મહાભારત · અધ્યાય 1.146

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ તસ્મિઞ્જનસમાગમે । દત્તેઽવકાશે પુરુષૈર્વિસ્મયોત્ફુલ્લલોચનઃ ।
વિવેશ રઙ્ગં વિસ્તીર્ણં કર્ણઃ પરપુરઞ્જયઃ ॥

સહજં કવચં બિભ્રત્કુણ્ડલોદ્દ્યોતિતાનનઃ ।
સ ધનુર્બદ્ધનિસ્ત્રિંશઃ પાદચારીવ પર્વતઃ ॥

કન્યાગર્ભઃ પૃથુયશાઃ પૃથાયાઃ પૃથુલોચનઃ ।
તીક્ષ્ણાંશોર્ભાસ્કરસ્યાંશઃ કર્ણોઽરિગણસૂદનઃ ॥

સિંહર્ષભગજેન્દ્રાણાં બલવીર્યપરાક્રમઃ ।
દીપ્તિકાન્તિદ્યુતિગુણૈઃ સૂર્યેન્દુજ્વલનોપમઃ ॥

પ્રાંશુઃ કનકતાલાભઃ સિંહસંહનનો યુવા ।
અસઙ્ખ્યેયગુણઃ શ્રીમાન્ભાસ્કરસ્યાત્મસમ્ભવઃ ॥

સ નિરીક્ષ્ય મહાબાહુઃ સર્વતો રઙ્ગમણ્ડલમ્ ।
પ્રણામં દ્રોણકૃપયોર્નાત્યાદૃતમિવાકરોત્ ॥

સ સમાજજનઃ સર્વો નિશ્ચલઃ સ્થિરલોચનઃ ।
કોઽયમિત્યાગતક્ષોભઃ કૌતૂહલપરોઽભવત્ ॥

સોઽબ્રવીન્મેઘગમ્ભીરસ્વરેણ વદતાં વરઃ ।
ભ્રાતા ભ્રાતરમજ્ઞાતં સાવિત્રઃ પાકશાસનિમ્ ॥

પાર્થ યત્તે કૃતં કર્મ વિશેષવદહં તતઃ ।
કરિષ્યે પશ્યતાં નૄણાં માઽત્મના વિસ્મયં ગમઃ ॥

અસમાપ્તે તતસ્તસ્ય વચને વદતાં વર ।
યન્ત્રોત્ક્ષિપ્ત ઇવોત્તસ્થૌ ક્ષિપ્રં વૈ સર્વતો જનઃ ॥

પ્રીતિશ્ચ મનુજવ્યાઘ્ર દુર્યોધનમુપાવિશત્ ।
હ્રીશ્ચ ક્રોધશ્ચ બીભત્સું ક્ષણેનાન્વાવિવેશ હ ॥

તતો દ્રોણાભ્યનુજ્ઞાતઃ કર્ણઃ પ્રિયરણઃ સદા ।
યત્કૃતં તત્ર પાર્થેન તચ્ચકાર મહાબલઃ ॥

અથ દુર્યોધનસ્તત્ર ભ્રાતૃભિઃ સહ ભારત ।
કર્ણં પરિષ્વજ્ય મુદા તતો વચનમબ્રવીત્ ॥

સ્વાગતં તે મહાબાહો દિષ્ટ્યા પ્રાપ્તોઽસિ માનદ ।
અહં ચ કુરુરાજ્યં ચ યથેષ્ટમુપભુજ્યતામ્ ॥
કર્ણ ઉવાચ ।

કૃતં સર્વમહં મન્યે સખિત્વં ચ ત્વયા વૃણે ।
દ્વન્દ્વયુદ્ધં ચ પાર્થેન કર્તુમિચ્છામ્યહં પ્રભો ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

એવમુક્તસ્તુ કર્ણેન રાજન્દુર્યોધનસ્તદા । કર્ણં દીર્ઘાઞ્ચિતભુજં પરિષ્વજ્યેદમબ્રવીત્ ॥

ભુઙ્ક્ષ્વ ભોગાન્મયા સાર્ધં બન્ધૂનાં પ્રિયકૃદ્ભવ ।
દુર્હૃદાં કુરુ સર્વેષાં મૂર્ધ્નિ પાદમરિન્દમ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તતઃ ક્ષિપ્તમિવાત્માનં મત્વા પાર્થોઽભ્યભાષત ।
કર્ણં ભ્રાતૃસમૂહસ્ય મધ્યેઽચલમિવ સ્થિતમ્ ॥
અર્જુન ઉવાચ ।

અનાહૂતોપસૃષ્ટાનામનાહૂતોપજલ્પિનામ્ ।
યે લોકાસ્તાન્હતઃ કર્ણ મયા ત્વં પ્રતિપત્સ્યસે ॥
કર્ણ ઉવાચ ।

રઙ્ગોઽયં સર્વસામાન્યઃ કિમત્ર તવ ફાલ્ગુન ।
વીર્યશ્રેષ્ઠાશ્ચ રાજાનો બલં ધર્મોઽનુવર્તતે ॥

કિં ક્ષેપૈર્દુર્બલાયાસૈઃ શરૈઃ કથય ભારત ।
ગુરોઃ સમક્ષં યાવત્તે હરામ્યદ્ય શિરઃ શરૈઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તતો દ્રોણાભ્યનુજ્ઞાતઃ પાર્તઃ પરપુરઞ્જયઃ ।
ભ્રાતૃભિસ્ત્વરયાશ્લિષ્ટો રણાયોપજગામ તમ્ ॥

તતો દુર્યોધનેનાપિ સ ભ્રાત્રા સમરોદ્યતઃ ।
પરિષ્વક્તઃ સ્થિતઃ કર્ણઃ પ્રગૃહ્ય સશરં ધનુઃ ॥

તતઃ સવિદ્યુત્સ્તનિતૈઃ સેન્દ્રાયુધપુરોગમૈઃ ।
આવૃતં ગગનં મેઘૈર્બલાકાપઙ્ક્તિહાસિભિઃ ॥

તતઃ સ્નેહાદ્ધરિહયં દૃષ્ટ્વા રઙ્ગાવલોકિનમ્ ।
ભાસ્કરોઽપ્યનયન્નાશં સમીપોપગતાન્ઘનાન્ ॥

મેઘચ્છાયોપગૂઢસ્તુ તતોઽદૃશ્યત ફાલ્ગુનઃ ।
સૂર્યાતપપરિક્ષિપ્તઃ કર્ણોઽપિ સમદૃશ્યત ॥

ધાર્તરાષ્ટ્રા યતઃ કર્ણસ્તસ્મિન્દેશે વ્યવસ્થિતાઃ ।
ભારદ્વાજઃ કૃપો ભીષ્મો યતઃ પાર્થસ્તતોઽભવન્ ॥

દ્વિધા રઙ્ગઃ સમભવત્સ્ત્રીણાં દ્વૈધમજાયત ।
કુન્તિભોજસુતા મોહં વિજ્ઞાતાર્થા જગામ હ ॥

તાં તથા મોહમાપન્નાં વિદુરઃ સર્વધર્મવિત્ ।
કુન્તીમાશ્વાસયામાસ પ્રેષ્યાભિશ્ચન્દનોદકૈઃ ॥

તતઃ પ્રત્યાગતપ્રાણા તાવુભૌ પરિદંશિતૌ ।
પુત્રૌ દૃષ્ટ્વા સુસમ્ભ્રાન્તા નાન્વપદ્યત કિઞ્ચન ॥

તાવુદ્યતમહાચાપૌ કૃપઃ શારદ્વતોઽબ્રવીત્ ।
દ્વન્દ્વયુદ્ધસમાચારે કુશલઃ સર્વધર્મવિત્ ॥

અયં પૃથાયાસ્તનયઃ કનીયાન્પાણ્ડુનન્દનઃ ।
કૌરવો ભવતા સાર્ધં દ્વન્દ્વયુદ્ધં કરિષ્યતિ ॥

ત્વમપ્યેવં મહાબાહો માતરં પિતરં કુલમ્ ।
કથયસ્વ નરેન્દ્રાણાં યેષાં ત્વં કુલભૂષણમ્ ॥

તતો વિદિત્વા પાર્થસ્ત્વાં પ્રતિયોત્સ્યતિ વા ન વા ।
વૃથાકુલસમાચારૈર્ન યુધ્યન્તે નૃપાત્મજાઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

એવમુક્તસ્ય કર્ણસ્ય વ્રીડાવનતમાનનમ્ ।
બભૌ વર્ષામ્બુવિક્લિન્નં પદ્મમાગલિતં યથા ॥
દુર્યોધન ઉવાચ ।

આચાર્ય ત્રિવિધા યોની રાજ્ઞાં શાસ્ત્રવિનિશ્ચયે ।
સત્કુલીનશ્ચ શૂરશ્ચ યશ્ચ સેનાં પ્રકર્ષતિ ॥

અદ્ભ્યોઽગ્નિર્બ્રહ્મતઃ ક્ષત્રમશ્મનો લોહમુત્થિતમ્ । તેષાં સર્વત્રગં તેજઃ સ્વાસુ યોનિષુ શામ્યતિ ॥

યદ્યયં ફાલ્ગુનો યુદ્ધે નારાજ્ઞા યોદ્ધુમિચ્છતિ ।
તસ્માદેષોઽઙ્ગવિષયે મયા રાજ્યેઽભિષિચ્યતે ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તતો રાજાનમામન્ત્ર્ય ગાઙ્ગેયં ચ પિતામહમ્ ।
અભિષેકસ્ય સમ્ભારાન્સમાનીય દ્વિજાતિભિઃ ॥

ગોસહસ્રાયુતં દત્ત્વા યુક્તાનાં પુણ્યકર્મણામ્ ।
અર્હોઽયમઙ્ગરાજ્યસ્ય ઇતિ વાચ્ય દ્વિજાતિભિઃ ॥

તતસ્તસ્મિન્ક્ષણે કર્ણઃ સલાજકુસુમૈર્ઘટૈઃ ।
કાઞ્ચનૈઃ કાઞ્ચને પીઠે મન્ત્રવિદ્ભિર્મહારથઃ ॥

અભિષિક્તોઽઙ્ગરાજે સ શ્રિયા યુક્તો મહાબલઃ ।
સ મૌલિહારકેયૂરઃ સહસ્તાભરણાઙ્ગદઃ ॥

રાજલિઙ્ગૈસ્તથાઽન્યૈશ્ચ ભૂષિતો ભૂષણૈઃ શુભૈઃ । સચ્છત્રવાલવ્યજનો જયશબ્દોત્તરેણ ચ ॥

ઉવાચ કૌરવં રાજન્વચનં સ વૃષસ્તદા ।
અસ્ય રાજ્યપ્રદાનસ્ય સદૃશં કિં દદાનિ તે ॥

પ્રબ્રૂહિ રાજશાર્દૂલ કર્તા હ્યસ્મિ તથા નૃપ ।
અત્યન્તં સખ્યમિચ્છામીત્યાહ તં સ સુયોધનઃ ॥

એવમુક્તસ્તતઃ કર્ણસ્તથેતિ પ્રત્યુવાચ તમ્ ।
હર્ષાચ્ચોભૌ સમાશ્લિષ્ય પરાં મુદમવાપતુઃ ॥