મહાભારત · અધ્યાય 1.7

શપ્તસ્તુ ભૃગુણા વહ્નિઃ ક્રુદ્ધો વાક્યમથાબ્રવીત્ ।
કિમિદં સાહસં બ્રહ્મન્કૃતવાનસિ માં પ્રતિ ॥

ધર્મે પ્રયતમાનસ્ય સત્યં ચ વદતઃ સમમ્ ।
પૃષ્ટો યદબ્રવં સત્યં વ્યભિચારોઽત્ર કો મમ ॥

પૃષ્ટો હિસાક્ષીયઃ સાક્ષ્યં જાનાનોઽપ્યન્યથા વદેત્ ।
સ પૂર્વાનાત્મનઃ સપ્ત કુલે હન્યાત્તથાઽપરાન્ ॥

યશ્ચ કાર્યાર્થતત્ત્વજ્ઞો જાનાનોઽપિ ન ભાષતે ।
સોઽપિ તેનૈવ પાપેન લિપ્યતે નાત્ર સંશયઃ ॥

શક્તોઽહમપિ શપ્તું ત્વાં માન્યાસ્તુ બ્રાહ્મણા મમ ।
જાનતોઽપિ ચ તે બ્રહ્મન્કથયિષ્યે નિબોધ તત્ ॥

યોગેન બહુધાઽત્માનં કૃત્વા તિષ્ઠામિ મૂર્તિષુ ।
અગ્નિહોત્રેષુ સત્રેષુ ક્રિયાસુ ચ મખેષુ ચ ॥

વેદોક્તેન વિધાનેન મયિ યદ્ધૂયતે હવિઃ ।
દેવતાઃ પિતરશ્ચૈવ તેન તૃપ્તા ભવન્તિ વૈ ॥

આપો દેવગણાઃ સર્વે આપઃ પિતૃગણાસ્તથા ।
દર્શશ્ચ પૌર્ણમાસશ્ચ દેવાનાં પિતૃભિઃ સહ ॥

દેવતાઃ પિતરસ્તસ્માત્પિતરશ્ચાપિ દેવતાઃ ।
એકીભૂતાશ્ચ દૃશ્યન્તે પૃથક્ત્વેન ચ પર્વસુ ॥

દેવતાઃ પિતરશ્ચૈવ ભુઞ્જતે મયિ યદ્ભુતમ્ ।
દેવતાનાં પિતૄણાં ચ મુખમેતદહં સ્મૃતમ્ ॥

અમાવાસ્યાં હિ પિતરઃ પૌર્ણમાસ્યાં હિ દેવતાઃ ।
મન્મુખેનૈવ હૂયન્તે ભુઞ્જતે ચ હુતં હવિઃ ॥

સર્વભક્ષઃ કથં ત્વેષાં ભવિષ્યામિ મુખં ત્વહમ્ ।
સૌતિરુવાચ ।
ચિન્તયિત્વા તતો વહ્નિશ્ચકે સંહારમાત્મનઃ ॥

દ્વિજાનામગ્નિહોત્રેષુ યજ્ઞસત્રક્રિયાસુ ચ ।
નિરોન્કારવષટ્કારાઃ સ્વધાસ્વાહાવિવર્જિતાઃ ॥

વિનાઽગ્નિના પ્રજાઃ સર્વાસ્તત આસન્સુદુઃખિતાઃ ।
અથર્ષયઃ સમુદ્વિગ્ના દેવાન્ ગત્વાબ્રુવન્વચઃ ॥

અગ્નિનાશાત્ક્રિયાભ્રાંશાદ્ભ્રાન્તા લોકાસ્ત્રયોઽનઘાઃ ।
વિધધ્વમત્ર યત્કાર્યં ન સ્યાત્કાલાત્યયો યથા ॥

અથર્ષયશ્ચ દેવાશ્ચ બ્રહ્માણમુપગમ્ય તુ ।
અગ્નેરાવેદયઞ્શાપં ક્રિયાસંહારમેવ ચ ॥

ભૃગુણા વૈ મહાભાગ શપ્તોઽગ્નિઃ કારણાન્તરે ।
કથં દેવમુખો ભૂત્વા યજ્ઞભાગાગ્રભુક્ તથા ॥

હુતભુક્સર્વલોકેષુ સર્વભક્ષત્વમેષ્યતિ ।
સૌતિરુવાચ ।
શ્રુત્વા તુ તદ્વચસ્તેષામગ્નિમાહૂય વિશ્વકૃત્ ॥

ઉવાચ વચનં શ્લક્ષ્ણં ભૂતભાવનમવ્યયમ્ ।
લોકાનામિહ સર્વેષાં ત્વં કર્તા ચાન્ત એવ ચ ॥

ત્વં ધારયસિ લોકાંસ્ત્રીન્ક્રિયાણાં ચ પ્રવર્તકઃ ।
સ તથા કુરુ લોકેશ નોચ્છિદ્યેરન્યથા ક્રિયાઃ ॥

કસ્માદેવં વિમૂઢસ્ત્વમીશ્વરઃ સન્ હુતાશેન ।
ત્વં પવિત્રં સદા લોકે સર્વભૂતગતિશ્ચ હ ॥

ન ત્વં સર્વશરીરેણ સર્વભક્ષત્વમેષ્યસિ ।
અપાને હ્યર્ચિષો યાસ્તે સર્વં ભક્ષ્યન્તિ તાઃ શિખિન્ ॥

ક્રવ્યાદા ચ તનુર્યા તે સા સર્વં ભક્ષયિષ્યતિ ।
યથા સૂર્યાંશુભિઃ સ્પૃષ્ટં સર્વં શુચિ વિભાવ્યતે ॥

તથા ત્વદર્ચિર્નિર્દગ્ધં સર્વં શુચિ ભવિષ્યતિ ।
ત્વમગ્ને પરમં તેજઃ સ્વપ્રભાવાદ્વિનિર્ગતમ્ ॥

સ્વતેજસૈવ તં શાપં કુરુ સત્યમૃષેર્વિભો ।
દેવાનાં ચાત્મનો ભાગં ગૃહાણ ત્વં મુખે હુતમ્ ॥
સૌતિરુવાચ ।

એવમસ્ત્વિતિ તં વહ્નિઃ પ્રત્યુવાચ પિતામહમ્ ।
જગામ શાસનં કર્તું દેવસ્ય પરમેષ્ઠિનઃ ॥

દેવર્ષયશ્ચ મુદિતાસ્તતો જગ્મુર્યથાગતમ્ ।
ઋષયશ્ચ યથા પૂર્વં ક્રિયાઃ સર્વાઃ પ્રચક્રિરે ॥

દિવિ દેવા મુમુદિરે ભૂતસઙ્ઘાશ્ચ લૌકિકાઃ ।
અગ્નિશ્ચ પરમાં પ્રીતિમવાપ હતકલ્મષઃ ॥

એવં સ ભગવાઞ્છાપં લેભેઽગ્નિર્ભૃગુતઃ પુરા । એવમેષ પુરા વૃત્ત હતિહાસોઽગ્નિશાપજઃ ।
પુલોમ્નશ્ચ વિનાશોઽયં ચ્યવનસ્ય ચ સમ્ભવઃ ॥