મહાભારત · અધ્યાય 1.248

ઇન્દ્રપ્રસ્થે વસન્તસ્તે જઘ્રુરન્યાન્નરાધિપાન્ ।
શાસનાદ્ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય રાજ્ઞઃ શાન્તનવસ્ય ચ ॥

આશ્રિત્ય ધર્મરાજાનં સર્વલોકોઽવસત્સુખમ્ ।
પુણ્યલક્ષણકર્માણં સ્વદેહમિવ દેહિનઃ ॥

સ સમં ધર્મકામાર્થાન્સિષેવે ભરતર્ષભ ।
ત્રીનિવાત્મસમાન્બન્ધૂન્નીતિમાનિવ માનયન્ ॥

તેષાં સમવિભક્તાનાં ક્ષિતૌ દેહવતામિવ ।
બભૌ ધર્માર્થકામાનાં ચતુર્થ ઇવ પાર્થિવઃ ॥

અધ્યેતારં પરં વેદાન્પ્રયોક્તારં મહાધ્વરે ।
રક્ષિતારં શુભાઁલ્લોકાઁલ્લોભિરે તં જનાધિપમ્ ॥

અધિષ્ઠાનવતી લક્ષ્મીઃ પરાયણવતી મતિઃ ।
વર્ધમાનોઽખિલો ધર્મસ્તેનાસીત્પૃથિવીક્ષિતામ્ ॥

ભ્રાતૃભિઃ સહિતૌ રાજા ચતુર્ભિરધિકં બભૌ ।
પ્રયુજ્યમાનૈર્વિતતો વેદૈરિવ મહાધ્વરઃ ॥

તં તુ ધૌમ્યાદયો વિપ્રાઃ પરિવાર્યોપતસ્થિરે ।
બૃહસ્પતિસમા મુખ્યાઃ પ્રજાપતિમિવામરાઃ ॥

ધર્મરાજે હ્યતિપ્રીત્યા પૂર્ણચન્દ્ર ઇવામલે ।
પ્રજાનાં રેમિરે તુલ્યં નેત્રાણિ હૃદયાનિ ચ ॥

ન તુ કેવલદૈવેન પ્રજા ભાવેન રેમિરે ।
યદ્બભૂવ મનઃકાન્તં કર્મણા સ ચકાર તત્ ॥

ન હ્યયુક્તં ન ચાસત્યં નાસહ્યં ન ચ વાઽપ્રિયમ્ ।
ભાષિતં ચારુભાષસ્ય જજ્ઞે પાર્થસ્ય ધીમતઃ ॥

સ હિ સર્વસ્ય લોકસ્ય હિતમાત્મન એવ ચ ।
ચિકીર્ષન્સુમહાતેજા રેમે ભરતસત્તમ ॥

તથા તુ મુદિતાઃ સર્વે પાણ્ડવા વિગતજ્વરાઃ ।
અવસન્પૃથિવીપાલાઁસ્તાપયન્તઃ સ્વતેજસા ॥

તતઃ કતિપયાહસ્ય બીભત્સુઃ કૃષ્ણમબ્રવીત્ ।
ઉષ્ણાનિ કૃષ્ણ વર્તન્તે ગચ્છાવો યમુનાં પ્રતિ ॥

સુહૃજ્જનવૃતૌ તત્ર વિહૃત્ય મધુસૂદન ।
સાયાહ્ને પુનરેષ્યાવો રોચતાં તે જનાર્દન ॥
વાસુદેવ ઉવાચ ।

કુન્તીમાતર્મમાપ્યેતદ્રોચતે યદ્વયં જલે ।
સુહૃજ્જનવૃતાઃ પાર્થ વિહરેમ યથાસુખમ્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

આમન્ત્ર્ય તૌ ધર્મરાજમનુજ્ઞાપ્ય ચ ભારત ।
જગ્મતુઃ પાર્થગોવિન્દૌ સુહૃજ્જનવૃતૌ તતઃ ॥

વિહરન્ખાણ્ડવપ્રસ્થે કાનનેષુ ચ માધવઃ ।
પુષ્પિતોપવનાં દિવ્યાં દદર્શ યમુનાં નદીમ્ ॥

તસ્યાસ્તીરે વનં દિવ્યં સર્વર્તુસુમનોહરમ્ ।
આલયં સર્વભૂતાનાં ખાણ્ડવં ખડ્ગચર્મભૃત્ ॥

દદર્શ કૃત્સ્નં તં દેશં સહિતઃ સવ્યસાચિના ।
ઋક્ષગોમાયુશાર્દૂલવૃકકૃષ્ણમૃગાન્વિતમ્ ॥

શાખામૃગગણૈર્જુષ્ટં ગજદ્વીપિનિષેવિતમ્ ।
શકબર્હિણદાત્યૂહહંસસારસનાદિતમ્ ॥

નાનામૃગસહસ્રૈશ્ચ પક્ષિભિશ્ચ સમાવૃતમ્ ।
માનાર્હં તચ્ચ સર્વેષાં દેવદાનવરક્ષસામ્ ॥

આલયં પન્નગેન્દ્રસ્ય તક્ષકસ્ય મહાત્મનઃ ।
વેણુશાલ્મલિબિલ્વાતિમુક્તજમ્બ્વામ્રચમ્પકૈઃ ॥

અઙ્કોલપનસાશ્વત્થતાલજમ્બીરવઞ્જુલૈઃ ।
એકપદ્મકતાલૈશ્ચ શતશશ્ચૈવ રૌહિણૈઃ ॥

નાનાવૃક્ષૈઃ સમાયુક્તં નાનાગુલ્મસમાવૃતમ્ ।
વેત્રકીચકસંયુક્તમાશીવિષનિષેવિતમ્ ॥

વિગતાર્કં મહાભોગવિતતદ્રુમસઙ્કટમ્ ।
વ્યાલદંષ્ટ્રિગણાકીર્ણં વર્જિતં સર્વમાનુષૈઃ ॥

રક્ષસાં ભુજગેન્દ્રાણાં પક્ષિણાં ચ મહાલયમ્ ।
ખાણ્ડવં સુમહાપ્રાજ્ઞઃ સર્વલોકવિભાગવિત્ ॥

દૃષ્ટવાન્સર્વલોકેશ અર્જુનેન સમન્વિતઃ ।
પીતામ્બરધરો દેવસ્તદ્વનં બહુધા ચરન્ ॥

સદ્રુમસ્ય સયક્ષસ્ય સભૂતગણપક્ષિણઃ । ખાણ્ડવસ્ય વિનાશં તં દદર્શ મધુસૂદનઃ ॥

વિહારદેશં સમ્પ્રાપ્ય નાનાદ્રુમમનુત્તમમ્ ।
ગૃહૈરુચ્ચાવચૈર્યુક્તં પુરન્દરપુરોપમમ્ ॥

ભક્ષ્યૈર્ભોજ્યૈશ્ચ પેયૈશ્ચ રસવદ્બિર્મહાધનૈઃ ।
માલ્યૈશ્ચ વિવિધૈર્ગન્ધૈસ્તથા વાર્ષ્મેયપાણ્ડવૌ ॥

તદા વિવિશતુઃ પૂર્ણં રત્નૈરુચ્ચાવચૈઃ શુભૈઃ ।
યથોપજોષં સર્વશ્ચ જનશ્ચિક્રીડ ભારત ॥

સ્ત્રિયશ્ચ વિપુલશ્રોષ્ણ્યશ્ચારુપીનપયોધરાઃ ।
મદસ્ખલિતગામિન્યશ્ચિક્રીડુર્વામલોચનાઃ ॥

વને કાશ્ચિજ્જલે કાશ્ચિત્કાશ્ચિદ્વેશ્મસુ ચાઙ્ગનાઃ ।
યથાદેશં યથાપ્રીતિ ચિક્રીડુઃ પાર્થકૃષ્ણયોઃ ॥

વાસુદેવપ્રિયા નિત્યં સત્યભામા ચ ભામિની । દ્રૌપદી ચ સુભદ્રા ચ વાસાંસ્યાભરણાનિ ચ ।
પ્રાયચ્છન્ત મહારાજ સ્ત્રીણાં તાઃ સ્મ મદોત્કટાઃ ॥

કાશ્ચિત્પ્રહૃષ્ટા નનૃતુશ્ચુક્રુશુશ્ચ તથા પરાઃ ।
જહસુશ્ચ પરા નાર્યઃ પપુશ્ચાન્યા વરાસવમ્ ॥

રુરુધુશ્ચાપરાસ્તત્ર પ્રજઘ્નુશ્ચ પરસ્પરમ્ ।
મન્ત્રયામાસુરન્યાશ્ચ રહસ્યાનિ પરસ્પરમ્ ॥

વેણુવીણામૃદઙ્ગાનાં મનોજ્ઞાનાં ચ સર્વશઃ ।
શબ્દેન પૂર્યતે હર્મ્યં તદ્વનં સુમહર્દ્ધિમત્ ॥

તસ્મિંસ્તદા વર્તમાનો કુરુદાશાર્હનન્દનૌ ।
સમીપં જગ્મતુઃ કઞ્ચિદુદ્દેશં સુમનોહરમ્ ॥

તત્ર ગત્વા મહાત્માનૌ કૃષ્ણૌ પરપુરઞ્જયૌ ।
મહાર્હાસનયો રાજંસ્તતસ્તૌ સન્નિષીદતુઃ ॥

તત્ર પૂર્વવ્યતીતાનિ વિક્રાન્તાનીતરાણિ ચ ।
બહૂનિ કથયિત્વા તૌ રેમાતે પાર્થમાધવૌ ॥

તત્રોપવિષ્ટૌ મુદિતૌ નાકપૃષ્ઠેઽશ્વિનાવિવ ।
અભ્યાગચ્છત્તદા વિપ્રો વાસુદેવધનઞ્જયૌ ॥

બૃહચ્છાલપ્રતીકાશઃ પ્રતપ્તકનકપ્રભઃ ।
હરિપિઙ્ગોજ્જ્વલશ્મશ્રુઃ પ્રમાણાયામતઃ સમઃ ॥

તરુણાદિત્યસઙ્કાશશ્ચીરવાસા જટાધરઃ ।
પદ્મપત્રાનનઃ પિઙ્ગસ્તેજસા પ્રજ્વલન્નિવ ॥

જગામ તૌ કૃષ્ણપાર્થૌ દિધક્ષુઃ ખાણ્ડવં વનમ્ । ઉપસૃષ્ટં તુ તં કૃષ્ણો ભ્રાજમાનં દ્વિજોત્તમમ્ ।
અર્જનો વાસુદેવશ્ચ તૂર્ણમુત્પત્ય તસ્થતુઃ ॥