્ડવઃ ॥

ન રાજ્યલાભો વિપુલઃ શત્રૂણાં ચ પરાભવઃ ।
પ્રીતિં ધાસ્યતિ પાર્થાનાં ત્વામૃતે પુષ્કરેક્ષણ ॥

તવ શસ્ત્રજિતાઁલ્લોકાન્ધર્મેણ ચ દમેન ચ ।
ક્ષિપ્રમન્વાગમિષ્યામિ તત્ર માં પ્રતિપાલય ॥

દુર્મરં પુનરપ્રાપ્તે કાલે ભવતિ કેનચિત્ ।
યદહં ત્વાં રણે દૃષ્ટ્વા હતં જીવામિ દુર્ભગા ॥

કામિદાનીં નરવ્યાઘ્ર શ્લક્ષ્ણયા સ્મિતયા ગિરા ।
પિતૃલોકે સમેત્યાન્યાં મામિવામન્ત્રયિષ્યસિ ॥

નૂનમપ્સરસાં સ્વર્ગે મનાંસિ પ્રમથિષ્યસિ ।
પરમેણ ચ રૂપેણ ગિરા ચ સ્મિતપૂર્વયા ॥

પ્રાપ્ય પુણ્યકૃતાઁલ્લોકાનપ્સરોભિઃ સમેયિવાન્ ।
સૌભદ્ર વિહન્કાલે સ્મરેથાઃ સુકૃતાનિ મે ॥

એતાવાનિહ સંવાસો વિહિતસ્તે મયા સહ ।
ષણ્માસાન્સપ્તમે માસિ ત્વં વીર નિધનં ગતઃ ॥

ઇત્યુક્તવચનામેનામપકર્ષન્તિ દુઃખિતામ્ ।
ઉત્તરાં મોઘસઙ્કલ્પાં મત્સ્યરાજકુલસ્ત્રિયઃ ॥

ઉત્તરામપકૃષ્યૈનામાર્તામાર્તતરાઃ સ્વયમ્ ।
વિરાટં નિહતં દૃષ્ટ્વા ક્રોશન્તિ વિલપન્તિ ચ ॥

દ્રોણાસ્ત્રશરસઙ્કૃત્તં શયાનં રુધિરોક્ષિતમ્ ।
વિરાટં વિતુદન્ત્યેતે ગૃધ્રગોમાયુવાયસાઃ ॥

વિતુદ્યમાનં વિહગૈર્વિરાટમસિતેક્ષણાઃ ।
ન શક્નુવન્તિ વિહગાન્નિવારયિતુમાતુરાઃ ॥

આસામાતપતપ્તાનામાયાસેન ચ યોષિતામ્ ।
શ્રમેણ ચ વિવર્ણાનાં વક્ત્રાણાં વિપ્લુતં વપુઃ ॥

ઉત્તરં ચાભિમન્યું ચ કામ્ભોજં ચ સુદક્ષિણમ્ । કાર્ષ્ણિનાઽભિહતં પશ્ય લક્ષ્મણં પ્રિયદર્શનમ્ ।

આયોધનશિરોમધ્યે શયાનં પશ્ય માધવ ॥