મહાભારત · અધ્યાય 10.12

તસ્મિન્પ્રયાતે દુર્ધર્ષે યદૂનામૃષભસ્તતઃ ।
અબ્રવીત્પુણ્ડરીકાક્ષઃ કુન્તીપુત્રં યુધિષ્ઠિરમ્ ॥

એષ પાણ઼્ડવે તે ભ્રાતા પુત્રશોકપરાયણઃ ।
જિઘાંસુર્દ્રૌણિમાક્રન્દે એક એવાભિધાવતિ ॥

ભીમઃ પ્રિયસ્તે સર્વેભ્યો ભ્રાતૃભ્યો ભરતર્ષભ ।
તં કૃચ્છ્રગતમદ્ય ત્વં કસ્માન્નાભ્યુપપદ્યસે ॥

યત્તદાચષ્ટ પુત્રાય દ્રોણઃ પરપુરઞ્જયઃ ।
અસ્ત્રં બ્રહ્મશિરો નામ દહેત પૃથિવીમપિ ॥

તન્મહાત્મા મહાભાગઃ કેતુઃ સર્વધનુષ્મતામ્ ।
પ્રત્યપાયદાચાર્યઃ પ્રીયમાણો ધનઞ્જયમ્ ॥

તં પુત્રોઽપ્યેક એવૈનમન્વયાચદમર્ષણઃ ।
તતઃ પ્રોવાચ પુત્રાય નાતિહૃષ્ટમના ઇવ ॥

વિદિતં ચાપલં હ્યાસીદાત્મજસ્ય દુરાત્મનઃ ।
સર્વધર્મવિદાચાર્યઃ સોઽન્વશાસત્સુતં તતઃ ॥

પરમાપદ્ગતેનાપિ ન સ્મ તાત ત્વયા રણે ।
ઇદમસ્ત્રં પ્રયોક્તવ્યં માનુષેષુ વિશેષતઃ ॥

ઇત્યુક્ત્વાન્ગુરુઃ પુત્રં દ્રોણઃ પશ્ચાથોક્તવાન્ ।
ન ત્વં જાતુ સતાં માર્ગે સ્થાતેતિ પુરુષર્ષભ ॥

સ તદાજ્ઞાય દુષ્ટાત્મા પિતુર્વચનમપ્રિયમ્ ।
નિરાશઃ સર્વકલ્યાણૈઃ શોકાત્પર્યચરન્મહીમ્ ॥

તતસ્તદા કુરુશ્રેષ્ઠ વનસ્થે ત્વયિ ભારત ।
અવસદ્દ્વારકામેત્ય વૃષ્ણિભિઃ પરમાર્ચિતઃ ॥

સ કદાચિત્સમુદ્રાન્તે વસન્દ્વારવતીમનુ ।
એક એકં સમાગમ્ય મામુવાચ હસન્નિવ ॥

યત્તદુગ્રં તપઃ કૃષ્ણ ચરન્નમિતવિક્રમઃ ।
અગસ્ત્યાદ્ભારતાચાર્યઃ પ્રત્યપદ્યત મે પિતા ॥

અસ્ત્રં બ્રહ્મશિરો નામ દેવગન્ધર્વપૂજિતમ્ ।
તદદ્ય મયિ દાશાર્હ યથા પિતરિ મે તથા ॥

અસ્મત્તસ્દુપાદાય દિવ્યમસ્ત્રં યદૂત્તમ ।
મમાપ્યસ્્રં પ્રયચ્છ ત્વં ચક્રં રિપુહણં રણે ॥

સ રાજન્પ્રીયમાણેન મયાપ્યુક્તઃ કૃતાઞ્જલિઃ ।
યાચમાનઃ પ્રયત્નેન મત્તોઽસ્ત્રં ભરતર્ષભ ॥

દેવદાનવગન્ધર્વમનુષ્યપતગોરગાઃ ।
ન સમા મમ વીર્યસ્ય શતાંશેનાપિ પિણ્ડિતાઃ ॥

ઇદં ધનુરિયં શક્તિરિદં ચક્રમિયં ગદા ।
યદ્યદિચ્છસિ ચેદસ્્રં મત્તસ્તત્તદ્દદામિ તે ॥

યચ્છક્નોષિ સમુદ્યન્તું પ્રયોક્તુમપિ વા રણે ।
તદ્ગૃહાણ વિનાઽસ્ત્રેણ યન્મે દાતુમભીપ્સસિ ॥

સ સુનાભં સહસ્રારં વજ્રનાભમયસ્મયમ્ ।
વવ્રે ચક્રં મહાભાગો મત્તઃ સ્પર્ધન્મયા સહ ॥

ગૃહાણ ચક્રમિત્યુક્તો મયા તુ તદનન્તરમ્ ।
જગ્રાહોત્પત્ય સહસા ચક્રં સવ્યેન પાણિના ॥

ન ચૈનમશકત્સ્થાનાત્સઞ્ચાલયિતુમપ્યુત ।
અથૈનં દક્ષિણેનાપિ ગ્રહીતુમુપચક્રમે ॥

સર્વયત્નેન તેનાપિ ગૃહ્ય નૈનમકમ્પયત્ ॥

તતઃ સર્વબલેનાપિ યદૈનં ન શશાક હ । ઉદ્યન્તું વા ચાલયિતું દ્રૌણિઃ પરમદુર્મનાઃ ।
કૃત્વા યત્નં પરિશ્રાન્તઃ સ ન્યવર્તત ભારત ॥

નિવૃત્મનસં તસ્માદભિપ્રાયાદ્વિચેતસમ્ ।
અહમામન્ત્ર્ય સંવિગ્નમશ્વત્થામાનમબ્રુવમ્ ॥

યઃ સ દૈવમનુષ્યેષુ પ્રમાણં પરમં ગતઃ ।
ગાણ્ડીવધન્વા શ્વેતાશ્ચઃ કપિપ્રવરકેતનઃ ॥

યઃ સાક્ષાદ્દેવદેવેશં શિતિકણ્ઠમુમાપતિમ્ ।
દ્વન્દ્વયુદ્ધે પુરા જિષ્ણુસ્તોષયામાસ શઙ્કરમ્ ॥

યસ્માત્પ્રિયતરો નાસ્તિ મમાન્યઃ પુરુષો ભુવિ ।
નાદેયં યસ્ય મે કિઞ્ચિદપિ પ્રાણાન્મહાત્મનઃ ॥

તેનાપિ સુહૃદા બ્રહ્મન્પાર્થેનાક્લિષ્ટકર્મણા ।
નોક્પૂર્વમિદં વાક્યં યસ્ત્વં મામભિભાષસે ॥

બ્રહ્મચર્યં મહદ્ધોરં તીર્્વા દ્વાદશવાર્ષિકમ્ ।
હિમવત્પાર્શ્વમાસ્થાય યો મયા તપસાઽર્જિતઃ ॥

સમાનવ્રતચારિણ્યાં રુક્મિણ્યાં યોઽન્વજાયત ।
સનત્કુમારસ્તેજસ્વી પ્રદ્યુમ્નો નામ મે સુતઃ ॥

તેનાપ્યેતન્મહદ્દિવ્યં ચક્રમપ્રતિમં રણે ।
ન પ્રાર્થિતમભૂન્મૂઢ તદિતં પ્રાર્થિતં ત્વયા ॥

રામેણાતિબલેનૈતન્નોક્તપૂર્વં કદાચન ।
ન ગદેન સામ્બેન યદિદં પ્રાર્થિતં ત્વયા ॥

દ્વારકાવાસિભિશ્ચાન્યૈર્વૃષ્ણ્યન્ધકમહારથૈઃ ।
નોક્તપૂર્વમિદં ક્ષુદ્રં તદિદં પ્રાર્થિતં ત્વયા ॥

ભારતાચાર્યપુત્રસ્ત્વં માનિતઃ સર્વયાદવૈઃ ।
ચક્રેણ રથિનાં શ્રેષ્ઠ કં નુ તાત યુયુત્સસે ॥

એવમુક્તો મયા દ્રૌણિર્મામિદં પ્રત્યુવાચ હ ।
પ્રયુજ્ય ભવતે પૂજાં યોત્સ્યે કૃષ્ણ ત્વયા સહ ॥

પ્રાર્થિતં તે મયા ચક્રં દેવદાનવપૂજિતમ્ ।
અજેયઃ સ્યામિતિ વિભો સત્યમેદ્બ્રવીમિ તે ॥

સોઽહં તદ્દુર્લભં ચક્રમનવાપ્યૈવ કેશવ ।
પ્રતિયાસ્યામિ ગોવિન્દ શિવેનાભિવદસ્વ મામ્ ॥

એતત્સુનાભં ભોજાનામૃષભેણ ત્વયા ધૃતમ્ ।
ચક્રમપ્રતિચક્રેણ ભુવિ નાન્યોઽભિપદ્યતે ॥

એતાવદુક્ત્વા દ્રૌણિર્માં યુગ્યાનશ્વાન્ધનાનિ ચ ।
આદાયોપયયૌ કાલે રત્નાનિ વવિધાનિ ચ ॥

સ સંરમ્ભી દુરાત્મા ચ ચપલઃ ક્રૂર એવ ચ ।
વેદ ચાસ્્રં બ્રહ્મશિરસ્તસ્માદ્રક્ષ્યો વૃકોદરઃ ॥