મહાભારત · અધ્યાય 1.178

તતઃ સ ભગ્નપાર્શ્વાઙ્ગો નદિત્વા ભૈરવં રવમ્ ।
શૈલરાજપ્રતીકાશો ગતાસુરભવદ્બકઃ ॥

તેન શબ્દેન વિત્રસ્તો જનસ્તસ્યાથ રક્ષસઃ ।
નિષ્પપાત ગૃહાદ્રાજન્સહૈવ પરિચારિભિઃ ॥

બકાનુજસ્તદા રાજન્ભીમં શરણમેયિવાન્ । તતસ્તુ નિહતં દૃષ્ટ્વા રાક્ષસેન્દ્રં મહાબલમ્ ।
રાક્ષસાઃ પરમત્રસ્તા ભીમં શṟઅણમાયયુઃ ॥

તાન્ભીતાન્વિગતજ્ઞાનાન્ભીમઃ પ્રહરતાં વરઃ ।
સાન્ત્વયામાસ બલવાન્સમયે ચ ન્યવેશયત્ ॥

ન હિંસ્યા માનુષા ભૂયો યુષ્માભિરિતિ કર્હિચિત્ ।
હિંસતાં હિ વધઃ શીઘ્રમેવમેવ ભવેદિતિ ॥

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા તાનિ રક્ષાંસિ ભારત ।
એવમસ્ત્વિતિ તં પ્રાહુર્જગૃહુઃ સમયં ચ તમ્ ॥

સગણસ્તુ બકભ્રાતા પ્રાણમત્પાણ્ડવં તદા । તતઃ પ્રભૃતિ રક્ષાંસિ તત્ર સૌમ્યાનિ ભારત ।
નગરે પ્રત્યદૃશ્યન્ત નરૈર્નગરવાસિભિઃ ॥

તતો ભીમસ્તમાદાય ગતાસું પુરુષાદકમ્ । નિષ્કર્ણનેત્રં નિર્જિહ્વં નિઃસઞ્જ્ઞં કણ્ઠપીડનાત્ ।
કુર્વન્બહુવિધાં ચેષ્ટાં પુરદ્વારમકર્ષત ॥

દ્વારદેશે વિનિક્ષિપ્ય પુરમાગાત્સ મારુતિઃ ।
સ એવ રાક્ષસો નૂનં પુનરાયાતિ નઃ પુરીમ્ ॥

સબાલવૃદ્ધાઃ પુરુષા ઇતિ ભીતાઃ પ્રદુદ્રુવુઃ ।
તતો ભીમો બકં હત્વા ગત્વા બ્રાહ્મણવેશ્મ તત્ ॥

બલીવર્દૌ ચ શકટં બ્રાહ્મણાય ન્યવેદયત્ ।
તૂષ્ણીમન્તર્ગૃહં ગચ્છેત્યભિધાય દ્વિજોત્તમમ્ ॥

માતૃભ્રાતૃસમક્ષં ચ ગત્વા શયનમેવ ચ । આચચક્ષેઽથ તત્સર્વં રાત્રૌ યુદ્ધમભૂદ્યથા ॥

તતો નરા વિનિષ્ક્રાન્તા નગરાત્કલ્યમેવ તુ ।
દદૃશુર્નિહતં ભૂમૌ રાક્ષસં રુધિરોક્ષિતમ્ ॥

તમદ્રિકૂટસદૃશં વિનિકીર્ણં ભયાનકમ્ ।
દૃષ્ટ્વા સંહૃષ્ટરોમાણો બભૂવુસ્તત્ર નાગરાઃ ॥

એકચક્રાં તતો ગત્વા પ્રવૃત્તિં પ્રદદુઃ પુરે ।
તતઃ સહસ્રશો રાજન્નરા નગરવાસિનઃ ॥

તત્રાજગ્મુર્બકં દ્રષ્ટું સસ્ત્રીવૃદ્ધકુમારકાઃ । તતસ્તે વિસ્મિતાઃ સર્વે કર્મ દૃષ્ટ્વાઽતિમાનુષમ્ ।
દૈવતાન્યર્ચયાઞ્ચક્રુઃ પ્રાર્થિતાનિ પુરા ભયાત્ ॥

તતઃ પ્રગણયામાસુઃ કસ્ય વારોઽદ્ય ભોજને ।
જ્ઞાત્વા ચાગમ્ય તં વિપ્રં પપ્રચ્છુઃ સર્વ એવ તે ॥

એવં પૃષ્ટઃ સ બહુશો રક્ષમાણશ્ચ પાણ્ડવાન્ ।
ઉવાચ નાગરાન્સર્વાનિદં વિપ્રર્ષભસ્તદા ॥
બ્રાહ્મણ ઉવાચ ।

આજ્ઞાપિતં મામશને રુદન્તં સહ બન્ધુભિઃ ।
દદર્શ બ્રાહ્મણઃ કશ્ચિન્મન્ત્રસિદ્ધો મહામનાઃ ॥

પરિપૃચ્છ્ય સ માં પૂર્વં પરિક્લેશં પુરસ્ય ચ ।
અબ્રવીદ્બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠો વિશ્વાસ્ય પ્રહસન્નિવ ॥

પ્રાપયિષ્યામ્યહં તસ્મા અન્નમેતદ્દુરાત્મને ।
મન્નિમિત્તં ભયં ચાપિ ન કાર્યમિતિ ચાબ્રવીત્ ॥

સ તદન્નમુપાદાય ગતો બકવનં પ્રતિ ।
તેન નૂનં ભવેદેતત્કર્મ લોકહિતં કૃતમ્ ॥

તતસ્તે બ્રાહ્મણાઃ સર્વે ક્ષત્રિયાશ્ચ સુવિસ્મિતાઃ ।
વૈશ્યાઃ શૂદ્રાશ્ચ મુદિતાશ્ચક્રુર્બ્રહ્મમહં તદા ॥

તતો જાનપદાઃ સર્વે આજગ્મુર્નગરં પ્રતિ ।
તમદ્ભુતતમં દ્રષ્ટું પાર્થાસ્તત્રૈવ ચાવસન્ ॥

વેત્રકીયગૃહે સર્વે પરિવાર્ય વૃકોદરમ્ ।
વિસ્મયાદભ્યગચ્છન્ત ભીમં ભીમપરાક્રમમ્ ॥

ન વૈ ન સમ્ભવેત્સર્વં બ્રાહ્મણેષુ મહાત્મસુ ।
ઇતિ સત્કૃત્ય તં પૌરાઃ પરિવવ્રુઃ સમન્તતઃ ॥

અયં ત્રાતા હિ ખેદાનાં પિતેવ પરમાર્થતઃ ।
અસ્ય શુશ્રૂષવઃ પાદૌ પરિચર્ય ઉપાસ્મહે ॥

પશુમદ્દધિમનચ્ચાસ્ય વારં ભક્તમુપાહરન્ ।
તસ્મિન્હતે તે પુરુષા ભીતાઃ સમનુબોધનાઃ ॥

તતઃ સમ્પ્રાદ્રવન્પાર્થાઃ સહ માત્રા પરન્તપાઃ ।
આગચ્છન્નેકચક્રાં તે ગાણ્ડવાઃ સંશિતવ્રતાઃ ॥

વૈદિકાધ્યયને યુક્તા જટિલા બ્રહ્મચારિણઃ । અવસંસ્તે ચ તત્રાપિ બ્રાહ્મણસ્ય નિવેશને ।
માત્રર સહૈકચક્રાયાં દીર્ઘકાલં સહોષિતાઃ ॥