મહાભારત · અધ્યાય 10.11

સ દૃષ્ટ્વા નિહતાન્સઙ્ખ્યે પુત્રાન્પાત્રૌન્સખીંસ્તથા ।
મહાદુઃખપરીતાત્મા બભૂવ જનમેજય ॥

તતસ્તસ્ય મહાઞ્શોકઃ પ્રાદુરાસીન્મહાત્મનઃ ।
સ્મરતઃ પુત્રપૌત્રાંસ્તાન્ભ્રાતૄન્સુહૃદ એવ ચ ॥

તમશ્રુપરિપૂર્ણાક્ષં વેપમાનમચેતસમ્ ।
સુહૃદો ભૃશસંવિગ્નાઃ સાન્ત્વયાઞ્ચક્રિરે તદા ॥

કૃત્વા તુ વિધિવત્તેષાં પુત્રાણામમિતૌજસામ્ ।
પ્રેતકાર્યાણિ સર્વેષાં બભૂવ ભૃશદુઃખિતઃ ॥

તસ્મિન્મુહૂર્તે જવનૈર્વાજિભિર્હેમમાલિભિઃ ।
નકુલઃ કૃષ્ણયા સાર્ધમુપાયાત્પરમાર્તયા ॥

ઉપપ્લાવ્યં ગતા સા તુ શ્રુત્વા સુમહદપ્રિયમ્ ।
તદા વિનાશં સર્વેષાં પુત્રાણાં વ્યથિતેન્દ્રિયા ॥

કમ્પમાનેવ કદલી વાતેનાભિસમીરિતા ।
કૃષ્ણા રાજાનમાસાદ્ય શોકાર્તા ન્યપતદ્ભુવિ ॥

ન બભૌ વદનં તસ્યા રુદન્ત્યાઃ શોકકર્શિતમ્ ।
ફુલ્લપદ્મપલાશાક્ષ્યા મેઘાવૃત ઇવોડુરાટ્ ॥

તતસ્તાં પતિતાં દૃષ્ટ્વા સંરમ્ભી સત્યવિક્રમઃ ।
વાહુભ્યાં પરિજગ્રાહ સમુત્પત્ય વૃકોદરઃ ॥

સા સમાશ્વાસિતા તેન ભીમસેનેન ભામિની ।
રુદતી પાણ્ડવજ્યેષ્ઠમિદં વચનમબ્રવીત્ ॥

દિષ્ટ્યા રાજન્નવાપ્યેમામખિલાં ભોક્ષ્યસે મહીમ્ ।
આત્મજાન્ક્ષત્રધર્મેણ સમ્પ્રદાય યમાય વૈ ॥

દિષ્ટ્યા સર્વાસ્ત્રકુશલં મત્તમાતઙ્ગામિનમ્ ।
અવાપ્ય પૃથિવીં કૃત્સ્નાં સૌભદ્રં ન સ્મરિષ્યસિ ॥

આત્મજાન્ક્ષત્રધર્મેણ શ્રુત્વા શૂરાન્નિપાતિતાન્ ।
સ્થિતો રાજ્યે મયા સાર્ધં વિહરન્ન સ્મરિષ્યસિ ॥

પ્રસુપ્તાનાં વધં શ્રુત્વા દ્રૌણિના પાપકર્મણા ।
શોકો માં દહતે ગાઢો હુતાશન ઇવાશ્રયમ્ ॥

તસ્ય પાપકૃતો દ્રૌણેર્ન ચેદદ્ય દુરાત્મનઃ ।
હિયતે સાનુબન્ધસ્ય યુધિ વિક્રમ્ય જીવિતમ્ ॥

ઇહૈવ પ્રાયમાસિષ્યે તન્નિબોધત પાણ્ડવાઃ ।
ન ચેત્ફલમવાપ્નોતિ દ્રૌણિઃ પાપસ્ય કર્મણઃ ॥

એવમક્ત્વા તતઃ કૃષ્ણા પાણ્ડવં પ્રત્યુપાવિશત્ ।
યુધિષ્ઠિરં યાજ્ઞસેની ધર્મરાજં યશસ્વિની ॥

દૃષ્ટ્વોપવિષ્ટાં રાજા તુ પાણ્ડવો મહિષીં પ્રિયામ્ ।
પ્રત્યુવાચ સ ધર્માત્મા દ્રૌપદીં ચારુદર્શનામ્ ॥

ક્ષત્રધર્મેણ ધર્મજ્ઞે પ્રાપ્તાસ્તે નિધનં શુભે ।
પુત્રાસ્તે ભ્રાતરશ્ચૈવ તાન્ન શોચિતુમર્હસિ ॥

સ કલ્યાણિ વનં દુર્ગં દૂરં દ્રૌણિરિતો ગતઃ ।
તસ્ય ત્વં પાતનં સઙ્ખ્યે કથં જ્ઞાસ્યસિ શોભને ॥
દ્રૌપદ્યુવાચ ।

દ્રોણપુત્રસ્ય સહજો મણિઃ શિરસિ મે શ્રુતઃ । નિહત્ય સઙ્ખ્યે તં પાપં પશ્યેયં મણિમાહૃતમ્ ।
દ્રૌણેઃ શિરસ ઉત્કૃત્ય જીવેયમિતિ મે મતિઃ ॥

ઇત્યુક્ત્વા પાણ્ડવં કૃષ્ણા રાજાનં ચારુદર્શના ।
ભીમસેનકરે સ્પૃષ્ટ્વા કુપિતા વાક્યમબ્રવીત્ ॥

ત્રાતુમર્હસિ માં ભીમ ક્ષત્રધર્મમનુસ્મરન્ ।
જહિ તં પાપકર્માણં શમ્બરં સઘવાનિવ ॥

ન હિ તે વિક્રમે તુલ્યઃ પુમાનસ્તીહ કશ્ચન ।
શ્રુતં તત્સર્વલોકેષુ પરમવ્યસને તથા ॥

દ્વીપોઽભૂસ્ત્વં હિ પાર્થાનાં નગરે વારણાવતે ।
હિડિમ્બદર્શને ચૈવ તથાં ત્વમભવો ગતિઃ ॥

તથા વિરાટનગરે કીચકેન ભૃશાર્દિતામ્ ।
મામપ્યુદ્વૃતવાન્કૃચ્છ્રાત્પૌલોમીં મઘવાનિવ ॥

યથૈતાન્યકૃથાઃ પાર્થ મહાકર્માણિ વૈ પુરા ।
તથા દ્રૌણિમમિત્રઘ્ન વિનિહત્ય સુખી ભવ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તસ્યા બહુવિધં દુઃખં નિશમ્ય પરિદેવિતમ્ ।
ન ચામર્ષત કૌન્તેયો ભીમસેનો મહાબલઃ ॥

સ કાઞ્ચનવિચિત્રાઙ્ગમારુરોહ મહારથમ્ ।
આદાય રુચિરં ચિત્રં સમાર્ગણગુણં ધનુઃ ॥

નકુલં સારથિં કૃત્વા દ્રોણપુત્રવધે ધૃતઃ ।
વિસ્ફાર્ય સશરં ચાપં તૂર્ણમશ્વાનચોદયત્ ॥

તે હયાઃ પુરુષવ્યાઘ્ર દીપ્યમાનાઃ સ્વતેજસા ।
વહન્તઃ સહસા જગ્મુર્હરયઃ શીઘ્રગામિનઃ ॥

શિબિરાત્સ્વાદ્ગૃહીત્વા સ રથસ્ય પદમચ્યુતઃ ।
દ્રોણપુત્રગતેનાશુ યયૌ માર્ગેણ ભારત ॥