મહાભારત · અધ્યાય 1.203

યદા નિવૃત્તા રાજાનો ધનુષઃ સજ્યકર્મણઃ ।
અથોદતિષ્ઠદ્વિપ્રાણાં મધ્યાજ્જિષ્ણુરુદારધીઃ ॥

ઉદક્રોશન્વિપ્રમુખ્યા વિધુન્વન્તોઽજિનાનિ ચ ।
દૃષ્ટ્વા સમ્પ્રસ્થિતં પાર્થમિન્દ્રકેતુસમપ્રભમ્ ॥

કેચિદાસન્વિમનસઃ કેચિદાસન્મુદાન્વિતાઃ ।
આહુઃ પરસ્પરં કેચિન્નિપુણા બુદ્ધિજીવિનઃ ॥

યત્કર્ણશલ્યપ્રમુખૈઃ ક્ષત્રિયૈર્લોકવિશ્રુતૈઃ ।
નાનતં બલવદ્ભિર્હિ ધનુર્વેદપરાયણૈઃ ॥

તત્કથં ત્વકૃતાસ્ત્રેણ પ્રાણતો દુર્બલીયસા ।
વટુમાત્રેણ શક્યં હિ સજ્યં કર્તું ધનુર્દ્વિજાઃ ॥

અવહાસ્યા ભવિષ્યન્તિ બ્રાહ્મણાઃ સર્વરાજસુ ।
કર્મણ્યસ્મિન્નસંસિદ્ધે ચાપલાદપરીક્ષિતે ॥

યદ્યેષ દર્પાદ્ધર્ષાદ્વાપ્યથ બ્રાહ્મણચાપલાત્ ।
પ્રસ્થિતો ધનુરાયન્તું વાર્યતાં સાધુ મા ગમત્ ॥

નાવહાસ્યા ભવિષ્યામો ન ચ લાઘવમાસ્થિતાઃ ।
ન ચ વિદ્વિષ્ટતાં લોકે ગમિષ્યામો મહીક્ષિતામ્ ॥

કેચિદાહુર્યુવા શ્રીમાન્નાગરાજકરોપમઃ ।
પીનસ્કન્ધોરુબાહુશ્ચ ધૈર્યેણ હિમવાનિવ ॥

સિંહખેલગતિઃ શ્રીમાન્મત્તનાગેન્દ્રવિક્રમઃ ।
સમ્ભાવ્યમસ્મિન્કર્મેદમુત્સાહાચ્ચાનુમીયતે ॥

શક્તિરસ્ય મહોત્સાહા ન હ્યશક્તઃ સ્વયં વ્રજેત્ ।
ન ચ તદ્વિદ્યતે કિઞ્ચિત્કર્મ લોકેષુ યદ્ભવેત્ ॥

બ્રાહ્મણાનામસાધ્યં ચ નૃષુ સંસ્થાનચારિષુ ।
અબ્ભક્ષા વાયુભક્ષાશ્ચ ફલાહારા દૃઢવ્રતાઃ ॥

દુર્બલા અપિ વિપ્રા હિ બલીયાંસઃ સ્વેતજસા ।
બ્રાહ્મણો નાવમન્તવ્યઃ સદસદ્વા સમાચરન્ ॥

સુખં દુઃખં મહદ્ધ્રસ્વં કર્મ યત્સમુપાગતમ્ ।
જામદગ્ન્યેન રામેણ નિર્જિતાઃ ક્ષત્રિયા યુધિ ॥

પીતઃ સમુદ્રોઽગસ્ત્યેન અગાધો બ્રહ્મતેજસા ।
તસ્માદ્બ્રુવન્તુ સર્વેઽત્ર વટુરેષ ધનુર્મહાન્ ॥

આરોપયતુ શીઘ્રં વૈ તથેત્યૂચુર્દ્વિજર્ષભાઃ ।
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।
એવં તેષાં વિલપતાં વિપ્રાણાં વિવિધા ગિરઃ ॥

અર્જુનો ધનુષોઽભ્યાશે તસ્થૌ ગિરિરિવાચલઃ ।
અર્જુનઃ પાણ્ડવશ્રેષ્ઠો ધૃષ્ટદ્યુમ્નમથાબ્રવીત્ ॥

એતદ્ધનુર્બ્રાહ્મણાનાં સજ્યં કર્તુમલં તુ કિમ્ ।
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા ધૃષ્ટદ્યુમ્નોઽબ્રવીદ્વચઃ ॥

બ્રાહ્મણો વાથ રાજન્યો વૈશ્યો વા શૂદ્ર એવ વા ।
એતેષાં યો ધનુઃશ્રેષ્ઠં સજ્યં કુર્યાદ્દ્વિજોત્તમ ॥

તસ્મૈ પ્રદેયા ભગિની સત્યમુક્તં મયા વચઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તતઃ પશ્ચાન્મહાતેજાઃ પાણ્ડવો રણદુર્જયઃ । સ તદ્ધનુઃ પરિક્રમ્ય પ્રદક્ષિણમથાકરોત્ ॥

પ્રણમ્ય શિરસા દેવમીનં વરદં પ્રભુમ્ ।
કૃષ્ણં ચ મનસા કૃત્વા જગૃહે ચાર્જુનો ધનુઃ ॥

યત્પાર્થિવૈ રુક્મસુનીથવક્રૈ રાધેયદુર્યોધનશલ્યસાલ્વૈઃ ।
તદા ધનુર્વેદપરૈર્નૃસિંહૈઃ કૃતં ન સજ્યં મહતોઽપિ યત્નાત્ ॥

તદર્જુનો વીર્યવતાં સદર્પ- સ્તદૈન્દ્રિરિન્દ્રાવરજપ્રભાવઃ ।
સજ્યં ચ ચક્રે નિમિષાન્તરેણ શરાંશ્ચ જગ્રાહ દશાર્દસઙ્ખ્યાન્ ॥

વિવ્યાધ લક્ષ્યં નિપપાત તચ્ચ છિદ્રેણ ભૂમૌ સહસાતિવિદ્ધમ્ ।
તતોઽન્તરિક્ષે ચ બભૂવ નાદઃ સમાજમધ્યે ચ મહાન્નિનાદઃ ॥

પુષ્પાણિ દિવ્યાનિ વવર્ષ દેવઃ પાર્થસ્ય મૂર્ધ્નિ દ્વિષતાં નિહન્તુઃ ॥

ચેલાનિ વિવ્યધુસ્તત્ર બ્રાહ્મણાશ્ચ સહસ્રશઃ । વિલક્ષિતાસ્તતશ્ચક્રુર્હાહાકારાંશ્ચ સર્વશઃ ।
ન્યપતંશ્ચાત્ર નભસઃ સમન્તાત્પુષ્પવૃષ્ટયઃ ॥

શતાઙ્ગાનિ ચ તૂર્યાણિ વાદકાઃ સમવાદયન્ ।
સૂતમાગધસઙ્ઘાશ્ચાપ્યસ્તુવંસ્તત્ર સુસ્વરાઃ ॥

તં દૃષ્ટ્વા દ્રુપદઃ પ્રીતો બભૂવ રિપુસૂદનઃ ।
સહ સૈન્યૈશ્ચ પાર્થસ્ય સાહાય્યાર્થમિયેષ સઃ ॥

તસ્મિંસ્તુ શબ્દે મહતિ પ્રવૃદ્ધે યુધિષ્ઠિરો ધર્મભૃતાં વરિષ્ઠઃ ।
આવાસમેવોપજગામ શીઘ્રં સાર્ધં યમાભ્યાં પુરુષોત્તમાભ્યામ્ ॥

વિદ્ધં તુ લક્ષ્યં પ્રસમીક્ષ્ય કૃષ્ણા પાર્થં ચ શક્રપ્રતિમં નિરીક્ષ્ય ।
સ્વભ્યસ્તરૂપાપિ નવેવ નિત્યં વિનાપિ હાસં હસતીવ કન્યા ॥

મદાદૃતેઽપિ સ્ખલતીવ ભાવૈ- ર્વાચા વિના વ્યાહરતીવ દૃષ્ટ્યા ।
આદાય શુક્લં વરમાલ્યદામ જગામ કુન્તીસુતમુત્સ્મયન્તી ॥

ગત્વા ચ પશ્ચાત્પ્રસમીક્ષ્ય કૃષ્ણા પાર્થસ્ય વક્ષસ્યવિશઙ્કમાના ।
ક્ષિપ્ત્વા સ્રજં પાર્થિવવીરમધ્યે વરાય વવ્રે દ્વિજસઙ્ઘમધ્યે ॥

શચીવ દેવેન્દ્રમથાગ્નિદેવં સ્વાહેવ લક્ષ્મીશ્ચ યથા મુકુન્દમ્ ।
ઉષેવ સૂર્યં મદનં રતીવ મહેશ્વરં પર્વતરાજપુત્રી ॥

સ તામુપાદાય વિજિત્ય રઙ્ગે દ્વિજાતિભિસ્તૈરભિપૂજ્યમાનઃ ।
રઙ્ગાન્નિરક્રામદચિન્ત્યકર્મા પત્ન્યા તયા ચાપ્યનુગમ્યમાનઃ ॥