મહાભારત · અધ્યાય 1.233

એવં તે સમયં કૃત્વા ન્યવસંસ્તત્ર પાણ્ડવાઃ ।
વશે શસ્ત્રપ્રતાપેન કુર્વન્તોઽન્યાન્મહીક્ષિતઃ ॥

તેષાં મનુજસિંહાનાં પઞ્ચાનામમિતૌજસામ્ ।
બભૂવ કૃષ્ણા સર્વેષાં પાર્થાનાં વશવર્તિની ॥

તે તયા તૈશ્ચ સા વીરૈઃ પતિભિઃ સહ પઞ્ચભિઃ ।
બભૂવ પરમપ્રીતા નાગૈરિવ સરસ્વતી ॥

વર્તમાનેષુ ધર્મેણ પાણ્ડવેષુ મહાત્મસુ ।
વ્યવર્ધન્કુરવઃ સર્વે હીનદોષાઃ સુખાન્વિતાઃ ॥

અથ દીર્ઘેણ કાલેન બ્રાહ્મણસ્ય વિશામ્પતે ।
કસ્યચિત્તસ્કરા જહ્રુઃ કેચિદ્ગા નૃપસત્તમ ॥

હ્રિયમાણે ધને તસ્મિન્બ્રાહ્મણઃ ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ ।
આગમ્ય ખાણ્ડવપ્રસ્થમુદક્રોશત્સ પાણ્ડવાન્ ॥

હ્રિયતે ગોધનં ક્ષુદ્રૈર્નૃશંસૈરકૃતાત્મભિઃ ।
પ્રસહ્ય ચાસ્મદ્વિષયાદભ્યધાવત પાણ્ડવાઃ ॥

બ્રાહ્મણસ્ય પ્રશાન્તસ્ય હવિર્ધ્વાઙ્ક્ષૈઃ પ્રલુપ્યતે ।
શાર્દૂલસ્ય ગુહાં શૂન્યાં નીચઃ ક્રોષ્ટાભિમર્દતિ ॥

અરક્ષિતારં રાજાનં બલિષદ્ભાગહારિણમ્ ।
તમાહુઃ સર્વલોકસ્ય સમગ્રં પાપચારિણમ્ ॥

બ્રાહ્મણસ્વે હૃતે ચોરૈર્ધર્માર્થે ચ વિલોપિતે ।
રોરૂયમાણે ચ મયિ ક્રિયતાં હસ્તધારણા ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

રોરૂયમાણસ્યાભ્યાશે ભૃશં વિપ્રસ્ય પાણ્ડવઃ ।
તાનિ વાક્યાનિ શુશ્રાવ કુન્તીપુત્રો ધનઞ્જયઃ ॥

શ્રુત્વૈવ ચ મહાબાહુર્મા ભૈરિત્યાહ તં દ્વિજમ્ ।
આયુધાનિ ચ યત્રાસન્પાણ્ડવાનાં મહાત્મનાં ॥

કૃષ્ણયા સહ તત્રાસ્તે ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ ।
સમ્પ્રવેશાય ચાશક્તો ગમનાય ચ પાણ્ડવઃ ॥

તસ્ય ચાર્તસ્ય તૈર્વાક્યૈશ્ચોદ્યમાનઃ પુનઃપુનઃ ।
આક્રન્દે તત્ર કૌન્તેયશ્ચિન્તયામાસ દુઃખિતઃ ॥

હ્રિયમાણે ધને તસ્મિન્બ્રાહ્મણસ્ય તપસ્વિનઃ ।
અશ્રુપ્રમાર્જનં તસ્ય કર્તવ્યમિતિ નિશ્ચયઃ ॥

ઉપર્રેક્ષણજોઽધર્મઃ સુમહાન્સ્યાન્મહીપતેઃ ।
યદ્યસ્ય રુદતો દ્વારિ ન કરોમ્યદ્ય રક્ષણમ્ ॥

અનાસ્તિક્યં ચ સર્વેષામસ્માકમપિ રક્ષણે ।
પ્રતિતિષ્ઠેત લોકેઽસ્મિન્નધર્મશ્ચૈવ નો ભવેત્ ॥

અનાપૃચ્છય તુ રાજાનં ગતે મયિ ન સંશયઃ ।
અજાતશત્રોર્નૃપતેર્મયિ ચૈવાનૃતં ભવેત્ ॥

અનુપ્રવેશે રાજ્ઞસ્તુ વનવાસો ભવેન્મમ ।
સર્વમન્યત્પરિહૃતં ધર્ષણાત્તુ મહીપતેઃ ॥

અધર્મો વૈ મહાનસ્તુ વને વા મરણં મમ ।
શરીરસ્ય વિનાશેન ધર્મ એવ વિશિષ્યતે ॥

એવં વિનિશ્ચિત્ય તતઃ કુન્તીપુત્રો ધનઞ્જયઃ ।
અનુપ્રવિશ્ય રાજાનમાપૃચ્છય ચ વિશામ્પતે ॥

મુખમાચ્છાદ્ય નિબિડમુત્તરીયેણ વાસસા । અગ્રજં ચાર્જુનો ગેહાદભિવાદ્યાશુ નિઃસૃતઃ ॥

ધનુરાદાય સંહૃષ્ટો બ્રાહ્મણં પ્રત્યભાષત ।
બ્રાહ્મણા ગમ્યતાં શીઘ્રં યાવત્પરધનૈર્ષિણઃ ॥

ન દૂરે તે ગતાઃ ક્ષુદ્રાસ્તાવદ્ગચ્છાવહે સહ ।
યાવન્નિવર્તયામ્યદ્ય ચોરહસ્તાદ્ધનં તવ ॥

સોઽનુસૃત્ય મહાબાહુર્ધન્વી વર્મી રથી ધ્વજી ।
શરૈર્વિધ્વસ્ય તાંશ્ચોરાનવજિત્ય ચ તદ્ધનમ્ ॥

બ્રાહ્મણં સમુપાકૃત્ય યશઃ પ્રાપ્ય ચ પાણ્ડવઃ ।
તતસ્તદ્ગેધનં પાર્થો દત્ત્વા તસ્મૈ દ્વિજાતયે ॥

આજગામ પુરં વીરઃ સવ્યસાચી ધનઞ્જયઃ ।
સોઽભિવાદ્ય ગુરૂન્સર્વાન્સર્વૈશ્ચાપ્યભિનન્દિતઃ ॥

ધર્મરાજમુવાચેદં વ્રતમાદિશ મે પ્રભો ।
સમયઃ સમતિક્રાન્તો ભવત્સન્દર્શને મયા ॥

વનવાસં ગમિષ્યામિ સમયો હ્યેષ નઃ કૃતઃ ।
ઇત્યુક્તો ધર્મરાસ્તુ સહસા વાક્યમપ્રિયમ્ ॥

કથમિત્યબ્રવીદ્વાચા શોકાર્તઃ સજ્જમાનયા ।
યુધિષ્ઠિરો ગુડાકેશં ભ્રાતા ભ્રાતરમચ્યુતમ્ ॥

ઉવાચ દીનો રાજા ચ ધનઞ્જયમિદં વચઃ ।
પ્રમાણમસ્મિ યદિ તે મત્તઃ શૃણુ વચોઽનઘ ॥

અનુપ્રવેશે યદ્વીર કૃતવાંસ્ત્વં મમાપ્રિયમ્ ।
સર્વં તદનુજાનામિ વ્યલીકં ન ચ મે હૃદિ ॥

ગુરોરનુપ્રવેશો હિ નોપઘાતો યવીયસઃ ।
યવીયસોઽનુપ્રવેશો જ્યેષ્ઠસ્ય વિધિલોપકઃ ॥

નિવર્તસ્વ મહાબાહો કુરુષ્વ વચનં મમ ।
ન હિ તે ધર્મલોપોઽસ્તિ ન ચ તે ધર્પણા કૃતા ॥
અર્જુન ઉવાચ ।

ન વ્યાજેન ચરેદ્ધર્મમિતિ મે ભવતઃ શ્રુતમ્ ।
ન સત્યાદ્વિચલિષ્યામિ સત્યેનાયુધમાલભે ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

સોઽભ્યનુજ્ઞાય રાજાનં વનચર્યાય દીક્ષિતઃ ।
વને દ્વાદશ માસાંસ્તુ વાસાયાનુજગામ હ ॥