મહાભારત · અધ્યાય 1.180

ગઙ્ગાદ્વારં પ્રતિ મહાન્બભૂવર્ષિર્મહાતપાઃ ।
ભરદ્વાજો મહાપ્રાજ્ઞઃ સતતં સંશિતવ્રતઃ ॥

સોઽભિષેક્તું ગતો ગઙ્ગાં પૂર્વમેવાગતાં સતીમ્ ।
દદર્શાપ્સરસં તત્ર ઘૃતાચીમાપ્લુતામૃષિઃ ॥

તસ્યા વાયુર્નદીતીરે વસનં વ્યહરત્તદા ।
અપકૃષ્ટામ્બરાં દૃષ્ટ્વા તામૃષિશ્ચકમે તદા ॥

તસ્યાં સંસક્તમનસઃ કૌમારબ્રહ્મચારિણઃ ।
ચિરસ્ય રેતશ્ચસ્કન્દ તદૃષિર્દ્રોણ આદધે ॥

તતઃ સમભવદ્દ્રોણઃ કુમારસ્તસ્ય ધીમતઃ ।
અધ્યગીષ્ટ સ વેદાંશ્ચ વેદાઙ્ગાનિ ચ સર્વશઃ ॥

ભરદ્વાજસ્ય તુ સખા પૃષતો નામ પાર્થિવઃ ।
તસ્યાપિ દ્રુપદો નામ તદા સમભવત્સુતઃ ॥

સ નિત્યમાશ્રમં ગત્વા દ્રોણેન સહ પાર્ષતઃ ।
ચિક્રીડાધ્યયનં ચૈવ ચકાર ક્ષત્રિયર્ષભઃ ॥

તતસ્તુ પૃષતેઽતીતે સ રાજા દ્રુપદોઽભવત્ ।
દ્રોણોઽપિ રામં શુશ્રાવ દિત્સન્તં વસુ સર્વશઃ ॥

વનં તુ પ્રસ્થિતં રામં ભરદ્વાજસુતોઽબ્રવીત્ ।
આગતં વિત્તકામં માં વિદ્ધિ દ્રોણં દ્વિજોત્તમ ॥
રામ ઉવાચ ।

શરીરમાત્રમેવાદ્ય મયા સમવશેષિતમ્ ।
અસ્ત્રાણિ વા શરીરં વા બ્રહ્મન્નેકતમં વૃણુ ॥
દ્રોણ ઉવાચ ।

અસ્ત્રાણિ ચૈવ સર્વાણિ તેષાં સંહારમેવ ચ ।
પ્રયોગં ચૈવ સર્વેષાં દાતુમર્હતિ મે ભવાન્ ॥
બ્રાહ્મણ ઉવાચ ।

તથેત્યુક્ત્વા તતસ્તસ્મૈ પ્રદદૌ ભૃગુનન્દનઃ ।
પ્રતિગૃહ્ય તદા દ્રોણઃ કૃતકૃત્યોઽભવત્તદા ॥

સમ્પ્રહૃષ્ટમના દ્રોણો રામાત્પરમસમ્મતમ્ ।
બ્રહ્માસ્ત્રં સમનુજ્ઞાપ્ય નરેષ્વભ્યધિકોઽભવત્ ॥

તતો દ્રુપદમાસાદ્ય ભારદ્વાજઃ પ્રતાપવાન્ ।
અબ્રવીત્પુરુષવ્યાઘ્રઃ સખાયં વિદ્ધિ મામિતિ ॥
દ્રુપદ ઉવાચ ।

નાશ્રોત્રિયઃ શ્રોત્રિયસ્ય નારથી રથિનઃ સખા ।
નારાજા પાર્થિવસ્યાપિ સખિપૂર્વં કિમિષ્યતે ॥
બ્રાહ્મણ ઉવાચ ।

સ વિનિશ્ચિત્ય મનસા પાઞ્ચાલ્યં પ્રતિ બુદ્ધિમાન્ ।
જગામ કુરુમુખ્યાનાં નગરં નાગસાહ્વયમ્ ॥

તસ્મૈ પૌત્રાન્સમાદાય વસૂનિ વિવિધાનિ ચ ।
પ્રાપ્તાય પ્રદદૌ ભીષ્મઃ શિષ્યાન્દ્રોણાય ધીમતે ॥

દ્રોણઃ શિષ્યાંસ્તતઃ પાર્થાનિદં વચનમબ્રવીત્ ।
સમાનીય તુ તાઞ્શિષ્યાન્દ્રુપદસ્યાસુખાય વૈ ॥

આચાર્યવેતનં કિઞ્ચિદ્ધૃદિ યદ્વર્તતે મમ । કૃતાસ્ત્રૈસ્તત્પ્રદેયં સ્યાત્તદૃતં વદતાનઘાઃ ।
સોઽર્જુનપ્રમુખૈરુક્તસ્તથાઽસ્ત્વિતિ ગુરુસ્તદા ॥

યદા ચ પાણ્ડવાઃ સર્વે કૃતાસ્ત્રાઃ કૃતનિશ્ચયાઃ ।
તતો દ્રોણોઽબ્રવીદ્ભૂયો વેતનાર્થમિદં વચઃ ॥

પાર્ષતો દ્રુપદો નામ છત્રવત્યાં નરેશ્વરઃ ।
તસ્માદાકૃષ્ય તદ્રાજ્યં મમ શીઘ્રં પ્રદીયતામ્ ॥

ધાર્તરાષ્ટ્રાશ્ચ તે ભીતાઃ પાઞ્ચાલાન્પાણ્ડવાદયઃ ।
ધાર્તરાષ્ટ્રૈશ્ચ સહિતાઃ પુનર્દ્રોણેન ચોદિતાઃ ॥

યજ્ઞસેનેન સન્ગમ્ય કર્ણદુર્યોધનાદયઃ । નિર્જિતાઃ સન્ન્યવર્તન્ત તથા તે ક્ષત્રિયર્ષભાઃ ॥

તતઃ પાણ્ડુસુતાઃ પઞ્ચ નિર્જિત્ય દ્રુપદં યુધિ ।
દ્રોણાય દર્શયામાસુર્બદ્ધ્વા સસચિવં તદા ॥

મહેન્દ્ર ઇવ દુર્ધર્ષો મહેન્દ્ર ઇવ દાનવમ્ ।
મહેન્દ્રપુત્રઃ પાઞ્ચાલં જિતવાનર્જુનસ્તદા ॥

તદ્દૃષ્ટ્વા તુ મહાવીર્યં ફલ્ગુનસ્ય મહૌજસઃ । વ્યસ્મયન્ત જનાઃ સર્વે યજ્ઞસેનસ્ય બાન્ધવાઃ ।
દ્રોણ ઉવાચ ।

પ્રાર્થયામિ ત્વયા સખ્યં પુનરેવ નરાધિપ ।
અરાજા કિલ નો રાજ્ઞઃ સખા ભવિતુમર્હતિ ॥

અતઃ પ્રયતિતં રાજ્યે યજ્ઞસેન ત્વયા સહ ।
રાજાઽસિ દક્ષિણે કૂલે ભાગીરથ્યાહમુત્તરે ॥
બ્રાહ્મણ ઉવાચ ।

એવમુક્તો હિ પાઞ્ચાલ્યો ભારદ્વાજેન ધીમતા ।
ઉવાચાસ્ત્રવિદાં શ્રેષ્ઠં દ્રોણં બ્રાહ્મણસત્તમમ્ ॥

એવં ભવતુ ભદ્રં તે ભારદ્વાજ મહામતે ।
સખ્યં તદેવ ભવતુ શશ્વદ્યદભિમન્યસે ॥

એવમન્યોન્યમુક્ત્વા તૌ કૃત્વા સખ્યમનુત્તમમ્ ।
જગ્મતુર્દ્રોણપાઞ્ચાલ્યૌ યથાગતમરિન્દમૌ ॥

અસત્કારઃ સ તુ મહાન્મુહૂર્તમપિ તસ્ય તુ ।
નાપૈતિ હૃદયાદ્રાજ્ઞો દુર્મનાઃ સ કૃશોઽભવત્ ॥