મહાભારત · અધ્યાય 1.9

તેષુ તત્રોપવિષ્ટેષુ બ્રાહ્મણેષુ મહાત્મસુ ।
રુરુશ્ચુક્રોશ ગહનં વનં ગત્વાઽતિદુઃખિતઃ ॥

શોકેનાભિહતઃ સોઽથ વિલપન્કરુણં બહુ ।
અબ્રવીદ્વચનં શોચન્પ્રિયાં સ્મૃત્વા પ્રમદ્વરામ્ ॥

શેતે સા ભુવિ તન્વઙ્ગી મમ શોકવિવર્ધિની ।
પ્રાણાનપહરન્તીવ પૂર્ણચન્દ્રનિભાનના ॥

યદિ પીનાયતશ્રોણી પદ્મપત્રનિભેક્ષણા ।
મુમૂર્ષુરપિ મે પ્રાણાનાદાયાશુ ગમિષ્યતિ ॥

પિતૃમાતૃસખીનાં ચ લુપ્તપિણ્ડસ્ય તસ્ય મે । બાન્ધવાનાં ચ સર્વેષાં કિં નુ દુઃખમતઃપરમ્ ॥

યદિ દત્તં તપસ્તપ્તં ગુરવો વા મયા યદિ ।
સમ્યગારાધિતાસ્તેન સઞ્જીવતુ મમ પ્રિયા ॥

યથા ચ જન્મપ્રભૃતિ યતાત્માઽહં ધૃતવ્રતઃ ।
પ્રમદ્વરા તથાદ્યૈષા સમુત્તિષ્ઠતુ ભામિની ॥

[એવં લાલપ્યતસ્તસ્ય ભાર્યાર્થે દુઃખિતસ્ય ચ । દેવદૂતસ્તદાઽભ્યેત્ય વાક્યમાહ રુરું વને ॥ ]

કૃષ્ણે વિષ્ણૌ હૃષીકેશે લોકેશેઽસુરવિદ્વિષિ ।
યદિ મે નિશ્ચલા ભક્તિર્મમ જીવતુ સા પ્રિયા ॥

વિલપ્યમાને તુ રુરૌ સર્વે દેવાઃ કૃપાન્વિતાઃ ।
દૂતં પ્રસ્થાપયામાસુઃ સન્દિશ્યાસ્ય હિતં વચઃ ॥

સ દૂતસ્ત્વરિતોઽભ્યેત્ય દેવાનાં પ્રિયકૃચ્છુચિઃ ।
ઉવાચ દેવવચનં રુરુમાભાષ્ય દુઃખિતમ્ ॥

દેવૈઃ સર્વૈરહં બ્રહ્મન્પ્રેષિતોઽસ્મિ તવાન્તિકમ્ । ત્વદ્ધિતં ત્વદ્ધિતૈરુક્તં શૃણુ વાક્યં દ્વિજોત્તમ ॥

અભિધત્સે હ યદ્વાચા રુરો દુઃખાન્ન તન્મૃષા ।
ન તુ મર્ત્યસ્ય ધર્માત્મન્નાયુરસ્તિ ગતાયુષઃ ॥

ગતાયુરેષા કૃપણા ગન્ધર્વાપ્સરસોઃ સુતા ।
તસ્માચ્છોકે મનસ્તાત મા કૃથાસ્ત્વં કથઞ્ચન ॥

ઉપાયશ્ચાત્ર વિહિતઃ પૂર્વં દેવૈર્મહાત્મભિઃ ।
તં યદીચ્છસિ કર્તું ત્વં પ્રાપ્સ્યસીહ પ્રમદ્વરામ્ ॥
રુરુરુવાચ ।

ક ઉપાયઃ કૃતો દેવૈર્બૂહિ તત્ત્વેન ખેચર ।
કરિષ્યેઽહં તથા શ્રુત્વા ત્રાતુમર્હતિ માં ભવાન્ ॥
દેવેદૂત ઉવાચ ।

આયુષોઽર્ધં પ્રયચ્છ ત્વં કન્યાયૈ ભૃગુનન્દન ।
એવમુત્થાસ્યતિ રુરો તવ ભાર્યા પ્રયદ્વરા ॥
રુરુરુવાચ ।

આયુષોઽર્ધં પ્રયચ્છામિ કન્યાયૈ ખેચરોત્તમ ।
શૃઙ્ગારરૂપાભરણા સમુત્તિષ્ઠતુ મે પ્રિયા ॥
સૌતિરુવાચ ।

તતો ગન્ધર્વરાજશ્ચ દેવદૂતશ્ચ સત્તમૌ ।
ધર્મરાજમુપેત્યેદં વચનં પ્રત્યભાષતામ્ ॥

ધર્મરાજાયુષોઽર્ધેન રુરોર્ભાર્યા પ્રમદ્વરા ।
સમુત્તિષ્ઠતુ કલ્યાણી મૃતૈવં યદિ મન્યસે ॥
ધર્મરાજ ઉવાચ ।

પ્રમદ્વરા રુરોર્ભાર્યા દેવદૂત યદીચ્છસિ ।
ઉત્તિષ્ઠત્વાયુષોઽર્ધેન રુરોરેવ સમન્વિતા ॥
સૌતિરુવાચ ।

એવમુક્તે તતઃ કન્યા સોદતિષ્ઠત્પ્રમદ્વરા ।
રુરોસ્તસ્યાયુષોઽર્ધેન સુપ્તેવ વરવર્ણિની ॥

એતદ્દૃષ્ટં ભવિષ્યે હિ રુરોરુત્તમતેજસઃ ।
આયુષોઽતિપ્રવૃદ્ધસ્ય ભાર્યાર્થેઽર્ધમલુપ્યત ॥

તત ઇષ્ટેઽહનિ તયોઃ પિતરૌ ચક્રતુર્મુદા ।
વિવાહં તૌ ચ રેમાતે પરસ્પરહિતૈષિણૌ ॥

સ લબ્ધ્વા દુર્લભાં ભાર્યાં પદ્મકિઞ્જલ્કસુપ્રભામ્ ।
વ્રતં ચક્રે વિનાશાય જિહ્મગાનાં ધૃતવ્રતઃ ॥

સ દૃષ્ટ્વા જિહ્મગાન્સર્વાંસ્તીવ્રકોપસમન્વિતઃ ।
અભિહન્તિ યથાસત્ત્વં ગૃહ્ય પ્રહરણં સદા ॥

સ કદાચિદ્વનં વિપ્રો રુરુરભ્યાગમન્મહત્ ।
શયાનં તત્ર ચાપશ્યડ્ડુણ્ડુભં વયસાન્વિતમ્ ॥

તત ઉદ્યમ્ય દમ્ડં સ કાલદણ્ડોપમં તદા ।
જિઘાંસુઃ કુપિતો વિપ્રસ્તમુવાચાથ ડુણ્ડુભઃ ॥

નાપરાધ્યામિ તે કિઞ્ચિદહમદ્ય તપોધન ।
સંરમ્ભાચ્ચ કિમર્થં મામભિહંસિ રુષાન્વિતઃ ॥