મહાભારત · અધ્યાય 1.16

સૌતે ત્વં કથયસ્વેમાં વિસ્તરેણ કથાં પુનઃ ।
આસ્તીકસ્ય કવેઃસાધોઃ શુશ્રૂષા પરમા હિનઃ ॥

મધુરં કથ્યતે સૌમ્ય શ્લક્ષ્ણાક્ષરપદં ત્વયા ।
પ્રીયામહે ભૃશં તાત પિતેવેદં પ્રભાષસે ॥

અસ્મચ્છુશ્રૂષણે નિત્યં પિતા હિ નિરતસ્તવ ।
આચષ્ટૈતદ્યથાઽક્યાનં પિતા તેત્વં તથા વદ ॥
સૌતિરુવાચ ।

આયુષ્મન્નિદમાખ્યાનમાસ્તીકં કથયામિ તે ।
યથાશ્રુતં કથયતઃ સકાશાદ્વૈ પિતુર્મયા ॥

પુરા દેવયુગે બ્રહ્મન્પ્રજાપતિસુતે શુભે ।
આસ્તાં ભગિન્યૌ રૂપેણ સમુપેતેઽદ્ભુતેઽનઘ ॥

તે ભાર્યે કશ્યપસ્યાસ્તાં કદ્રૂશ્ચ વિનતા ચ હ ।
પ્રાદાત્તાભ્યાં વરં પ્રીતઃ પ્રજાપતિસમઃ પતિઃ ॥

કશ્યપો ધર્મપત્નીભ્યાં મુદા પરમયા યુતઃ ।
વરાતિસર્ગં શ્રુત્વૈવં કશ્યપાદુત્તમં ચ તે ॥

હર્ષાદપ્રતિમાં પ્રીતિં પ્રાપતુઃ સ્મ વરસ્ત્રિયૌ ।
વવ્રે કદ્રૂઃ સુતાન્નાગાન્સહસ્રં તુલ્યવર્ચસઃ ॥

દ્વૌ પુત્રૌ વિનતા વવ્રે કદ્રૂપુત્રાધિકૌ બલે ।
તેજસા વપુષા ચૈવ વિક્રમેણાધિકૌ ચ તૌ ॥

તસ્યૈ ભર્તા વરં પ્રાદાદીદૃસૌ તે ભવિષ્યતઃ ।
એવમસ્ત્વિતિ તં ચાહ કશ્યપં વિનતા તદા ॥

યથાવત્પ્રાર્થિતં લબ્ધ્વા વરં તુષ્ટાભવત્તદા ।
કૃતકૃત્યા તુ વિનતા લબ્ધ્વા વીર્યાધિકૌ સુતૌ ॥

કદ્રૂશ્ચ લબ્ધ્વા પુત્રાણાં સહસ્રં તુલ્યવર્ચસામ્ ।
ધાર્યૌ પ્રયત્નતો ગર્ભાવિત્યુક્ત્વા સ મહાતપાઃ ॥

તે ભાર્યે વરસન્તુષ્ટે કશ્યપો વનમાવિશત્ ।
સૌતુરિવાચ ।
કાલેન મહતા કદ્રૂરણ્ડાનાં દશતીર્દશ ॥

જનયામાસ વિપ્રેન્દ્ર દ્વે ચાણ્ડે વિનતા તદા ।
તયોરણ્ડાનિ નિદધુઃ પ્રહૃષ્ટાઃ પરિચારિકાઃ ॥

સોપસ્વેદેષુ ભાણ્ડેષુ પઞ્ચવર્ષશતાનિ ચ ।
તતઃ પઞ્ચશતે કાલે કદ્રૂપુત્રા વિનિઃસૃતાઃ ॥

અણ્ડાભ્યાં વિનતાયાસ્તુ મિથુનં ન વ્યદૃશ્યત ।
તતઃ પુત્રાર્થિની દેવી વ્રીડિતા ચ તપસ્વિની ॥

અણ્ડં બિભેદ વિનતા તત્ર પુત્રમપશ્યત ।
પૂર્વાર્ધકાયસમ્પન્નમિતરેણાપ્રકાશતા ॥

સ પુત્રઃ ક્રોધસંરબ્ધઃ શશાપૈનામિતિ શ્રુતિઃ ।
યોઽહમેવં કૃતો માતસ્ત્વયા લોભપરીતયા ॥

શરીરેણાસમગ્રેણ તસ્માદ્દાસી ભવિષ્યસિ ।
પઞ્ચ વર્ષશતાન્યસ્યા યયા વિસ્પર્ધસે સહ ॥

એષ ચ ત્વાં સુતો માતર્દાસીત્વાન્મોચયિષ્યતિ ।
યદ્યેનમપિ માતસ્ત્વં મામિવાણ્ડવિભેદનાત્ ॥

ન કરિષ્યસ્યનઙ્ગં વા વ્યઙ્ગં વાપિ તપસ્વિનમ્ ।
પ્રતિપાલયિતવ્યસ્તે જન્મકાલોઽસ્ય ધીરયા ॥

વિશિષ્ટં બલમીપ્સન્ત્યા પઞ્ચવર્ષશતાત્પરઃ ।
એવં શપ્ત્વા તતઃ પુત્રો વિનતામન્તરિક્ષગઃ ॥

અરુણોઽદૃશ્યત બ્રહ્મન્પ્રભાતસમયે તદા ।
ઉદ્યન્નથ સહસ્રાંશુર્દૃષ્ટ્વા તમરુણં પ્રભુઃ ॥

સ્વતેજસા પ્રજ્વલન્તમાત્મનઃ સમતેજસમ્ ।
સારથ્યે કલ્પયામાસ પ્રીયમાણસ્તમોનુદઃ ॥

સોઽપિ તં રથમારુહ્ય ભાનોરમિતતેજસઃ । સર્વલોકપ્રદીપસ્ય હ્યમરોઽપ્યરુણોઽભવત્ ॥

ગરુડોઽપિ યથાકાલં જજ્ઞે પન્નગભોજનઃ ।
સ જાતમાત્રો વિનતાં પરિત્યજ્ય ખમાવિશત્ ॥

આદાસ્યન્નાત્મનો ભોજ્યમન્નં વિહિતમસ્ય યત્ ।
વિધાત્રા ભૃગુશાર્દૂલ ક્ષુધિતઃ પતગેશ્વરઃ ॥