મહાભારત · અધ્યાય 1.229

શણુ મે વિસ્તરેણેમમિતિહાસં પુરાતનમ્ ।
ભ્રાતૃભિઃ સહિતઃ પાર્થ યથા વૃત્તં યુધિષ્ઠિર ॥

મહાસુરસ્યાન્વવાયે હિરણ્યકશિપોઃ પુરા ।
નિકુમ્ભો નામ દૈત્યેન્દ્રસ્તેજસ્વી બલવાનભૂત્ ॥

તસ્ય પુત્રૌ મહાવીર્યૌ જાતૌ ભીમપરાક્રમૌ ।
સુન્દોપસુન્દૌ દૈત્યેન્દ્રૌ દારુણૌ ક્રૂરમાનસૌ ॥

તાવેકનિશ્ચયૌ દૈત્યાવેકકાર્યાર્થસમ્મતૌ ।
નિરન્તરમવર્તેતાં સમદુઃખસુખાવુભૌ ॥

વિનાઽન્યોન્યં ન ભુઞ્જાતે વિનાઽન્યોન્યં ન જલ્પતઃ ।
અન્યોન્યસ્ય પ્રિયકરાવન્યોન્યસ્ય પ્રિયંવદૌ ॥

એકશીલસમાચારૌ દ્વિધૈવૈકોઽભવત્કૃતઃ ।
તૌ વિવૃદ્ધૌ મહાવીર્યૌ કાર્યેષ્વપ્યેકનિશ્ચયૌ ॥

ત્રૈલોક્યવિજયાર્થાય સમાધાયૈકનિશ્ચયમ્ ।
દીક્ષાં કૃત્વા ગતૌ વિન્ધ્યં તાવુગ્રં તેપતુસ્તપઃ ॥

તૌ તુ દીર્ઘેણ કાલેન તપોયુક્તૌ બભૂવતુઃ ।
ક્ષુત્પિપાસાપરિશ્રાન્તૌ જટાવલ્કલધારિણૌ ॥

મલોપચિતસર્વાઙ્ગૌ વાયુભક્ષૌ બભૂવતુઃ । આત્મમાંસાનિ જુહ્વાન્તૌ પાદાઙ્ગુષ્ઠાગ્રધિષ્ઠિતૌ ।
ઊર્ધ્વબાહૂ ચાનિમિષૌ દીર્ઘકાલં ધૃતવ્રતૌ ॥

તયોસ્તપઃપ્રભાવેણ દીર્ઘકાલં પ્રતાપિતઃ ।
ધૂમં પ્રમુમુચે વિન્ધ્યસ્તદ્ભુતમિવાભવત્ ॥

તતો દેવા ભયં જગ્મુરુગ્રં દૃષ્ટ્વા તયોસ્તપઃ ।
તપોવિઘાતાર્થમથો દેવા વિઘ્નાનિ ચક્રિરે ॥

રત્નૈઃ પ્રલોભયામાસુઃ સ્ત્રીભિશ્ચોભૌ પુનઃપુનઃ ।
ન ચ તૌ ચક્રતુર્ભઙ્ગં વ્રતસ્ય સુમહાવ્રતૌ ॥

અથ માયાં પુનર્દેવાસ્તયોશ્ચક્રુર્મહાત્મનોઃ ।
ભગિન્યો માતરો ભાર્યાસ્તયોશ્ચાત્મજનસ્તથા ॥

પ્રપાત્યમાના વિસ્રસ્તાઃ શૂલહસ્તેન રક્ષસા ।
ભ્રષ્ટાભરણકેશાન્તા ભ્રષ્ટાભરણવાસસઃ ॥

અભિભાષ્ય તતઃ સર્વાસ્તૌ ત્રાહીતિ વિચુક્રુશુઃ ।
ન ચ તૌ ચક્રતુર્ભઙ્ગં વ્રતસ્ય સુમહાવ્રતૌ ॥

યદા ક્ષોભં નોપયાતિ નાર્તિમન્યતરસ્તયોઃ ।
તતઃ સ્ત્રિયસ્તા ભૂતં ચ સર્વમન્તરધીયત ॥

તતઃ પિતામહઃ સાક્ષાદભિગમ્ય મહાસુરૌ ।
વરેણ ચ્છ્દયામાસ ક્વલોકહિતઃ પ્રભુઃ ॥

તતઃ સુન્દોપસુન્દૌ તૌ ભ્રાતરૌ દૃઢવિક્રમૌ ।
દૃષ્ટ્વા પિતામહં દેવં તસ્થતુઃ પ્રાઞ્જલી તદા ॥

ઊચતુશ્ચ પ્રભું દેવં તતસ્તૌ સહિતૌ તદા ।
આવયોસ્તપસાઽનેન યદિ પ્રીતઃ પિતામહઃ ॥

માયાવિદાવસ્ત્રવિદૌ બલિનૌ કામરૂપિણૌ ।
ઉભાવપ્યમરૌ સ્યાવઃ પ્રસન્નો યદિ નૌ પ્રભુઃ ॥
બ્રહ્મોવાચ ।

ઋતેઽમરત્વં યુવયોઃ સર્વમુક્તં ભવિષ્યતિ ।
અન્યદ્વૃણીતં મૃત્યોશ્ચ વિધાનમમરૈઃ સમ્ ॥

પ્રભવિષ્યાવ ઇતિ યન્મહદભ્યુદ્યતં તપઃ ।
યુવયોર્હેતુનાનેન નામરત્વં વિધીયતે ॥

ત્રૈલોક્યવિજયાર્થાય ભવદ્ભ્યામાસ્થિતં તપઃ ।
હેતુનાઽનેન દૈત્યેન્દ્રૌ ન વાં કામં કરોમ્યહમ્ ॥

સુન્દોપસુન્દાવૂચતુઃ । ત્રિષુ લોકેષુ યદ્ભૂતં કિઞ્ચિત્સ્થાવરજઙ્ગમમ્ ।
સર્વસ્માન્નૌ ભયં ન સ્યાદૃતેઽન્યોન્યં પિતામહ ॥
પિતામહ ઉવાચ ।

યત્પ્રાર્થિતં યથોક્તં ચ કામમેતદ્દદાનિ વામ્ ।
મૃત્યોર્વિધાનમેતચ્ચ યથાવદ્વા ભવિષ્યતિ ॥
નારદ ઉવાચ ।

તતઃ પિતામહો દત્ત્વા વરમેતત્તદા તયોઃ ।
નિવર્ત્ય તપસસ્તૌ ચ બ્રહ્મલોકં જગામ હ ॥

લબ્ધ્વા વરાણિ દૈત્યેન્દ્રાવથ તૌ ભ્રાતરાવુભૌ ।
અવધ્યૌ સર્વલોકસ્ય સ્વમેવ ભવનં ગતૌ ॥

તૌ તુ લબ્ધવરૌ દૃષ્ટ્વા કૃતકામૌ મનસ્વિનૌ ।
સર્વઃ સુહૃઞ્જનસ્તાભ્યાં પ્રહર્ષમુપજગ્મિવાન્ ॥

તતસ્તૌ તુ જટા ભિત્ત્વા મૌલિનૌ સમ્બભૂવતુઃ ।
મહાર્હાભરણોપેતૌ વિરજોમ્બરધારિણૌ ॥

અકાલકૌમુદીં ચૈવ ચક્રતુઃ સાર્વકાલિકીમ્ ।
નિત્યઃ પ્રમુદિતઃ સર્વસ્તયોશ્ચૈવ સુહૃઞ્જનઃ ॥

ભક્ષ્યતાં ભુજ્યતાં નિત્યં દીયતાં રમ્યતામિતિ ।
ગીયેતાં પીયતાં ચેતિ શભ્દશ્ચાસીદ્ગૃહે ગૃહે ॥

તત્રતત્ર મહાનાદૈરુત્કૃષ્ટતલનાદિતૈઃ ।
હૃષ્ટં પ્રમુદિતં સર્વં દૈત્યાનામભવત્પુરમ્ ॥

તૈસ્તૈર્વિહારૈર્બહુભિર્દૈત્યાનાં કામરૂપિણામ્ ।
સમાઃ સન્ક્રીડતાં તેષામહરેકમિવાભવત્ ॥