મહાભારત · અધ્યાય 1.215

અશ્રુત્વૈવં વચનં તે મહર્ષે મયા પૂર્વં યતિતં સંવિધાતુમ્ ।
ન વૈ શક્યં વિહિતસ્યાપયાનં તદેવેદમુપપન્નં વિધાનમ્ ॥

દિષ્ટસ્ય ગ્રન્થિરનિવર્તનીયઃ સ્વકર્મણા વિહિતં તેન કિઞ્ચિત્ ।
કૃતં નિમિત્તમિહ નૈકહેતો- સ્તદેવેદમુપન્નં વિધાનમ્ ॥

યથૈવ કૃષ્ણોક્તવતી પુરસ્તા- ન્નૈકાન્પતીન્મે ભગવાન્દદાતુ ।
સ ચાપ્યેવં વરમિત્યબ્રવીત્તાં દેવો હિ વેત્તા પરમં યદત્ર ॥

યદિ ચૈવં વિહિતઃ શઙ્કરેણ ધર્મોઽધર્મો વા નાત્ર મમાપરાધઃ ।
ગૃહ્ણન્ત્વિમે વિધિતત્પાણિમસ્યા યથોપજોષં વિહિતૈષાં હિ કૃષ્ણા ॥
વ્યાસ ઉવાચ ।

નાયં વિધિર્માનુષાણાં વિવાહે દેવા હ્યેતે દ્રૌપદી ચાપિ લક્ષ્મીઃ ।
પ્રાક્કર્મણઃ સુકૃતાત્પાણ્ડવાનાં પઞ્ચાનાં ભાર્યા દેવદેવપ્રસાદાત્ ॥

તેષામેવાયં વિહિતઃ સ્યાદ્વિવાહો યથા હ્યેષ દ્રૌપદીપાણ્ડવાનામ્ ।
અન્યેષાં નૃણાં યોષિતાં ચ ન ધર્મઃ સ્યાન્માનવોક્તો નરેન્દ્ર ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તત આજગ્મતુસ્તત્ર તૌ વ્યાસદ્રુપદાવુભૌ । કુન્તી સપુત્રા યત્રાસ્તે ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ પાર્ષતઃ ।
તતો દ્વૈપાયનઃ કૃષ્ણો યુધિષ્ઠિરમથાગમત્ ॥

તતોઽબ્રવીદ્ભગવાન્ધર્મરાજ- મદ્યૈવ પુણ્યેઽહનિ પાણ્ડવેય ।
પુણ્યે પુષ્યે યોગમુપૈતિ ચન્દ્રમાઃ પાણિં કૃષ્ણાયાસ્ત્વં ગૃહાણાદ્ય પૂર્વં ॥

એવમુક્ત્વા ધર્મરાજં ભીમાદીનપ્યભાષત ॥

ક્રમેણ પુરુષવ્યાઘ્રાઃ પાણિં ગૃહ્ણન્તુ પાણિભિઃ ।
એવમેવ મયા સર્વં દૃષ્ટમેતત્પુરાઽનઘાઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તતો રાજા યજ્ઞસેનઃ સપુત્રો જન્યાર્થણુક્તં બહુ તત્તદગ્ર્યમ્ ।
સમર્થયામાસ મહાનુભાવો હૃષ્ટઃ સપુત્રઃ સહબન્ધુવર્ગઃ । સમાનયામાસ સુતાં ચ કૃષ્ણા- માપ્લાવ્ય રત્નૈર્બહુભિર્વિભૂષ્ય ॥

તતસ્તુ સર્વે સુહૃદો નૃપસ્ય સમાજગ્મુઃ સહિતા મન્ત્રિણશ્ચ ।
દ્રષ્ટું વિવાહં પરમપ્રતીતા દ્વિજાશ્ચ પૌરાશ્ચ યથાપ્રધાનાઃ ॥

તતોઽસ્ય વેશ્માગ્ર્યજનોપશોભિતં વિસ્તીર્ણપદ્મોત્પલભૂષિતાજિરમ્ ।
બલૌઘરત્નૌઘવિચિત્રમાબભૌ નભો યથા નિર્મલતારકાન્વિતમ્ ॥

તતસ્તુ તે કૌરવરાજપુત્રા વિભૂષિતાઃ કુણ્ડલિનો યુવાનઃ ।
મહાર્હવસ્ત્રામ્બરચન્દનોક્ષિતાઃ કૃતાભિષેકાઃ કૃતમઙ્ગલક્રિયાઃ ॥

પુરોહિતેનાગ્નિસમાનવર્ચસા સહૈવ ધૌમ્યેન યતાવિધિ પ્રભો ।
ક્રમેણ સર્વે વિવિશુસ્તતઃ સદો મહર્ષભા ગોષ્ઠમિવાભિનન્દિનઃ ॥

તતઃ સમાધાય સ વેદપરાગો જુહાવ મન્ત્રૈર્જ્વલિતં હુતાશનમ્ ।
યુધિષ્ઠિરં ચાપ્યુપનીય મન્ત્રવિ- ન્નિયોજયામાસ સહૈવ કૃષ્ણયા ॥

પ્રદક્ષિણં તૌ પ્રગૃહીતપાણી સમાનયામાસ સ વેદપરાગઃ ।
વિપ્રાંશ્ચ સન્તર્પ્ય યુધિષ્ઠિરો ધનૈ- ર્ગોભિશ્ચ રત્નૈર્વિવિધૈશ્ચ પૂર્વમ્ ॥

તદા સ રાજા દ્રુપદસ્ય પુત્રિકા- પાણિં પ્રજગ્રાહ હુતાશનાગ્રતઃ ।
ધૌમ્યેન મન્ત્રૈર્વિધિવદ્ભુતેઽગ્નૌ સહાગ્નિકલ્પૈરૃષિભિઃ સમેત્ય ॥

તતોઽન્તરિક્ષાત્કુસુમાનિ પેતુ- ર્વવૌ ચ વાયુઃ સુમનોજ્ઞગન્ધઃ ।
તતોઽભ્યનુજ્ઞાપ્ય સમાજશોભિતં યુધિષ્ઠિરં રાજપુરોહિતસ્તદા ॥

વિપ્રાંશ્ચ સર્વાન્સુહૃદશ્ચ રાજ્ઞઃ સમેત્ય રાજાનમદીનસત્વમ્ ।
જગાદ ભૂયોઽપિ મહાનુભાવો વચોઽર્થયુક્તં મનુજેશ્વરં તમ્ ॥

ગૃહ્ણન્ત્વથાન્યે નરદેવકન્યા- પાણિં યથાવન્નરદેવપુત્રાઃ ।
તમભ્યનન્દદ્દ્રુપદસ્તથા દ્વિજં તથા કુરુષ્વેતિ તમાદિદેશ ॥

પુરોહિતસ્યાનુમતેન રાજ્ઞ- સ્તે રાજપુત્રા મુદિતા બભૂવુઃ ।
ક્રમેણ ચાન્યે ચ નરાધિપાત્મજા વરસ્ત્રિયાસ્તે જગૃહુઃ કરં તદા ॥

અહન્યહન્યુત્તમરૂપધારિણો મહારથાઃ કૌરવવંશવર્ધનાઃ ॥

ઇદં ચ તત્રાદ્ભુતરૂપમુત્તમં જગાદ દેવર્ષિરતીતમાનુષમ્ ।
મહાનુભાવા કિલ સા સુમધ્યમા બભૂવ કન્યૈવ ગતે ગતેઽહનિ ॥

પતિશ્વશુરતા જ્યેષ્ઠે પતિદેવરતાઽનુજે । મધ્યમેષુ ચ પાઞ્ચાલ્યાસ્ત્રિતયં ત્રિતયં ત્રિષુ ॥

કૃતે વિવાહે દ્રુપદો ધનં દદૌ મહારથેભ્યો બહુરૂપમુત્તમમ્ ।
શતં રથાનાં વરહેમમાલિનાં ચતુર્યુજાં હેમખલીનમાલિનામ્ ॥

શતં ગજાનામપિ પદ્મિનાં તથા શતં ગિરિણામિવ હેમશૃઙ્ગિણામ્ ।
તથૈવ દાસીશતમગ્ર્યયૌવનં મહાર્હવેષાભરણામ્બરસ્રજમ્ ॥

પૃથક્પૃથગ્દિવ્યદૃશાં પુનર્દદૌ તદા ધનં સૌમકિરગ્નિસાક્ષિકમ્ ।
તથૈવ વસ્ત્રાણિ વિભૂષણાનિ પ્રભાવયુક્તાનિ મહાનુભાવઃ ॥

કૃતે વિવાહે ચ તતસ્તુ પાણ્ડવાઃ પ્રભૂતરત્નામુપલભ્ય તાં શ્રિયમ્ ।
વિજહ્રુરિન્દ્રપ્રતિમા મહાબલાઃ પુરે તુ પાઞ્ચાલનૃપસ્ય તસ્ય હ ॥