મહાભારત · અધ્યાય 1.8

સ ચાપિ ચ્યવનો બ્રહ્મન્ભાર્ગવોઽજનયત્સુતમ્ ।
સુકન્યાયાં મહાત્માનં પ્રમતિં દીપ્તતેજસમ્ ॥

પ્રમતિસ્તુ રુરું નામ ઘૃતાચ્યાં સમજીજનત્ ।
રુરુઃ પ્રમદ્વરાયાં તુ શુનકં સમજીજનમ્ ॥

શુનકસ્તુ મહાસત્વઃ સર્વભાર્ગવનન્દનઃ ।
જાતસ્તપસિ તીવ્રે ચ સ્થિતઃ સ્થિરયશાસ્તતઃ ॥

તસ્ય બ્રહ્મન્રુરોઃ સર્વં ચરિતં ભૂરિતેજસઃ ।
વિસ્તરેણ પ્રવક્ષ્યામિ તચ્છૃણુ ત્વમશેષતઃ ॥

ઋષિરાસીન્મહાન્પૂર્વં તપોવિદ્યાસમન્વિતઃ ।
સ્થૂલકેશ ઇતિ ખ્યાતઃ સર્વભૂતહિતે રતઃ ॥

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ મેનકાયાં પ્રજજ્ઞિવાન્ ।
ગન્ધર્વરાજો વિપ્રર્ષે વિશ્વાવસુરિતિ સ્મૃતઃ ॥

અપ્સરા મેનકા તસ્ય તં ગર્ભં ભૃગુનન્દન ।
ઉત્સસર્જ યથાકાલં સ્થૂલકેશાશ્રમં પ્રતિ ॥

ઉત્સૃજ્ય ચૈવ તં ગર્ભં નદ્યાસ્તીરે જગામ સા ।
અપ્સરા મેનકા બ્રહ્મન્નિર્દયા નિરપત્રપા ॥

કન્યામમરગર્ભાભાં જ્વલન્તીમિવ ચ શ્રિયા ।
તાં દદર્શ સમુત્સૃષ્ટાં નદીતીરે મહાનૃષિઃ ॥

સ્થૂલકેશઃ સ તેજસ્વી વિજને બન્ધુવર્જિતામ્ ।
સ તાં દૃષ્ટ્વા તદા કન્યાં સ્થૂલકેશો મહાદ્વિજઃ ॥

જગ્રાહ ચ મુનિશ્રેષ્ઠઃ કૃપાવિષ્ટઃ પુપોષ ચ ।
વવૃધે સા વરારોહા તસ્યાશ્રમપદે શુભે ॥

જાતકાદ્યાઃ ક્રિયાશ્ચાસ્યા વિધિપૂર્વં યથાક્રમમ્ ।
સ્થૂલકેશો મહાભાગશ્ચકાર સુમહાનૃષિઃ ॥

પ્રમદાભ્યો વરા સા તુ સત્ત્વરૂપગુણાન્વિતા ।
તતઃ પ્રમદ્વરેત્યસ્યા નામ ચક્રે મહાનૃષિઃ ॥

તામાશ્રમપદે તસ્ય રુરુર્દૃષ્ટ્વા પ્રમદ્વરામ્ ।
બભૂવ કિલ ધર્માત્મા મદનોપહતસ્તદા ॥

પિતરં સખિભિઃ સોઽથ શ્રાવયામાસ ભાર્ગવમ્ ।
પ્રમતિશ્ચાભ્યયાચત્તાં સ્થૂલકેશં યશસ્વિનમ્ ॥

તતઃ પ્રાદાત્પિતા કન્યાં રુરવે તાં પ્રમદ્વરામ્ ।
વિવાહં સ્થાપયિત્વાગ્રે નક્ષત્રે ભગદૈવતે ॥

તતઃ કતિપયાહસ્ય વિવાહે સમુપસ્થિતે ।
સખીભિઃ ક્રીડતી સાર્ધં સા કન્યાવરવર્ણિની ॥

નાપશ્યત્સમ્પ્રસુપ્તં વૈ ભુજન્ગં તિર્યગાયતમ્ ।
પદા ચૈનં સમાક્રામન્મુમૂર્ષુઃ કાલચોદિતા ॥

સ તસ્યાઃ સમ્પ્રમત્તાયાશ્ચોદિતઃ કાલધર્મણા ।
વિષોપલિપ્તાન્દશનાન્ભૃશમઙ્ગે ન્યપાતયત્ ॥

સા દષ્ટા તેન સર્પેણ પપાત સહસા ભુવિ ।
વિવર્ણા વિગતશ્રીકા ભ્રષ્ટાભરણચેતના ॥

નિરાનન્દકરી તેષાં બન્ધૂનાં મુક્તમૂર્ધજા ।
વ્યસુરપ્રેક્ષણીયા સા પ્રેક્ષણીયતમાઽભવત્ ॥

પ્રસુપ્તેવાભવચ્ચાપિ ભુવિ સર્પવિષાર્દિતા ।
ભૂયો મનોહરતરા બભૂવ તનુમધ્યમા ॥

દદર્શ તાં પિતા ચૈવ યે ચૈવાન્યે તપસ્વિનઃ ।
વિચેષ્ટમાનાં પતિતાં ભૂતલે પદ્મવર્ચસમ્ ॥

તતઃ સર્વે દ્વિજતરાઃ સમાજગ્મુઃ કૃપાન્વિતાઃ ।
સ્વસ્ત્યાત્રેયો મહાજાનુઃ કુશિકઃ શઙ્ખમેખલઃ ॥

ઉદ્દાલકઃ કઠશ્ચૈવ શ્વેતશ્ચૈવ મહાયશાઃ ।
ભરદ્વાજઃ કૌણકૃત્સ્ય આર્ષ્ટિષેણોઽથ ગૌતમઃ ॥

પ્રમતિઃ સહ પુત્રેણ તથાન્યે વનવાસિનઃ ।
તાં તે કન્યાં વ્યસું દૃષ્ટ્વા ભુજન્ગસ્ય વિષાર્દિતામ્ ॥

રુરુદુઃ કૃપયાઽવિષ્ટા રુરુસ્ત્વાર્તો બહિર્યયૌ ।
તે ચ સર્વે દ્વિજશ્રેષ્ઠાસ્તત્રૈવોપાવિશંસ્તદા ॥