મહાભારત · અધ્યાય 1.97

ગતાન્મુનિગણાન્દૃષ્ટ્વા પુત્રં સન્ગૃહ્ય પાણિના ।
માતાપિતૃભ્યાં રહિતા યથા શોચન્તિ દારકાઃ ॥

તથા શોકપરીતાઙ્ગી ધૃતિમાલમ્બ્ય દુઃખિતા ।
ગતેષુ તેષુ વિપ્રેષુ રાજમાર્ગેણ ભામિની ॥

પુત્રેણૈવ સહાયેન સા જગામ શનૈઃ શનૈઃ ।
અદૃષ્ટપૂર્વાન્પશ્યન્વૈ રાજમાર્ગેણ પૌરવઃ ॥

હર્મ્યપ્રસાદચૈત્યાંશ્ચ સભા દિવ્યા વિચિત્રિતાઃ ।
કૌતૂહલસમાવિષ્ટો દૃષ્ટ્વા વિસ્મયમાગતઃ ॥

સર્વે બ્રુવન્તિ તાં દૃષ્ટ્વા પદ્મહીનામિવ શ્રિયમ્ ।
ગત્યા ચ સંહીસદૃશીં કોકિલેન સ્વરે સમામ્ ॥

મુખેન ચન્દ્રસદૃશીં શ્રિયા પદ્માલયાસમામ્ ।
સ્મિતેન કુન્દસદૃશીં પદ્મગર્ભસમત્વચમ્ ॥

પદ્મપત્રવિશાલાક્ષીં તપ્તજામ્બૂનદપ્રભામ્ ।
કરાન્તમિતમધ્યૈષા સુકેશી સંહતસ્તની ॥

જઘનં સુવિશાલં વૈ ઊરૂ કરિકરોપમૌ ।
રક્તતુઙ્ગતલૌ પાદૌ ધરણ્યાં સુપ્રતિષ્ઠિતૌ ॥

એવં રૂપસમાયુક્તા સ્વર્ગલોકાદિવાગતા ।
ઇતિ સ્મ સર્વેઽમન્યન્ત દુષ્યન્તનગરે જનાઃ ॥

પુનઃ પુનરવોચંસ્તે શાકુન્તલગુણાનપિ ।
સિંહેક્ષણઃ સિંહદંષ્ટ્રઃ સિંહસ્કન્ધો મહાભુજઃ ॥

સિંહોરસ્કઃ સિંહબલઃ સિંહવિક્રાન્તગામ્યયમ્ ।
પૃથ્વંસઃ પૃથુવક્ષાશ્ચ છત્રાકારશિરા મહાન્ ॥

પાણિપાદતલે રક્તો રક્તાસ્યો દુન્દુભિસ્વનઃ ।
રાજલક્ષણયુક્તશ્ચ રાજશ્રીશ્ચાસ્ય લક્ષ્યતે ॥

આકારેણ ચ રૂપેણ શરીરેણાપિ તેજસા ।
દુષ્યન્તેન સમો હ્યેષ કસ્ય પુત્રો ભવિષ્યતિ ॥

એવં બ્રુવન્તસ્તે સર્વે પ્રશશંસુઃ સહસ્રશઃ ।
યુક્તિવાદાનવોચન્ત સર્વાઃ પ્રાણભૃતઃ સ્ત્રિયઃ ॥

બાન્ધવા ઇવ સસ્નેહા અનુજગ્મુઃ શકુન્તલામ્ ।
પૌરાણાં તદ્વચઃ શ્રુત્વા તૂષ્ણીમ્ભૂતા શકુન્તલા ॥

વેશ્મદ્વારં સમાસાદ્ય વિહ્વલા સા નૃપાત્મજા ।
ચિન્તયામાસ સહસા કાર્યગૌરવકારણાત્ ॥

લજ્જયા ચ પરીતાઙ્ગી રાજન્રાજસમક્ષતઃ ।
અઘૃણા કિં નુ વક્ષ્યામિ દુષ્યન્તં મમ કારણાત્ ॥

એવમુક્ત્વા તુ કૃપણા ચિન્તયન્તી શકુન્તલા । અભિસૃત્ય ચ રાજાનં વેદિતા સા પ્રવેશિતા ॥

સહ તેન કુમારેણ તરુણાદિત્યવર્ચસા ।
સિંહાસનસ્થં રાજાનં મહેન્દ્રસદૃશદ્યુતિમ્ ॥

શકુન્તલા નતશિરાઃ પરં હર્ષમવાપ્ય ચ । પૂજયિત્વા યથાન્યાયમબ્રવીત્તં શકુન્તલા ॥

અભિવાદય રાજાનં પિતરં તે દૃઢવ્રતમ્ ।
એવમુક્ત્વા સુતં તત્ર લજ્જાનતમુખી સ્થિતા ॥

સ્તમ્ભમાલિઙ્ગ્ય રાજાનં પ્રસીદસ્વેત્યુવાચ સા ।
શાકુન્તલોપિ રાજાનમભિવાદ્ય કૃતાઞ્જલિઃ ॥

હર્ષેણોત્ફુલ્લનયનો રાજાનં ચાન્વવૈક્ષત ।
દુષ્યન્તો ધર્મબુદ્ધ્યા તુ ચિન્તયન્નેવ સોબ્રવીત્ ॥

કિમાગમનકાર્યં તે બ્રૂહિ ત્વં વરવર્ણિનિ ।
કરિષ્યામિ ન સન્દેહઃ સપુત્રાયા વિશેષતઃ ॥
શકુન્તલોવાચ ।

પ્રસીદસ્વ મહારાજ વક્ષ્યામિ પુરુષોત્તમ ।
એષ પુત્રો હિ તે રાજન્મય્યુત્પન્નઃ પરન્તપ ॥

તસ્માત્પુત્રસ્ત્વયા રાજન્યૌવરાજ્યેઽભિષિચ્યતામ્ ।
યથોક્તમાશ્રમે તસ્મિન્વર્તસ્વ પુરુષોત્તમ ॥

મયા સમાગમે પૂર્વં કૃતઃ સ સમયસ્ત્વયા ।
તત્ત્વં સ્મર મહાબાહો કણ્વાશ્રમપદં પ્રતિ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તસ્યોપભોગસક્તસ્ય સ્ત્રીષુ ચાન્યાસુ ભારત ।
શકુન્તલા સપુત્રા ચ મનસ્યન્તરધીયત ॥

સ ધારયન્મનસ્યેનાં સપુત્રાં સસ્મિતાં તદા ।
તદોપગૃહ્ય મનસા ચિરં સુખમવાપ સઃ ॥

સોઽથ શ્રુત્વાપિ તદ્વાક્યં તસ્યા રાજા સ્મરન્નપિ ।
અબ્રવીન્ન સ્મરામીતિ ત્વયા ભદ્રે સમાગમમ્ ॥

મૈથુનં ચ વૃથા નાહં ગચ્છેયમિતિ મે મતિઃ ।
નાભિજાનામિ કલ્યાણિ ત્વયા સહ સમાગમમ્ ॥

ધર્માર્થકામસમ્બન્ધં ન સ્મરામિ ત્વયા સહ ।
ગચ્છ વા તિષ્ઠ વા કામં યદ્વાપીચ્છસિ તત્કુરુ ॥