મહાભારત · અધ્યાય 11.11

હતેષુ સર્વેસૈન્યેષુ ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ ।
શુશ્રુવે પિતરં વૃદ્ધં નિર્યાન્તં ગજસાહ્વયાત્ ॥

સોઽભ્યયાત્પુત્રશોકાર્તં પુત્રશોકપરિપ્લુતઃ ।
શોચમાનો મહારાજ ભ્રાતૃભિઃ સહિતસ્તદા ॥

અન્વીયમાનો વીરેણ દાશાર્હેણ મહાત્મના ।
યુયુધાનેન ચ તથા તથૈવ ચ યુયુત્સુના ॥

તમન્વગાત્સુદુઃખાર્તા દ્રૌપદીશોકકર્શિતા ।
સહ પાઞ્ચાલયોષિદ્ભિર્યાસ્તત્રાસન્સમાગતાઃ ॥

સઙ્ગ્રામમનુ બૃન્દાનિ સ્ત્રીણાં ભરતસત્તમ્ ।
કુરરીણામિવાર્તાનાં ક્રોશન્તીનાં દદર્શ હ ॥

તાભિઃ પરિવૃતો રાજા ક્રોશન્તીભિઃ સહસ્રશઃ ।
ઊર્ધ્વબાહુભિરાર્તાભી રુદતીભિઃ પ્રિયાપ્રિયૈઃ ॥

ક નુ ધર્મજ્ઞતા રાજ્ઞઃ ક્વ નુ સાદ્યાનૃશંસતા ।
યચ્ચાવધીત્પિતૄન્ભ્રાતૄન્ગુરુપુત્રાન્સખીનપિ ॥

ઘાતયિત્વા કથં દ્રોણં ભીષ્મં ચાપિ પિતામહમ્ ।
મનસ્તેઽભૂન્મહાબાહો હત્વા ચાપિ જયદ્રથમ્ ॥

કિં નુ રાજ્યેન તે કાર્યં પિતૄન્ભ્રાતૄનપશ્યતઃ ।
અભિમન્યું ચ દુર્ધર્ષં દ્રૌપદેયાંશ્ચ ભારત ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

અતીત્ય તા મહાબાહુઃ ક્રોશન્તીઃ કુરરીરિવ ।
વવન્દે પિતરં જ્યેષ્ઠં ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ ॥

તતોઽભિવાદ્ય પિતરં ક્રમેણામિત્રકર્શનાઃ ।
ન્યવેદયન્ત નામાનિ પાણ્ડવાસ્તેઽપિ સર્વશઃ ॥

તમાત્મજાન્તકરણં પિતા પુત્રવધાર્દિતઃ ।
અપ્રીયમાણઃ શોકાર્તઃ પાણ્ડવં પરિષસ્વજે ॥

ધર્મરાજં પરિષ્વજ્ય સાન્ત્વયિત્વા ચ ભારત ।
દુષ્ટાત્મા ભીમમન્વૈચ્છદ્દિધક્ષુરિવ પાવકઃ ॥

સ કોપપાવકસ્તસ્ય શોકવાયુસમીરિતઃ ।
ભીમસેનમયં દાવં દિધક્ષુરિવ દૃશ્યતે ॥

તસ્ય સન્કલ્પમાજ્ઞાય ભીમં પ્રત્યશુભં હરિઃ ।
ભીમમાક્ષિપ્ય પાણિભ્યાં પ્રદદૌ ભીમમાયસમ્ ॥

પ્રાગેવ તુ મહાબુદ્ધિર્બુદ્ધ્વા તસ્યેઙ્ગિતં હરિઃ ।
સંવિધાનં મહાપ્રાજ્ઞસ્તત્ર ચક્રે જનાર્દનઃ ॥

ઉપગુહ્યૈવ પાણિભ્યાં ભીમસેનમયસ્મયમ્ ।
બભઞ્જ બલવાન્રાજા મન્યમાનો વૃકોદરમ્ ॥

નાગાયુતસમપ્રાણઃ સ રાજા ભીમમાયસમ્ ।
ભઙ્ક્તત્વા વિમથિતોરસ્કઃ સુસ્રાવ રુધિરં મુખાત્ ॥

તતઃ પપાત મેદિન્યાં તથૈવ રુધિરોક્ષિતઃ ।
પ્રપુષ્પિતાગ્રશિખરઃ પારિજાત ઇવ દ્રુમઃ ॥

પ્રત્યગૃહ્ણાચ્ચ તં વિદ્વાન્સૂતો ગાવલ્ગણિસ્તદા ।
મૈવમિત્યબ્રવીચ્ચૈનં શમયન્સાન્ત્વયન્નિવ ॥

હતો ભીમ ઇતિ જ્ઞાત્વા ગતમન્યુર્મહામનાઃ ।
હાહાભીમેતિ ચુક્રોશ નૃપઃ શોકસમન્વિતઃ ॥

તં વિદિત્વા ગતક્રોધં ભીમસેનવધાર્દિતમ્ ।
વાસુદેવો વરઃ પુંસામિદં વચનમબ્રવીત્ ॥

મા શુચો ધૃતરાષ્ટ્ર ત્વં નૈવ ભીમસ્ત્વયા હતઃ ।
આયસી પ્રતિમા હ્યેષા ત્વયા નિષ્પાતિતા વિભો ॥

ત્વાં ક્રોધવશમાપન્નં વિદિત્વા ભરતર્ષભ ।
મયાઽપકૃષ્ટઃ કૌન્તેયો મૃત્યોર્દંષ્ટ્રાન્તરં ગતઃ ॥

ન હિ તે રાજશાર્દૂલ બલે તુલ્યોઽસ્તિ કશ્ચન ।
કઃ સહેત મહાબાહો બાહ્વોર્વિગ્રહણં નરઃ ॥

યથાન્તકમનુપ્રાપ્ય જીવન્કશ્ચિન્ન મુચ્યતે ।
એવં બાહ્વન્તરં પ્રાપ્ય તવ જીવેન્ન કશ્ચન ॥

તસ્માત્પુત્રેણ યા તેઽસૌ પ્રતિમા કારિતાઽયસી ।
ભીમસ્ય સેયં કૌરવ્ય તવૈવોપહૃતા મયા ॥

પુત્રશોકાભિસન્તપ્તં ધર્માદપકૃતં મનઃ ।
તવ રાજેન્દ્ર તેન ત્વં ભીમસેનં જિઘાંસસિ ॥

ન ત્વેતત્તે ક્ષમં રાજન્હન્યાસ્ત્વં યદ્વૃકોદરમ્ ।
ન હિ પુત્રા મહારાજ જીવેયુસ્તે કથઞ્ચન ॥

તસ્માદ્યત્કૃતમસ્માભિર્મન્યમાનૈઃ શમં પ્રતિ ।
અનુમન્યસ્વ તત્સર્વં મા ચ શોકે મનઃ કૃથાઃ ॥