મહાભારત · અધ્યાય 1.93

એવમુક્તસ્તયા શક્રઃ સન્દિદેશ સદાગતિમ્ ।
પ્રાતિષ્ઠત તદા કાલે મેનકા વાયુના સહ ॥

અથાપશ્યદ્વરારોહા તપસા દગ્ધકિલ્બિષમ્ ।
મિશ્વામિત્રં તપ્યમાનં મેનકા ભીરુરાશ્રમે ॥

અભિવાદ્ય તતઃ સા તં પ્રાક્રીડદૃષિસન્નિધૌ ।
અપોવાહ ચ વાસોઽસ્યા મારુતઃ શશિસન્નિભમ્ ॥

સાગચ્છત્ત્વરિતા ભૂમિં વાસસ્તદભિલિપ્સતી ।
કુત્સયન્તીવ સવ્રીડં મારુતં વરવર્ણિની ॥

પશ્યતસ્તસ્ય રાજર્ષેરપ્યગ્નિસમતેજસઃ ।
વિશ્વામિત્રસ્તતસ્તાં તુ વિષમસ્થામનિન્દિતામ્ ॥

ગૃદ્ધાં વાસસિ સમ્ભ્રાન્તાં મેનકાં મુનિસત્તમઃ ।
અનિર્દેશ્યવયોરૂપામપશ્યદ્વિવૃતાં તદા ॥

તસ્યા રૂપગુણાન્દૃષ્ટ્વા સ તુ વિપ્રર્ષભસ્તદા ।
ચકાર ભાવં સંસર્ગે તયા કામવશં ગતઃ ॥

ન્યમન્ત્રયત ચાપ્યેનાં સા ચાપ્યૈચ્છદનિન્દિતા ।
તૌ તત્ર સુચિરં કાલમુભૌ વ્યવહરતાં તદા ॥

રમમાણૌ યથાકામં યતૈકદિવસં તથા ।
એવં વર્ષસહસ્રાણામતીતં નાન્વચિન્તયત્ ॥

કામક્રોધાવજિતવાન્મુનિર્નિત્યં સમાહિતઃ ।
ચિરાર્જિતસ્ય તપસઃ ક્ષયં સ કૃતવાન્મુનિઃ ॥

તપસઃ સન્ક્ષયાદેવ મુનિર્મોહં સમાવિશત્ ।
મોહાભિભૂતઃ ક્રોધાત્મા ગ્રસન્મૂલફલાન્મુનિઃ ॥

પાદૈર્જલરવં કૃત્વા અન્તર્દ્વીપે કુટીં ગતઃ ।
મેનકા ગન્તુકામા તુ શુશ્રાવ જલનિસ્વનમ્ ॥

તપસા દીપ્તવીર્યોઽસાવાકાશાદેતિ યાતિ ચ ।
અદ્ય સઞ્જ્ઞાં વિજાનામિ યયાઽદ્ય તપસઃ ક્ષયઃ ॥

ગન્તું ન યુક્તમિત્યુક્ત્વા ઋતુસ્નાતાથ મેનકા । કામરાગાભિભૂતસ્ય મુનેઃ પાર્સ્વં જગામ હ ॥

જનયામાસ સ મુનિર્મેનકાયાં શકુન્તલામ્ ।
પ્રસ્થે હિમવતો રમ્યે માલિનીમભિતો નદીમ્ ॥

દેવગર્ભોપમાં બાલાં સર્વાભરણભૂષિતામ્ ।
શયાનાં શયને રમ્યે મેનકા વાક્યમબ્રવીત્ ॥

મહર્ષેરુગ્રતપસસ્તેજસ્ત્વમસિ ભામિનિ । તસ્માત્સ્વર્ગં ગમિષ્યામિ દેવકાર્યાર્થમાગતા ॥

જાતમુત્સૃજ્ય તં ગર્ભં મેનકા માલિનીમનુ ।
કૃતકાર્યા તતસ્તૂર્ણમગચ્છચ્છક્રસંસદમ્ ॥

તં વને વિજને ગર્ભં સિંહવ્યાઘ્રસમાકુલે । દૃષ્ટ્વા શયાનં શકુનાઃ સમન્તાત્પર્યવારયન્ ।
નેમાં હિંસ્યુર્વને બાલાં ક્રવ્યાદા માંસગૃદ્ધિનઃ ॥

પર્યરક્ષન્ત તાં તત્ર શકુન્તા મેનકાત્મજામ્ ।
ઉપસ્પ્રષ્ટું ગતશ્ચાહમપશ્યં શયિતામિમામ્ ॥

નિર્જને વિપિને રમ્યે શકુન્તૈઃ પરિવારિતામ્ । માં દૃષ્ટ્વૈવાભ્યપદ્યન્ત પાદયોઃ પતિતા દ્વિજાઃ ।
અબ્રુઞ્શકુનાઃ સર્વે કલં મધુરભાષિણઃ ॥

વિશ્વામિત્રસુતાં બ્રહ્મન્ન્યાસભૂતાં ભરસ્વ વૈ ।
કામક્રોધાવજિતવાન્સખા તે કૌશિકીં ગતઃ ॥

તસ્માત્પોષય તત્પુત્રીં દયાવાનિતિ તેઽબ્રુવન્ । સર્વભૂતરુતજ્ઞોઽહં દયાવાન્સર્વજન્તુષુ ॥

આનયિત્વા તતશ્ચૈનાં દુહિતૃત્વે ન્યવેશયમ્ ॥

શરીરકૃત્પ્રાણદાતા યસ્ય ચાન્નાનિ ભુઞ્જતે ।
ક્રમેણૈતે ત્રયોઽપ્યુક્તાઃ પિતરો ધર્મશાસને ॥

નિર્જને તુ વને યસ્માચ્છકુન્તૈઃ પરિવારિતા ।
શકુન્તલેતિ નામાસ્યાઃ કૃતં ચાપિ તતો મયા ॥

એવં દુહિતરં વિદ્ધિ મમ વિપ્ર શકુન્તલામ્ ।
શકુન્તલા ચ પિતરં મન્યતે મામનિન્દિતા ॥
શકુન્તલોવાચ ।

એતદાચષ્ટ પૃષ્ટઃ સન્મમ જન્મ મહર્ષયે ।
સુતાં કણ્વસ્ય મામેવં વિદ્ધિ ત્વં મનુજાધિપ ॥

કણ્વં હિ પિતરં મન્યે પિતરં સ્વમજાનતી ।
ઇતિ તે કથિતં રાજન્યથાવૃત્તં શ્રુતં મયા ॥