મહાભારત · અધ્યાય 1.182

શ્રુત્વા જતુગૃહે વૃત્તં બ્રાહ્મણાઃ સંશિતવ્રતાઃ ।
પાઞ્ચાલરાજં દ્રુપદમિદં વચનમબ્રુવન્ ॥

ધાર્તરાષ્ટ્રાઃ સહામાત્યા મન્ત્રયિત્વા પરસ્પરમ્ ।
પાણ્ડવાનાં વિનાશાય મતિં ચક્રુઃ સુદુષ્કરામ્ ॥

દુર્યોધનેન પ્રહિતઃ પુરોચન ઇતિ શ્રુતઃ ।
વારણાવતમાસાદ્ય કૃત્વા જતુગૃહં મહત્ ॥

તસ્મિન્ગૃહે સુવિસ્રબ્ધાન્પાણ્ડવાન્પૃથયા સહ ।
અર્ધરાત્રે મહારાજ દગ્ધવાનતિદુર્મતિઃ ॥

તેનાગ્નિના સ્વયં ચાપિ દગ્ધઃ ક્ષુદ્રો નૃશંસવત્ ।
એતચ્છ્રુત્વા સુસંહૃષ્ટો ધૃતરાષ્ટ્રઃ સબાન્ધવઃ ॥

અલ્પશોકઃ પ્રહૃષ્ટાત્મા શશાસ વિદુરં તદા ।
પાણ્ડવાનાં મહાપ્રાજ્ઞ કુરુ પિણ્ડોદકક્રિયામ્ ॥

અહો વિધિવશાદેવ ગતાસ્તે યમસાદનમ્ ।
ઇત્યુક્ત્વા પ્રારદત્તત્ર ધૃતરાષ્ટ્રઃ સબાન્ધવઃ ॥

શ્રુત્વા ભીષ્મેણ વિદુરઃ કૃતવાનૌર્ધ્વદેહિકમ્ ।
પાણ્ડવાનાં વિનાશાય કૃતં કર્મ દુરાત્મના ॥

એતત્કાર્યસ્ય કર્તા તુ ન દૃષ્ટો ન શ્રુતઃ પુરા ।
એતદ્વૃત્તં મહાભાગ પાણ્ડવાન્પ્રતિ નઃ શ્રુતમ્ ॥
બ્રાહ્મણ ઉવાચ ।

શ્રુત્વા તુ વચનં તેષાં યજ્ઞસેનો મહામતિઃ ।
યથા તજ્જનકઃ શોચેદૌરસસ્ય વિનાશે ॥

તથાઽતપ્યત વૈ રાજા પાણ્ડવાનાં વિનાશને ।
સમાહૂય પ્રકૃતયઃ સહિતાઃ સર્વનાગરૈઃ ॥

કારુણ્યાદેવ પાઞ્ચાલઃ પ્રોવાચેદં વચસ્તદા ।
દ્રુપદ ઉવાચ ।
અહો રૂપમહો ધૈર્યમહો વીર્યમહો બલમ્ ॥

ચિન્તયામિ દિવારાત્રમર્જુનં પ્રતિ બાન્ધવાઃ ।
ભ્રાતૃભિઃ સહિતો માત્રા સોઽદહ્યત હુતાશને ॥

કિમાશ્ચર્યમિતો લોકે કાલો હિ દુરતિક્રમઃ ।
મિથ્યાપ્રતિજ્ઞો લોકેષુ કિં કરિષ્યામિ સામ્પ્રતં ॥

અન્તર્ગતેન દુઃખેન દહ્યમાનો દિવાનિશમ્ ।
યાજોપયાજૌ સત્કૃત્ય યાચિતૌ તૌ મયાઽનઘૌ ॥

ભારદ્વાજસ્ય હન્તારં દેવીં ચાપ્યર્જુનસ્ય વૈ ।
લોકસ્તદ્વેદ યચ્ચાપિ તથા યાજેન મે શ્રુતમ્ ॥

યાજેન પુત્રકામીયં હુત્વા ચોત્પાદિતાવિમૌ ।
ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ કૃષ્ણા ચ મમ તુષ્ટિકરાવુભૌ ॥

કિં કરિષ્યામિ તે નષ્ટાઃ પાણ્ડવાઃ પૃથયા સહ ।
બ્રાહ્મણ ઉવાચ ।
ઇત્યેવમુક્ત્વા પાઞ્ચાલઃ શુશોચ પરમાતુરઃ ॥

દૃષ્ટ્વા શોચન્તમત્યર્થં પાઞ્ચાલમિદમબ્રવીત્ ।
પુરોધાઃ સત્વસમ્પન્નઃ સમ્યગ્વિદ્યાવિશેષવિત્ ॥

વૃદ્ધાનુશાસને સક્તાઃ પાણ્ડવા ધર્મચારિણઃ ।
તાદૃશા ન વિનશ્યન્તિ નૈવ યાન્તિ પરાભવમ્ ॥

મયા દૃષ્ટમિદં સત્યં શૃણુ ત્વં મનુજાધિપ ।
બ્રાહ્મણૈઃ કથિતં સત્યં વેદેષુ ચ મયા શ્રુતમ્ ॥

બૃહસ્પતિમતેનાથ પૌલોમ્યા ચ પુરા શ્રુતમ્ ।
નષ્ટ હન્દ્રો બિસગ્રન્થ્યામુપશ્રુત્યા હિ દર્શિતઃ ॥

ઉપશ્રુતિર્મહારાજ પાણ્ડવાર્થે મયા શ્રુતા ।
યત્રકુત્રાપિ જીવન્તિ પાણ્ડવાસ્તે ન સંશયઃ ॥

મયા દૃષ્ટાનિ લિઙ્ગાનિ ઇહૈવૈષ્યન્તિ પાણ્ડવાઃ ।
યન્નિમિત્તમિહાયાન્તિ તચ્છૃણુષ્વ નરાધિપ ॥

સ્વયંવરઃ ક્ષત્રિયાણાં કન્યાદાને પ્રદર્શિતઃ ।
સ્વયંવરસ્તુ નગરે ઘુષ્યતાં રાજસત્તમ ॥

યત્ર વા નિવસન્તસ્તે પાણ્ડવાઃ પૃથયા સહ ।
દૂરસ્થા વા સમીપસ્થા સ્વર્ગસ્થા વાઽપિ પાણ્ડવાઃ ॥

શ્રુત્વા સ્વયંવરં રાજન્સમેષ્યન્તિ ન સંશયઃ ।
તસ્માત્સ્વયંવરો રાજન્ઘુષ્યતાં મા ચિરં કૃથાઃ ॥
બ્રાહ્મણ ઉવાચ ।

શ્રુત્વા પુરોહિતેનોક્તં પાઞ્ચાલઃ પ્રીતિમાંસ્તદા ।
ઘોષયામાસ નગરે દ્રૌપદ્યાસ્તુ સ્વયંવરમ્ ॥

પુષ્યમાસે તુ રોહિણ્યાં શુક્લપક્ષે શુભે તિથૌ ।
દિવસૈઃ પઞ્ચસપ્તત્યા ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ ॥

દેવગન્ધર્વયક્ષાશ્ચ ઋષયશ્ચ તપોધનાઃ ।
સ્વયંવરં દ્રષ્ટુકામા ગચ્છન્ત્યેવ ન સંશયઃ ॥

તવ પુત્રા મહાત્માનો દર્શનીયો વિશેષતઃ ।
યદૃચ્છયા સા પાઞ્ચાલી ગચ્છેદ્વાન્યતમં પતિમ્ ॥

કો હિ જાનાતિ લોકેષુ પ્રજાપતિમતં શુભણ્ ।
તસ્માત્સપુત્રા ગચ્છેથા યદિ બ્રાહ્મણિ રોચતે ॥

નિત્યકાલં સુભિક્ષાસ્તે પાઞ્ચાલાસ્તુ તપોધને ।
યજ્ઞસેનસ્તુ રાજા સ બ્રહ્મણ્યઃ સત્યસઙ્ગરઃ ॥

બ્રહ્મણ્યા નાગરાઃ સર્વે બ્રાહ્મણાશ્ચાતિથિપ્રિયાઃ ।
નિત્યકાલં પ્રદાસ્યન્તિ આમન્ત્રણમયાચિતમ્ ॥

અહં ચ તત્ર ગચ્છામિ મમૈભિઃ સહ શિષ્યકૈઃ ।
એકસાર્થાઃ પ્રયાતાઃ સ્મો બ્રાહ્મણ્યા યદિ રોચતે ॥
એતાવદુક્ત્વા વચનં બ્રાહ્મણો વિરરામ હ ॥