મહાભારત · અધ્યાય 1.71

સમાવૃતવ્રતં તં તુ વિસૃષ્ટં ગુરુણા કચમ્ ।
પ્રસ્થિતં ત્રિદશાવાસં દેવયાન્યબ્રવીદિદમ્ ॥

ઋષેરઙ્ગિરસઃ પૌત્ર વૃત્તેનાભિજનેન ચ ।
ભ્રાજસે વિદ્યયા ચૈવ તપસા ચ દમેન ચ ॥

ઋષિર્યથાઙ્ગિરા માન્યઃ પિતુર્મમ મહાયશાઃ ।
તથા પ્રાન્યશ્ચ પૂજ્યશ્ચ મમ ભૂયો બૃહસ્પતિઃ ॥

એવં જ્ઞાત્વા વિજાનીહિ યદ્બ્રવીમિ તપોધન ।
વ્રતસ્થે નિયમોપેતે યથા વર્તામ્યહં ત્વયિ ॥

સ સમાવૃતવિદ્યો માં ભક્તાં ભજિતુમર્હસિ ।
ગૃહાણ પાણિં વિધિવન્મમ મન્ત્રપુરસ્કૃતમ્ ॥
કચ ઉવાચ ।

પૂજ્યો માન્યશ્ચ ભગવાન્યથા તવ પિતા મમ ।
તથા ત્વમનવદ્યાઙ્ગિ પૂજનીયતરા મમ ॥

પ્રાણેભ્યોઽપિ પ્રિયતરા ભાર્ગવસ્ય મહાત્મનઃ ।
ત્વં ભત્રે ધર્મતઃ પૂજ્યા ગુરુપુત્રી સદા મમ ॥

યથા મમ ગુરુર્નિત્યં માન્યઃ શુક્રઃ પિતા તવ ।
દેવયાનિ તથૈવ ત્વં નૈવં માં વક્તુમર્હસિ ॥
દેવયાન્યુવાચ ।

ગુરુપુત્રસ્ય પુત્રો વૈ ન ત્વં પુત્રશ્ચ મે પિતુઃ ।
તસ્માત્પૂજ્યશ્ચ માન્યશ્ચ મમાપિ ત્વં દ્વિજોત્તમ ॥

અસુરૈર્હન્યમાને ચ કચ ત્વયિ પુનઃપુનઃ ।
તદાપ્રભૃતિ યા પ્રીતિસ્તાં ત્વમદ્ય સ્મરસ્વ મે ॥

સૌહાર્દે ચાનુરાગે ચ વેત્થ મે ભક્તિમુત્તમામ્ ।
ન મામર્હસિ ધર્મજ્ઞ ત્યક્તું ભક્તામનાગસમ્ ॥
કચ ઉવાચ ।

અનિયોજ્યે નિયોક્તું માં દેવયાનિ ન ચાર્હસિ ।
પ્રસીદ સુભ્રુ ત્વં મહ્યં ગુરોર્ગુરુતરા શુભે ॥

યત્રોષિતં વિશાલાક્ષિ ત્વયા ચન્દ્રનિભાનને ।
તત્રાહમુષિતો ભદ્રે કુક્ષૌ કાવ્યસ્ય ભામિનિ ॥

ભગિની ધર્મતો મે ત્વં મૈવં વોચઃ સુમધ્યમે ।
સુખમસ્મ્યુષિતો ભદ્રે ન મન્યુર્વિદ્યતે મમ ॥

આપૃચ્છે ત્વાં ગમિષ્યામિ શિવમાશંસ મે પથિ । અવિરોધેન ધર્મસ્ય સ્મર્તવ્યોઽસ્મિ કથાન્તરે ।
અપ્રમત્તોત્થિતા નિત્યમારાધય ગુરું મમ ॥
દેવયાન્યુવાચ ।

યદિ માં ધર્મકામાર્થે પ્રત્યાખ્યાસ્યસિ યાચિતઃ ।
તતઃ કચ ન તે વિદ્યા સિદ્ધિમેષા ગમિષ્યતિ ॥
કચ ઉવાચ ।

ગુરુપુત્રીતિ કૃત્વાઽહં પ્રત્યાચક્ષે ન દોષતઃ ।
ગુરુણા ચાનનુજ્ઞાતઃ કામમેવં શપસ્વ મામ્ ॥

આર્ષં ધર્મં બ્રુવાણોઽહં દેવયાનિ યથા ત્વયા ।
શપ્તો હ્યનર્હઃ શાપસ્ય કામતોઽદ્ય ન ધર્મતઃ ॥

તસ્માદ્ભવત્યા યઃ કામો ન તથા સ ભવિષ્યતિ ।
ઋષિપુત્રો ન તે કશ્ચિજ્જાતુ પાણિં ગ્રહીષ્યતિ ॥

ફલિષ્યતિ ન તે વિદ્યા યત્ત્વં મામાત્થ તત્તથા ।
અધ્યાપયિષ્યામિ તુ યં તસ્ય વિદ્યા ફલિષ્યતિ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

એવમુક્ત્વા દ્વિજશ્રેષ્ઠો દેવયાનીં કચસ્તદા ।
ત્રિદશેશાલયં શીઘ્રં જગામ દ્વિજસત્તમઃ ॥

તમાગતમભિપ્રેક્ષ્ય દેવા ઇન્દ્રપુરોગમાઃ ।
બૃહસ્પતિં સભાજ્યેદં કચં વચનમબ્રુવન્ ॥
દેવા ઊચુઃ ।

યત્ત્વયાસ્મદ્ધિતં કર્મ કૃતં વૈ પરમાદ્ભુતમ્ ।
ન તે યશઃ પ્રણશિતા ભાગભાક્વ ભવિષ્યસિ ॥