મહાભારત · અધ્યાય 1.194

આશ્રમસ્થા તતઃ પુત્રમદૃશ્યન્તી વ્યજાયત ।
શક્તેઃ કુલકરં રાજન્ દ્વિતીયમિવ શક્તિનમ્ ॥

જાતકર્માદિકાસ્તસ્ય ક્રિયાઃ સ મુનિસત્તમઃ ।
પૌત્રસ્ય ભરતશ્રેષ્ઠ ચકાર ભગવાન્સ્વયમ્ ॥

પરાસુઃ સ યતસ્તેન વસિષ્ઠઃ સ્થાપિતો મુનિઃ ।
ગર્ભસ્થેન તતો લોકે પરાશર ઇતિ સ્મૃતઃ ॥

અમન્યત સ ધર્માત્મા વસિષ્ઠં પિતરં મુનિઃ ।
જન્મપ્રભૃતિ તસ્મિંસ્તુ પિતરીવાન્વવર્તત ॥

સ તાત ઇતિ વિપ્રર્ષિં વસિષ્ઠં પ્રત્યભાષત ।
માતુઃ સમક્ષં કૌન્તેય અદૃશ્યન્ત્યાઃ પરન્તપ ॥

તાતેતિ પરિપૂર્ણાર્થં તસ્ય તન્મધુરં વચઃ ।
અદૃશ્યન્ત્યશ્રુપૂર્ણાક્ષી શૃણ્વતી તમુવાચ હ ॥

મા તાત તાતતાતેતિ બ્રૂહ્યેનં પિતરં પિતુઃ ।
રક્ષસા ભક્ષિતસ્તાત તવ તાતો વનાન્તરે ॥

મન્યસે યં તુ તાતેતિ નૈષ તાતસ્તવાનઘ ।
આર્ય એષ પિતા તસ્ય પિતુસ્તવ યશસ્વિનઃ ॥

સ એવમુક્તો દુઃખાર્તઃ સત્યવાગૃષિસત્તમઃ ।
સર્વલોકવિનાશાય મતિં ચક્રે મહામનાઃ ॥

તં તથા નિશ્ચિતાત્માનં સ મહાત્મા મહાતપાઃ ।
ઋષિર્બ્રહ્મવિદાં શ્રષ્ઠો મૈત્રાવરુણિરન્ત્યધીઃ ॥

વસિષ્ઠો વારયામાસ હેતુના યેન તચ્છૃણુ ।
વસિષ્ઠ ઉવાચ ।
કૃતવીર્ય ઇતિ ખ્યાતો બભૂવ પૃથિવીપતિઃ ॥

યાજ્યો વેદવિદાં લોકે ભૃગૂણાં પાર્થિવર્ષભઃ ।
સ તાનગ્રભુજસ્તાત ધાન્યેન ચ ધનેન ચ ॥

સોમાન્તે તર્પયામાસ વિપુલેન વિશામ્પતિઃ ।
તસ્મિન્નૃપતિશાર્દૂલે સ્વર્યાતેઽથ કથઞ્ચન ॥

બભૂવ તત્કુલેયાનાં દ્રવ્યકાર્યમુપસ્થિતમ્ ।
ભૃગૂણાં તુ ધનં જ્ઞાત્વા રાજાનઃ સર્વ એવ તે ॥

યાચિષ્ણવોઽભિજગ્મુસ્તાંસ્તતો ભાર્ગવસત્તમાન્ ।
ભૂમૌ તુ નિદદુઃ કેચિદ્ભૃગવો ધનમક્ષયમ્ ॥

દદુઃ કેચિદ્દ્વિજાતિભ્યો જ્ઞાત્વા ક્ષત્રિયતો ભયમ્ ।
ભૃહવસ્તુ દદુઃ કેચિત્તેષાં વિત્તં યથેપ્સિતમ્ ॥

ક્ષત્રિયાણાં તદા તાત કારણાન્તરદર્શનાત્ ।
તતો મહીતલં તાત ક્ષત્રિયેણ યદૃચ્છયા ॥

ખનતાઽધિગતં વિત્તં કેનચ્ચિદ્ધૃગુવેશ્મનિ ।
તદ્વિત્તં દદૃશુઃ સર્વે સમેતાઃ ક્ષત્રિયર્ષભાઃ ॥

અવમન્ય તતઃ ક્રોધાદ્ભૃગૂંસ્તાઞ્છરણગતાન્ ।
નિજઘ્નુઃ પરમેષ્વાસાઃ સર્વાંસ્તાન્નિશિતૈઃ શરૈઃ ॥

આગર્ભાદવકૃન્તન્તશ્ચેરુઃ સર્વાં વસુન્ધરામ્ ।
તત ઉચ્છિદ્યમાનેષુ ભૃગુષ્વેવં ભયાત્તદા ॥

ભૃગુપત્ન્યો ગિરિં દુર્ગં હિમવન્તં પ્રપેદિરે ।
તાસામન્યતમા ગર્ભં ભયાદ્દધ્રે મહૌજસમ્ ॥

ઊરુણૈકેન વાભોરૂર્ભર્તુઃ કુલવિવૃદ્ધયે ।
તં ગર્ભમુપલભ્યાશુ બ્રાહ્મણ્યેકા ભયાર્દિતા ॥

ગત્વા વૈ કથયામાસ ક્ષત્રિયાણામુપહ્વરે ।
તતસ્તે ક્ષત્રિયા જગ્મુસ્તં ગર્ભં હન્તુમુદ્યતાઃ ॥

દદૃશુર્બ્રાહ્મણીં તેઽથ દીપ્યમાનાં સ્વતેજસા ।
અથ ગર્ભઃ સ ભિત્ત્વોરું બ્રાહ્મણ્યા નિર્જગામ હ ॥

મુષ્ણન્દૃષ્ટીઃ ક્ષત્રિયાણાં મધ્યાહ્ન ઇવ ભાસ્કરઃ ।
તતશ્ચક્ષુર્વિહીનાસ્તે ગિરિદુર્ગેષુ બભ્રમુઃ ॥

તતસ્તે મોઘસઙ્કલ્પા ભયાર્તાઃ ક્ષત્રિયાઃ પુનઃ ।
બ્રાહ્મણીં શરમં જગ્મુર્દૃષ્ટ્યર્થં તામનિન્દિતામ્ ॥

ઊચુશ્ચૈનાં મહાભાગાં ક્ષત્રિયાસ્તે વિચેતસઃ ।
જ્યોતિઃપ્રહીણા દુઃખાર્તાઃ શાન્તાર્ચિષ ઇવાગ્નયઃ ॥

ભગવત્યાઃ પ્રસાદેન ગચ્છેત્ક્ષત્રમનામયમ્ ।
ઉપારમ્ય ચ ગચ્છેમ સહિતાઃ પાપકર્મણઃ ॥

સપુત્રા ત્વં પ્રસાદં નઃ કર્તુમર્હસિ શોભને ।
પુનર્દૃષ્ટિપ્રદાનેન રાજ્ઞઃ સન્ત્રાતુમર્હસિ ॥