મહાભારત · અધ્યાય 1.41

એવમુક્તઃ સ તેજસ્વી શૃઙ્ગી કોપસમન્વિતઃ ।
મૃતધારં ગુરું શ્રુત્વા પર્યતપ્યત મન્યુના ॥

સ ત કૃશમક્ષિપ્રેક્ષ્ય સૂનૃતાં વાચમુત્સૃજન્ ।
અપૃચ્છત્તં કથં તાતઃ સર્વભૂતહિતે રતઃ ॥

અનન્યચેતાઃ સતતં વિષ્ણું દવેમતોષયત્ । વન્યાન્નભોજી સતતં મુનિર્મૌનવ્રતે સ્થિતઃ ।
એવમ્ભૂતઃ સ તેજસ્વી સ મેઽદ્ય મૃતધારકઃ ॥
કૃશ ઉવાચ ।

રાજ્ઞા પરિક્ષિતા તાત મૃગયાં પરિધાવતા ।
અવસક્તઃ પિતુસ્તેઽદ્ય મૃતઃ સ્કન્ધે ભુજઙ્ગમઃ ॥
શૃઙ્ગ્યુવાચ ।

કિં મે પિત્રા કૃતં તસ્ય રાજ્ઞોઽનિષ્ટં દુરાત્મનઃ ।
બ્રૂહિ તત્કૃશ તત્ત્વેન પશ્ય મે તપસો બલમ્ ॥
કૃશ ઉવાચ ।

સ રાજા મૃગયાં યાતઃ પરિક્ષિદભિમન્યુજઃ ।
સસાર મૃગમેકાકી વિદ્ધ્વા બાણેન શીઘ્રગમ્ ॥

ન ચાપશ્યન્મૃગં રાજા ચરંસ્તસ્મિન્મહાવને ।
પિતરં તે સ દૃષ્ટ્વૈવ પપ્રચ્છાનભિભાષિણમ્ ॥

તં સ્થાણુભૂતં તિષ્ઠન્તં ક્ષુત્પિપાસાશ્રમાતુરઃ ।
પુનઃપુનર્મૃગં નષ્ટં પ્રપચ્છ પિતરં તવ ॥

સ ચ મૌનવ્રતોપેતો નૈવ તં પ્રત્યભાષત ।
તસ્ય રાજા ધનુષ્કોટ્યા સર્પં સ્કન્ધે સમાસજત્ ॥

શૃઙ્ગિંસ્તવ પિતા સોઽપિ તથૈવાસ્તે યતવ્રતઃ ।
સોઽપિ રાજા સ્વનગરં પ્રસ્થિતો ગજસાહ્વયમ્ ॥
સૌતિરુવાચ ।

શ્રુત્વૈવમૃષિપુત્રસ્તુ શવં સ્કન્ધે પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
કોપસંરક્તનયનઃ પ્રજ્વલન્નિવ મન્યુના ॥

આવિષ્ટઃ સ હિ કોપેન શશાપ નૃપતિં તદા ।
વાર્યુપસ્પૃશ્ય તેજસ્વી ક્રોધવેગબલાત્કૃતઃ ॥
શૃઙ્ગ્યુવાચ ।

યોઽસૌ વૃદ્ધસ્ય તાતસ્ય તથા કૃચ્છ્રગતસ્ય હ ।
સ્કન્ધે મૃતં સમાસ્રાક્ષીત્પન્નગં રાજકિલ્વિષી ॥

તં પાપમતિસન્ક્રુદ્ધસ્તક્ષકઃ પન્નગેશ્વરઃ ।
આશીવિષસ્તિગ્મતેજા મદ્વાક્યબલચોદિતઃ ॥

સપ્તરાત્રાદિતો નેતા યમસ્ય સદનં પ્રતિ ।
દ્વિજાનામવમન્તારં કુરૂણામયશસ્કરમ્ ॥
સૌતિરુવાચ ।

ઇતિ શપ્ત્વાતિસન્ક્રુદ્ધઃ શૃઙ્ગી પિતરમભ્યગાત્ ।
આસીનં ગ્રોવ્રજે તસ્મિન્વહન્તં શવપન્નગમ્ ॥

સ તમલક્ષ્ય પિતરં શૃઙ્ગી સ્કન્ધગતેન વૈ ।
શવેન ભુજગેનાસીદ્ભૂયઃ ક્રોધસમાકુલઃ ॥

દુઃખાચ્ચાશ્રૂણિ મુમુચે પિતરં ચેદમબ્રવીત્ ।
શ્રુત્વેમાં ધર્ષણાં તાત તવ તેન દુરાત્મના ॥

રાજ્ઞા પરિક્ષિતા કોપાદશપં તમહં નૃપમ્ । યથાર્હતિ સ એવોગ્રં શાપં કુરુકુલાધમઃ ।
સપ્તમેઽહનિ તં પાપં તક્ષકઃ પન્નગોત્તમઃ ॥

વૈવસ્વતસ્ય સદનં નેતા પરમદારુણમ્ ।
સૌતિરુવાચ ।
તમબ્રવીત્પિતા બ્રહ્મંસ્તથા કોપસમન્વિતમ્ ॥
શમીક ઉવાચ ।

ન મે પ્રિયં કૃતં તાત નૈષ ધર્મસ્તપસ્વિનામ્ ।
વયં તસ્ય નરેન્દ્રસ્ય વિષયે નિવસામહે ॥

ન્યાયતો રક્ષિતાસ્તેન તસ્ય પાપં ન રોચયે ।
સર્વથા વર્તમાનસ્ય રાજ્ઞો હ્યસ્મદ્વિધૈઃ સદા ॥

ક્ષન્તવ્યં પુત્ર ધર્મો હિ હતો હન્તિ ન સંશયઃ ।
યદિ રાજા ન સંરક્ષેત્પીડા નઃ પરમા ભવેત્ ॥

ન શક્નુયામ ચરિતું ધર્મં પુત્ર યથાસુખમ્ ।
રક્ષમાણા વયં તાત રાજભિર્ધર્મદૃષ્ટિભિઃ ॥

ચરામો વિપુલં ધર્મં તેષાં ભાગોઽસ્તિ ધર્મતઃ ।
સર્વથા વર્તમાનસ્ય રાજ્ઞઃ ક્ષન્તવ્યમેવ હિ ॥

પરિક્ષિત્તુ વિશેષેણ યથાઽસ્ય પ્રપિતામહઃ ।
રક્ષત્યસ્માંસ્તથા રાજ્ઞા રક્ષિતવ્યાઃ પ્રજા વિભો ॥

અરાજકે જનપદે દોષા જાયન્તિ વૈ સદા ।
ઉદ્વૃત્તં સતતં લોકં રાજા દણ્ડેન શાસ્તિ વૈ ॥

દણ્ડાત્પ્રતિભયં ભૂયઃ શાન્તિરુત્પદ્યતે તદા ।
નોદ્વિગ્નશ્ચરતે ધર્મં નોદ્વિગ્નશ્ચરતે ક્રિયામ્ ॥

રાજ્ઞા પ્રતિષ્ઠિતો ધર્મો ધર્માત્સ્વર્ગઃ પ્રતિષ્ઠિતઃ ।
રાજ્ઞો યજ્ઞક્રિયાઃ સર્વા યજ્ઞાદ્દેવાઃ પ્રતિષ્ઠિતાઃ ॥

દેવાદ્વૃષ્ટિઃ પ્રવર્તેત વૃષ્ટેરોષધયઃ સ્મૃતાઃ ।
ઓષધિભ્યો મનુષ્યાણાં ધારયન્સતતં હિતમ્ ॥

મનુષ્યાણાં ચ યો ધાતા રાજા રાજ્યકરઃ પુનઃ ।
દશશ્રોત્રિયસમો રાજા ઇત્યેવં મનુરબ્રવીત્ ॥

તેનેહ ક્ષુધિતેનૈત્ય શ્રાન્તેન મૃગલિપ્સુના ।
અજાનતા કૃતં મન્યે વ્રતમેતદિદં મમ ॥

કસ્માદિદં ત્વયા બાલ્યાત્સહસા દુષ્કૃતં કૃતમ્ ।
ન હ્યર્હતિ નૃપઃ શાપમસ્મત્તઃ પુત્ર સર્વથા ॥